"Ik begrijp dat mensen boos worden alleen al door mijn naam te horen": Sven Pichal getuigt in slotaflevering 'Het bestaat'

De voormalige radiomaker spreekt in 'Het bestaat' voor het eerst sinds het proces over de feiten en zijn behandeling. Hij werd eind 2024 veroordeeld tot 3 jaar cel met uitstel voor bezit en verspreiding van beelden van kindermisbruik. 

Zijn deelname aan de documentaire leidde de voorbije weken tot felle discussies. Dat hij een bekende figuur is en als enige pleger herkenbaar zou getuigen, was voor de makers een belangrijk element. Ze betreuren dan ook dat ze het beeld van Pichal op de valreep onherkenbaar moesten maken, op vraag van zijn advocaat, nadat er bedreigingen waren geuit. 

Maar inhoudelijk is er niets veranderd aan zijn getuigenis, benadrukken ze. 

De slotaflevering van 'Het bestaat' focust op het meest controversiële onderdeel: de daders van seksueel kindermisbruik. 7 veroordeelde plegers getuigen over hun feiten, hun denkpatronen en de gevolgen van hun gedrag. 

Pichal vertelt hoe hij al lang worstelde met een seksverslaving. Na verloop van tijd speelde een steeds groter deel van zijn leven zich online af. Hij beschrijft hoe pornografie steeds extremer werd en hoe hij in de laatste jaren voor zijn arrestatie kampte met depressieve gevoelens en een toenemend drugsgebruik.

"Je komt echt in een soort tunnel terecht waardoor je jezelf ook gaat goedpraten", zegt hij. "Je denkt: morgen ben ik weer nuchter. Dan is dat allemaal voorbij en dan pak ik gewoon weer mijn leven op en dan doe ik het ook niet meer."

Dat daders hun gedrag vaak ontkennen, minimaliseren of voor zichzelf aanvaardbaar proberen te maken, komt bij verschillende getuigen aan bod. En net dat maakt het voor slachtoffers vaak nog veel moeilijker. 

Pichal heeft het onder meer over de periode na zijn arrestatie. "Die 3 maanden in de gevangenis waren superhard. En de schaamte is gigantisch. Dan pas word je wakker. Je kunt geen drugs meer nemen om het te verdoven. Je kunt niet meer vluchten. Iedereen weet het, alles ligt op tafel."

Zelf zegt hij dat hij geen pedofiel is, dat hij zich niet seksueel aangetrokken voelt tot kinderen. "Ik heb echt pedoseksuele fouten gemaakt. Maar ik voel bij mezelf dat ik dat niet ben."

Die uitleg kan vreemd klinken, erkent Pichal zelf. Al geven experts in de reeks aan dat niet alle daders bij beelden van kindermisbruik terechtkomen door een seksuele voorkeur, maar bijvoorbeeld vanuit een zoektocht naar steeds extremere 'kicks' of een ongezonde interesse in alles wat afwijkend is. 

Pichal verwijst ook naar aanwijzingen voor misbruik in zijn eigen jeugd. Tegelijk benadrukt hij dat hij geen excuses zoekt en de verantwoordelijkheid voor zijn daden wil opnemen.

"Ik had die beelden niet mogen bekijken. Ik had die beelden ook niet mogen doorsturen naar andere mensen. Dat is gewoon fout. En die fouten heb ik gemaakt."

Over zijn behandeling vertelt Pichal dat hij antidepressiva neemt met een libidoverlagend effect en al 3 jaar wekelijks psychotherapie volgt. Die gesprekken helpen hem om signalen sneller te herkennen wanneer het opnieuw slecht dreigt te gaan.

De libidoverlagende medicatie is voor alle duidelijkheid niet hetzelfde als zogenoemde chemische castratie (experts spreken liever over 'androgeendeprivatietherapie'). "De rol van medicatie is de laatste jaren belangrijker geworden", luidt het bij de experten, "maar altijd in combinatie met therapie". 

