De plannen van de VS om de executie van militair Nidal Hasan door een vuurpeloton live uit te zenden, doen wereldwijd stof opwaaien. "Sommige trends uit de Verenigde Staten inspireren andere landen, maar ik heb er vertrouwen in dat veel democratieën zullen zeggen: dit is niet de weg die wij willen inslaan." Dat zegt criminoloog en historicus Christophe Busch.
Live-uitzending van executie in VS roept vragen op: "Verval van normen en waarden, past niet bij democratische staten"
Edwina Smits
Gepubliceerd:
Nidal Hasan, voormalig legerpsychiater en majoor in het Amerikaanse leger, schoot in 2009 13 militairen dood op de legerbasis Fort Hood in Texas. Het was de dodelijkste schietpartij ooit op een Amerikaanse legerbasis buiten oorlogstijd. Hij werd in 2013 door een militaire rechtbank ter dood veroordeeld.
Met de geplande live-uitzending van de executie van Hasan grijpen de Verenigde Staten volgens historicus en criminoloog Christophe Busch terug naar het verleden. Er is weinig bewijs dat publieke executies een afschrikkend effect hebben op criminaliteit.
"Het is vooral een publiek vertoon van staatsmacht”, aldus Busch die als directeur van het Hannah Arendt Instituut onderzoek doet naar collectieve geweldpleging.
Waar vindt de regering nog geld? Een live executie in de VS, en schapen naar Brussel
Uitzonderlijk
Publieke executies zijn vandaag uiterst zeldzaam. Volgens Busch moet je daarvoor hoofdzakelijk kijken naar landen zoals Iran en Afghanistan. "In westerse democratieën zie je steeds minder de doodstraf, laat staan het publieke vertoon ervan."
De laatste openbare executie in de Verenigde Staten (VS) dateert van 1936. De laatste executie van een militair door een vuurpeloton vond plaats in januari 1945, tijdens de Tweede Wereldoorlog. De executie van Hasan zou dus de eerste publieke en militaire executie zijn in de VS sinds de vorige eeuw.
Nauwelijks bewijs voor afschrikking
Uit criminologisch onderzoek blijkt niet dat het publiek tonen van een executie criminaliteit doet dalen. "De rechtszekerheid en het besef dat een misdaad gevolgen heeft, zijn veel belangrijker dan de gruwelijke manier waarop een straf wordt uitgevoerd", zegt Busch.
"Het is een poging van de staat om te communiceren over de macht die hij heeft om mensen te doden." Voor de criminoloog geldt de live-uitzending van de executie vooral als een symbolische daad. Daarbij gaat meer aandacht naar de zichtbaarheid van de straf dan naar de vraag of die daadwerkelijk bijdraagt aan de bestrijding van criminaliteit.
De VS schuift zo op richting landen waar de uitvoerende macht sterker wordt en minder tegengewicht krijgt, zoals bijvoorbeeld Turkije
Criminoloog Christophe Busch
Bredere maatschappelijke evolutie
Busch ziet de geplande live-uitzending dan ook als een teken van een bredere maatschappelijke verschuiving in de Verenigde Staten.
"De VS schuift zo op richting landen waar de uitvoerende macht meer ruimte krijgt en minder tegengewicht ondervindt, zoals bijvoorbeeld Turkije", zegt hij. Voor de VS is dit een terugkeer naar het verleden. "Het is een verval van normen en waarden en een patroon dat niet past bij westerse, liberale, democratische staten."
Ook het feit dat de beelden nadien kunnen blijven bestaan en wereldwijd verspreid kunnen worden, roept volgens de criminoloog ethische vragen op. Hij hoopt daarom dat andere landen het Amerikaanse voorbeeld niet zullen volgen.
"Sommige trends uit de Verenigde Staten inspireren andere landen, maar ik heb er vertrouwen in dat veel democratieën zullen zeggen: dit is niet de weg die wij willen inslaan."
