Een lang applaus en veel tevreden gezichten: op de VN-top over natuurbescherming en biodiversiteit in Rome is in de verlengingen een akkoord uit de bus gekomen over de financiering van de doelstellingen voor 2030, én over de opvolging. "Een echt succes", zegt de Belgische delegatieleider Ines Verleye aan VRT NWS. Ook het wereldnatuurfonds WWF is tevreden, maar zegt dat er nog heel wat werk op de plank ligt.
Luid applaus (en opluchting) op VN-natuurtop: "Armen en benen gegeven aan het biodiversiteitsakkoord"
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
Het was al bijzonder laat op de avond toen voorzitter Susana Muhamad de afsluitende plenaire vergadering toesprak. "Als niemand bezwaren heeft, dan wordt het (akkoord over de financiering, red.) aangenomen", zei ze, waarna ze met een slag van het hamertje de deal bezegelde. Een lang applaus volgde.
En een brede glimlach bij Muhamad, want het was een lang, moeilijk parcours geweest. De VN-natuurtop (COP16) had eigenlijk afgerond moeten zijn in Cali, Colombia, vorige herfst. Maar daar kon er, ondanks enkele deelakkoorden, maar geen akkoord bereikt worden tussen de rijke en arme landen over een financiering van de ambitieuze doelen.
De top ging verlengingen in, maar die liepen zo lang uit dat delegatieleden naar huis moesten beginnen te vertrekken. Uiteindelijk bleven er te weinig over voor een stemming. Enter: de COP16.2 in Rome, de top van de herkansing.
Waarom is dit belangrijk? Een VN-top over natuur en biodiversiteit: het klinkt abstract, maar het belang is heel concreet. Denk aan de diensten die de natuur ons levert, zoals zuiver water, zuivere lucht en voedsel.
Genetische biodiversiteit is belangrijk voor de voedselproductie, want ze garandeert robuuste gewassen, wat belangrijk is bij ziektes of bij een toenemende klimaatverstoring. Denk ook aan medicijnen die gemaakt kunnen worden dankzij unieke DNA-codes uit de natuur, van bepaalde zeldzame planten. Biodiversiteit is belangrijk voor de hele wereldeconomie, omdat ze allerlei processen garandeert.
Bekijk: opluchting en applaus in Rome: "Zowel Congo als Japan zijn me komen bedanken"
Ambitieuze doelstellingen moesten vervolg krijgen
In Rome moesten de ambitieuze doelen van de vorige natuurtop in Kunming en Montreal in 2022 (het zogenoemde Global Biodiversity Framework) ingevuld worden met de nodige financiering. Het doel was om tegen 2030 elk jaar 200 miljard dollar vrij te maken voor natuurherstel en biodiversiteit over de hele wereld. Een historisch akkoord werd het toen genoemd.
Elk jaar zou er 20 miljard rechtstreeks naar de armere landen moeten vloeien, tegen 2030 zelfs 30 miljard. Die armere landen herbergen vaak hotspots voor biodiversiteit, zoals Congo met het Congobekken of Vietnam met de Mekongdelta.
Duidelijk financieel kader voor komende jaren
In Rome is er vannacht een sluitend kader bereikt om de financiering de komende jaren rond te krijgen, al is het nog niet duidelijk hoe de verdeling naar de armere landen precies in elkaar zal zitten. Maar dat zowat iedereen tevreden is, en dat het vertrouwen terug is, is heel belangrijk.
2030 moet een keerpunt worden. Tegen dan moet het natuur- en biodiversiteitsverlies gestopt zijn, en moet het de andere richting uitgaan, mét de nodige fondsen om dat te bereiken. 30 procent van het land moet worden beschermd, en 30 procent van de zee, maar het gaat ook veel breder, over de algemene bescherming van het leefmilieu.
Armen en benen voor het biodiversiteitsakkoord
Belgisch delegatieleider Ines Verleye
Belangrijk is ook dat de vooruitgang zal worden opgevolgd van die doelen, zoals ook bij het klimaatakkoord het geval is. De vinger zal aan de pols worden gehouden om te zien hoe elk land het doet. Dat akkoord kon er maar komen na de financiële deal, vandaar ook de grote opluchting.
"Zoals men hier zei: we hebben armen en benen gegeven aan het biodiversiteitsakkoord", zegt Belgisch delegatieleider Ines Verleye.
