7 tips om je kind weerbaar te maken tegen seksueel misbruik: "Voed het niet in angst op"

Eerst en vooral moeten ouders goed beseffen wie de daders zijn van kindermisbruik, zegt Tim Stroobants van het Vlaams Expertisecentrum Kindermishandeling. "Hou je ogen en oren goed open in de eigen omgeving, want het is daar dat het gebeurt."

"Het is meestal niet de vieze man in de struiken, maar iemand in de familie, de sportclub of een andere vereniging, iemand met wie het kind zelf al een band heeft opgebouwd."

Toch moet je je kind niet overdreven bang maken. "Het allerbelangrijkste is dat je je kind niet opvoedt in een klimaat van angst", zegt Nel Broothaerts, directeur van Child Focus. "Angst is nu net wat plegers van kindermisbruik vaak in stand houden."

"Het kan ook niet de bedoeling zijn kinderen bang te maken van om het even wie in hun leven passeert. Ze moeten ook vertrouwen leren hebben in anderen. We moeten kinderen sterk maken, niet bang."

Maar hoe begin je daar dan aan? Door je kind al op jonge leeftijd aan te leren dat het over alles met je kan praten, bijvoorbeeld.

"Kindermisbruik bestaat immers in het verborgene", legt Stroobants uit. "Kinderen worden gemanipuleerd, er wordt hen gezegd dat het een geheimpje is. Zorg dus voor een veilige ruimte om toch tot een gesprek te komen."

"Wees duidelijk dat je kind het mag vertellen als het verdrietig is", vult Broothaerts aan. "Zeg, zonder daar dramatisch over te doen, dat er in het leven soms dingen kunnen gebeuren die niet fijn zijn of moeilijk aanvoelen, en waar je je misschien over schaamt. Zorg dat het weet dat je daar als ouder nooit over zult oordelen, en dat je er bent om te helpen."

"Als er iets misloopt, zullen de meeste kinderen wel iets delen over wat er aan de hand is. Alleen zullen ze dat vaak niet doen in de woorden die wij associëren met seksueel geweld", waarschuwt Stroobants.

"Ze zullen bijvoorbeeld niet zeggen dat ze aangeraakt zijn op een plek die ze niet leuk vinden, maar dat ze zich niet goed voelen of niet meer terug willen naar een bepaalde plek of persoon."

"Vraag dus goed door: waarom zeg je dat? Waarom vind je dat zo belangrijk? Kan ik iets doen voor jou? Nodig het kind uit om te spreken, en oordeel ook niet meteen. Kinderen zijn daar heel alert voor en kunnen bang zijn voor wat ze misschien in gang zetten."

"Probeer je eigen emoties ook niet te groot te laten worden. Kinderen zullen dat zien en hun mama of papa proberen te sparen. Tonen dat het je raakt, kan, maar bewaak de rust. Neem indien nodig even pauze en geef aan dat je er morgen op zult terugkomen."

Zeker wanneer kinderen ouder worden, kunnen er al eens loyaliteitsproblemen spelen. Ze willen gezinsleden, familieleden of vrienden niet in de problemen brengen. Of ze voelen zich niet comfortabel om iets te bespreken met hun mama of papa.

"Daarom geloven we heel erg in vertrouwensfiguren in de directe omgeving van het kind", zegt Broothaerts. "Die kunnen de boodschap geven: als er iets niet leuk is, niet fijn is of niet goed voelt, kun je daarmee bij mij terecht, en dan gaan we er samen iets aan doen. Dat kan al vanaf heel jonge leeftijd, kinderen hebben dan de neiging om heel erg naar volwassenen op te kijken."

"Als je kind wat ouder is, kun je aangeven dat je het begrijpt als het bepaalde dingen liever niet met jou bespreekt."

Als ouder kun je zelf al eens nadenken over wie zo'n vertrouwensfiguur zou kunnen zijn, of het bespreken met je kind.

"Ook heel belangrijk: laat je kind al van jongsaf aan nadenken over integriteit en grenzen", raadt Broothaerts aan. "Wat is fijn en wat niet? Wat voelt goed en wat niet? Leer het ook dat het stop mag zeggen en dat het om hulp mag vragen."

"En leer het verschil tussen een goed geheim en een slecht geheim. Een goed geheim is iets waar je heel vrolijk van wordt, zoals iemand verrassen. Maar een geheim waar je verdrietig van wordt, of dat je moeilijk vindt, is geen goed geheim."

"Wacht vooral niet tot het misloopt om het gesprek aan te gaan over lichamelijkheid en seksualiteit", zegt Stroobants. "Op de website van Sensoa vind je bijvoorbeeld heel wat lesmateriaal en manieren om het gesprek te openen."

Dat zou volgens hem niet alleen de verantwoordelijkheid moeten zijn van de ouders. "Binnen het onderwijs kan er ook veel meer aandacht gaan naar seksuele opvoeding, en ook in sportclubs zouden volwassenen het gesprek vaker moeten aangaan."

"Maar dat vraagt een mentaliteitsomslag in onze samenleving. In Vlaanderen spreken we niet graag over lichamelijkheid en seksualiteit. We moeien ons ook niet graag met andermans leven."

Toch moet zo'n switch kunnen, denkt hij. "We hebben vandaag ook al geleerd dat er grenzen zijn in het verkeer, bijvoorbeeld drinken of overdreven snelheid. Daar spreken we elkaar al veel meer over aan."