Ook niet-rokers ontsnappen niet: wat is 'longadenocarcinoom', kanker die is vastgesteld bij paus Leo XIV?

De paus staat bekend als sportief en in goede conditie: hij speelt wekelijks tennis en gaat zwemmen. Ook zou hij nooit hebben gerookt en had hij, voor zover bekend, tot gisteren nog maar 1 eerdere ziekenhuisopname achter de rug.

Toch kon de paus er niet aan ontsnappen: longkanker, meer bepaald een 'longadenocarcinoom'. Gisteren onderging hij een operatie en werd het onderste deel van zijn rechterlong verwijderd. Het knobbeltje bleek dus kwaadaardig.

Het woord is al gevallen: longadenocarcinoom, het meestvoorkomende type longkanker.

"We maken bij longkanker een onderscheid tussen 2 grote types: het plaveiselcelcarcinoom en het adenocarcinoom", begint Annelies Janssens, thoraxoncologe aan het UZ Antwerpen. "Dat laatste is het meest voorkomende type en is goed voor ongeveer 60 procent van alle gevallen van longkanker."

Bovendien komt dat type longkanker ook voor bij mensen die nooit hebben gerookt. "In 9 op de 10 gevallen stellen we de diagnose vast bij mensen die roken of hebben gerookt. Maar 10 procent van de patiënten met zo'n adenocarcinoom heeft dus nooit gerookt."

Hoe ernstig de diagnose van de paus precies is, gaan we pas later weten. Longkanker staat dan wel bekend als een van de kankers met de hoogste sterftecijfers, maar in het geval van de kerkleider is de tumor in een vroeg stadium ontdekt. "Dan zijn de vooruitzichten beter, we spreken over een geneesbaar stadium."

Verder onderzoek moet uitmaken of de paus nu volledig kankervrij is, en of hij eventueel nog nabehandelingen nodig heeft. "De kwab die is verwijderd, moet na de operatie nog worden onderzocht. Artsen kijken dan onder meer naar het type en de grootte van de tumor."

Vanaf dat een tumor groter is dan 4 centimeter wordt meestal een nabehandeling overwogen. Ook als nog aangetaste klieren worden gevonden rond de tumor, kunnen dokters beslissen om bijvoorbeeld chemotherapie, immunotherapie of medicijnen toe te dienen.

"Maar het is ook mogelijk dat er geen nabehandeling nodig is. Dat kunnen we op dit moment nog niet met zekerheid zeggen. We zijn daar altijd heel voorzichtig in. Ook de paus zal zelf de resultaten van het weefselonderzoek moeten afwachten."

De komende weken zal de paus in ieder geval moeten rusten. Of zijn reis naar Uruguay, Argentinië en Peru kan doorgaan, hangt af van zijn herstel. "De operatie die hij moest ondergaan gebeurt meestal via een kijkoperatie of met behulp van een robot", aldus Janssens.

"Dat is doorgaans minder ingrijpend en minder pijnlijk dan een klassieke open operatie, waardoor patiënten sneller herstellen. Gemiddeld hebben patiënten 4 tot 6 weken nodig om goed te herstellen van zo'n ingreep."

Longkanker treft steeds meer mensen die nooit hebben gerookt en ook bij vrouwen stijgt het aantal diagnoses sterk. Dat bracht Stichting tegen Kanker afgelopen zomer onder de aandacht naar aanleiding van de werelddag tegen longkanker. 

In België zal het aantal nieuwe diagnoses van longkanker de komende jaren bovendien fors toenemen. Tussen 2023 en 2035 stijgt dat cijfer van 9.487 naar 11.429 gevallen per jaar. Volgens de cijfers van de Belgian Cancer Registry  wordt 65 procent van de diagnoses pas in een vergevorderd stadium vastgesteld. Dat komt onder meer doordat longkanker in een vroeg stadium meestal weinig, niet-specifieke of vage klachten geeft. 

Maar er is ook goed nieuws: dankzij betere behandelingen zijn de vooruitzichten voor patiënten de voorbije jaren aanzienlijk verbeterd. De overlevingskans 5 jaar na diagnose is tussen de periode 2004-2008 en 2019-2023 bij vrouwen toegenomen tot 35 procent, en bij mannen tot 27 procent.