De politie zal binnenkort samen met de Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ) de woning kunnen betreden van mensen zonder papieren die een gevaar vormen voor de openbare orde of de nationale veiligheid. Dat staat in een wetsontwerp van minister van Asiel en Migratie Anneleen Van Bossuyt (N-VA) en minister van Justitie Annelies Verlinden (CD&V), dat de Kamercommissie Binnenlandse Zaken nu heeft goedgekeurd. Het voorstel moet nu nog worden goedgekeurd tijdens een plenaire zitting.
Kamercommissie keurt woonstbetredingen goed bij mensen zonder papieren: "Geen heksenjacht", zegt Van Bossuyt
Samenvatting:
De politie en de Dienst Vreemdelingenzaken mogen binnenkort de woning betreden van mensen zonder papieren die een gevaar vormen voor de openbare orde of nationale veiligheid. De Kamercommissie Binnenlandse Zaken keurde het wetsontwerp van de ministers Anneleen Van Bossuyt (N-VA) en Annelies Verlinden (CD&V) goed.
Een onderzoeksrechter moet vooraf toestemming geven en bepaalt de voorwaarden, bijvoorbeeld bij de aanwezigheid van kinderen. Oppositie, federale politie, onderzoeksrechters en advocaten zijn kritisch, omdat niet duidelijk is wat "een gevaar voor openbare orde of nationale veiligheid" precies inhoudt.
De wet moet nog door een plenaire zitting van de Kamer worden goedgekeurd. Minister Van Bossuyt noemt de wet "een historische doorbraak", maar Leuven kondigde al aan geen woonstbetredingen toe te laten.
Zulke woonstbetredingen zijn omstreden. Bedoeling is om mensen in illegaal verblijf die hardnekkig weigeren mee te werken aan hun terugkeer, eenvoudiger te kunnen uitwijzen.
Met die nieuw gestemde wet zal dat kunnen ook. Na de woonstbetreding mag de politie de persoon in kwestie, degene die dus een gevaar vormt voor de openbare orde of nationale veiligheid, bestuurlijk aanhouden. Vooraf is wel toestemming nodig van een onderzoeksrechter om de woonst te betreden.
Minister Van Bossuyt spreekt bij Belga van "een historische doorbraak" en zei eerder al dat dit "het sluitstuk is van een kordaat maar humaan terugkeerbeleid".
"Dit is géén heksenjacht op mensen die internationale bescherming hebben of louter illegaal in het land zijn (..) De wet bevat duidelijke voorwaarden en een woonstbetreding kan alleen met machtiging van een onderzoeksrechter.
(Te) ruime definities
Het wetsvoorstel kon wel rekenen op heel wat commentaar. Er gingen dan ook verschillende debatten vooraf aan de goedkeuring van het voorstel.
Zowel de oppositie als de federale politie, onderzoeksrechters én advocaten toonden zich erg kritisch. Zij vinden dat onvoldoende duidelijk gedefinieerd is wat "een gevaar voor openbare orde of nationale veiligheid" precies inhoudt.
"Het zal aan de onderzoeksrechter zijn om te bepalen of iemand een gevaar vormt voor de openbare orde of nationale veiligheid", zegt Van Bossuyt daarover in VRT NWS De Ochtend. "Die zal onafhankelijk oordelen of die persoon een dergelijk gevaar vormt. Dat is een cruciale toets."
Ze vindt het een vreemde discussie: "Het begrip openbare orde of nationale veiligheid komt op veel plaatsen in onze wetgeving terug. Nergens wordt daarbij een lijst vermeld waarover het gaat." Meer zelfs, volgens Van Bossuyt heeft de expliciet gezegd dat het niet wenselijk is om dat begrip te definiëren, omdat het kan evolueren doorheen de tijd.
"Als de minister van Justitie een nieuwe wetgeving maakt, gaat er toch ook niet aan haar gevraagd worden hoe rechters die wet moeten toepassen?", vraagt Van Bossuyt zich af.
Minister Van Bossuyt verdedigt de wet op woonstbestredingen: "Onderzoeksrechter is geen stempelrechter"
Van Bossuyt heeft ook een amendement ingediend op haar eigen wettekst: "We hebben onderzoeksrechters meer tijd gegeven om een beslissing te nemen, van 5 dagen naar 7."
Ze benadrukt dat hun rol niet louter herleid wordt tot "stempelrechter": "De onderzoeksrechter zal absoluut geen stempelrechter zijn, net omdat die zo'n cruciale rol heeft om te oordelen of iemand een gevaar vormt of niet. Ze krijgen toegang tot het volledige dossier."
Wat met minderjarigen?
Ander punt van kritiek: de rechten van minderjarigen. Die worden volgens critici onvoldoende gewaarborgd. Onder meer meerderheidspartij Les Engagés wilde de wet enkel stemmen als er meer bescherming voor minderjarigen kwam.
"De onderzoeksrechter moet bij het toestaan van de woonstbetreding alle modaliteiten bepalen waaronder die woonstbetreding kan gebeuren", legt Van Bossuyt uit. "Als er bijvoorbeeld kinderen aanwezig zijn, kan de onderzoeksrechter zeggen dat de woonstbetreding moet plaatsvinden tijdens de schooluren. Dan is de kans zeer klein dat er kinderen aanwezig zijn."
De onderzoeksrechter kan bijvoorbeeld ook verplichten dat er een psycholoog aanwezig moet zijn bij de woonstbetreding, stelt Van Bossuyt. "Er is dus echt wel rekening gehouden met de mogelijke aanwezigheid van minderjarigen."
Al wijst ze ook op de verantwoordelijkheid van die persoon die een gevaar vormt voor de openbare orde of nationale veiligheid zelf: "Het is die persoon die het die kinderen moeilijk maakt", zegt de minister.
Broodnodig volgens Van Bossuyt
Meerderheidspartij Les Engagés kreeg niet alle gevraagde aanpassingen, dus stuurde Kamerlid Xavier Dubois zijn kat naar de tweede lezing. Zijn fractieleidster Aurore Tourneur verdedigde de aanpassingen in de Kamercommissie Binnenlandse Zaken wél.
Zo kon de meerderheid het ontwerp toch goedkeuren, met steun van de liberale oppositiepartij Anders. Al vroegen ook zij om nog aanpassingen.
De linkse oppositiefracties stemden tegen. Het uiterst rechtse Vlaams Belang onthield zich. Volgens Kamerlid Francesca Van Belleghem is de wet "zo uitgehold door de coalitieonderhandelingen dat ze in de praktijk amper effect zal hebben".
Dit was een gevoelig wetsontwerp binnen de coalitie, maar in de praktijk was hier absoluut nood aan
Anneleen Van Bossuyt, minister van Asiel en Migratie (N-VA)
"Dit was een gevoelig wetsontwerp binnen de coalitie, dat is geen geheim. In de praktijk was hier absoluut nood aan", besluit Van Bossuyt.
Het wetsvoorstel moet nu nog worden gestemd tijdens een plenaire zitting, waar de wet dan definitief goedgekeurd kan worden.
Bij Belga waarschuwt de minister dan ook de lokale besturen die nu al hebben aangekondigd geen woonstbetredingen te zullen toelaten, zoals Leuven. "Besef goed wat die keuze betekent. Als u weigert deze wet uit te voeren en het loopt fout, wijs dan achteraf niet naar het federale niveau. Want dan brengt ú de veiligheid van uw eigen inwoners in het gedrang."