Dat hij na zijn arrestatie ook steun kreeg uit zijn omgeving, was cruciaal, besluit Pichal. "Ik dacht dat ik op één nacht iedereen zou verliezen", zegt hij. "Zonder die steun zou ik er niet meer zijn. Ik haatte mezelf zo hard."

De getuigenis van Pichal is maar een klein deel van de aflevering. Centraal staat een therapiesessie bij Zorggroep Myna, een gespecialiseerd behandelcentrum voor veroordeelde plegers. We volgen actrice Daphne Paelinck, die als tiener zelf slachtoffer werd van seksueel misbruik.

Onder begeleiding van psychologe Sarah Vanderstraeten neemt ze deel aan een slachtoffer-empathiesessie met 4 veroordeelde daders. Daar vertelt ze hoe een oudere man jarenlang haar vertrouwen won, haar losweekte van haar omgeving en haar misbruikte.

"Niemand kan dit ongedaan maken. Ik heb mezelf opnieuw moeten leren om te lachen, vertrouwen, liefhebben en loslaten", zegt ze.

Het is een confronterend gesprek. Een van de mannen zegt dat het voelt alsof zijn eigen slachtoffer mee in de ruimte zit. Een andere veroordeelde pleger blikt terug op zijn feiten en zegt: "Ik had op dat moment geen remmen, enkel nood en lust. Ik zag geen kind, ik zag enkel een object. Dat vind ik het ergste: dat ik haar niet meer zag."

Naast Paelinck getuigt ook Lynn over het misbruik dat ze als tiener meemaakte, door een tenniscoach, en de impact daarvan op haar verdere leven. Een 'sorry' krijgen van de dader had voor haar herstel een groot verschil kunnen maken, vertelt ze. 

De aflevering staat stil bij de maatschappelijke verontwaardiging die zedenzaken oproepen, zeker als het gaat over kinderen. Paelinck vertelt hoe ook zij en haar omgeving na het misbruik vooral boosheid voelden tegenover de dader.

Toch besloot ze mee te werken aan het therapietraject in Myna. Volgens haar is de vraag niet alleen hoe daders moeten worden bestraft, maar ook hoe kan worden voorkomen dat er nieuwe slachtoffers vallen.

"Die mensen komen ooit vrij", zegt Paelinck. "Dan moeten we kijken naar wat nodig is om kinderen in de toekomst te beschermen."

Een van haar conclusies is dat er meer investeringen nodig zijn in gespecialiseerde behandeling. De centra hebben maar een beperkt aantal plaatsen en kampen met lange wachtlijsten. En dan spreken we alleen nog maar over veroordeelde daders. "Er is vooral nood aan laagdrempelige hulp voor mensen die hulp zoeken voordat er slachtoffers vallen", zeggen de experts.

Niet iedereen kan behandeld worden, maar het merendeel wel, luidt het. Volgens Sarah Vanderstraeten draait behandeling niet om begrip tonen voor de feiten, maar om verantwoordelijkheid opnemen en herval voorkomen.

"Mensen denken dat iemand die feiten heeft gepleegd per definitie opnieuw feiten zal plegen. Dat is zeker niet het geval. De cijfers liggen ongeveer tussen de 14 en de 22 procent herval als mensen geen behandeling hebben gehad. En we weten dat we met behandeling die cijfers verder kunnen doen dalen."

Voor makers Tess Uytterhoeven, Sven Van Den Eynde en Marleen Wetzelaer van Woestijnvis waren het bewogen weken. Dat de reeks reacties zou losmaken, hadden ze wel verwacht, maar misschien niet in deze mate. 

"Als we orkaankracht 7 hadden verwacht, was het eerder orkaankracht 9", zegt Van Den Eynde. Voor de makers overheerst wel het positieve. "We krijgen veel mooie reacties. De reeks heeft mensen aangezet om zelf ook hun verhaal te doen. Bij hulplijn Stop It Now! krijgen ze meer telefoons. Meer mensen stappen naar die hulpverlening."

"Ook al is het met horten en stoten, het debat wordt gevoerd, en dat was onze bedoeling", besluit Tess Uytterhoeven. "Ik ben hoopvol."