"We hebben het menu, nu de ingrediënten"
Het nieuwe akkoord wordt heel positief onthaald, want voor aanvang van de conferentie in Rome was er de vrees dat de onderhandelaars er eventueel niet zouden uitraken. Dat scenario is in elk geval van de baan. "Ik hoop dat we een sterk licht hebben gestuurd van Cali naar Rome. Dat lichtpunt verlicht ook deze donkere tijden", zei een duidelijk opgeluchte en tevreden COP-voorzitter Muhamad.
Opvallend is dat iedereen tevreden is, ook de armere landen zoals Congo. Zij hadden in Cali specifiek om meer geld gevraagd, bij voorkeur in een apart fonds. Het was een van de dingen waar het toen op vastliep. "We hebben het menu, nu moeten we de ingrediënten vinden", zei Daniel Mukubi.
"Twee 'uitersten' Congo en Japan zijn me beide komen bedanken"
Ook Belgisch delegatieleider Ines Verleye is blij met het akkoord. "Het is een echt succes geworden met sterke uitkomsten", vertelt ze zichtbaar opgelucht van op de luchthaven in Rome aan VRT NWS. In Rome moest het immers gebeuren, na het abrupte einde in Cali.
De kloof tussen de rijke en arme landen was groot in Cali, "en de polarisatie was intussen niet verminderd", schetst Verleye. "Maar toch zijn we erin geslaagd een akkoord te bereiken door breed te gaan onderhandelen met alle landen."
"Na de vergadering zijn zowel de Democratische Republiek Congo als Japan naar mij toe gekomen om me te bedanken, dan toont dat hoe mooi de uitkomst is. Want die landen zijn zowat de grootste uitersten die je kan vinden", aldus Verleye.
Van pesticiden tot visserij
Verleye benadrukt dat het om veel meer zal gaan dan pakweg het beschermen van 30 procent van het land en de zee tegen 2030. "Dat is maar 1 van de 23 doelstellingen uit het akkoord. Het gaat bijvoorbeeld ook over het afbouwen van pesticiden, het beschermen van diersoorten en ecosysteemdiensten, het duurzamer maken van landbouw of visserij, het verminderen van de vervuiling enz."
Biodiversiteit is overal, en daarom gaan de doelstellingen zeer breed
Biodiversiteit is overal, en daarom gaan die doelstellingen zeer breed, zegt Verleye. "Die 30 procent is belangrijk, maar die andere 70 procent heeft een zodanig groot belang dat het ook zeer belangrijk is om daarop in te zetten."
Overigens zal het moeilijk zijn om 30 procent van het land beschermd te krijgen in België, weet Verleye, maar dat hoeft ook niet per se, zo lang we maar goed (of beter) scoren op de parameters in de andere 70 procent: "Alles hangt samen."
Hoe België mee aan de kar trok
België heeft een belangrijke rol gespeeld in de goede uitkomst in Rome. "In onze rol binnen de Europese Unie hebben we gewogen op de uitkomst", vertelt Verleye. "Ikzelf heb in mijn rol als co-chair in Cali, samen met de Colombianen, in Rome sterk ingezet op een gebalanceerde aanpak."
Ook Hans Moyson van het wereldnatuurfonds WWF is tevreden, en blij dat de wereld vooruit kan kijken. Maar hij waarschuwt wel dat de verschillende landen nu dringend aan de slag moeten. "Van de 196 landen hebben er maar 46 een officieel plan ingediend tot nu toe. 150 landen moeten dus nog een plan indienen, waaronder België."
Bij Greenpeace een zelfde geluid: tevredenheid met het kader voor de financiering, maar ze wijzen erop dat de beloftes die tijdens COP15 in 2022 zijn gedaan dringend moeten worden nagekomen. Het geld moet effectief op tafel komen en inheemse volkeren en lokale gemeenschappen moeten prioritaire toegang krijgen.
"Het betaalt zichzelf terug"
België heeft zijn plan naar verluidt bijna klaar. De verschillende niveaus zullen samenwerken om tot een Nationale Biodiversiteitsstrategie te komen. "Het zal bijvoorbeeld gaan over hoe we als land gaan rapporteren en alles opvolgen. We gaan in samenwerking met de Europese Unie ook een plan opmaken voor biodiversiteit."
Het zal ook gaan over het financiële, en over veel meer dan publiek geld: "Er zijn studies die zeggen dat voor elke euro die je investeert in biodiversiteit, je 6 tot 8 euro terugkrijgt. Dit is ook een socio-economisch verhaal van fondsen voor en door biodiversiteit."
