De Nederlandse scheepsbouwer Damen eist een schadevergoeding van ongeveer 4,7 miljard euro van Duitsland nadat de regering een bestelling van 6 fregatten heeft geschrapt. Door oplopende kosten en vertragingen besloot Duitsland om het project stop te zetten, maar Damen stelt dat Duitsland zelf de vertraging heeft veroorzaakt. Damen bouwt ook de nieuwe fregatten voor Nederland en België.
Ruzie over fregatten escaleert: Nederlandse scheepsbouwer eist miljarden van Duitse regering na geschrapte bestelling
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
In 2020 stelt de Duitse regering de Nederlandse scheepsbouwer Damen aan als hoofdaannemer voor de bouw van 4 F126-.
De nieuwe generatie oorlogsschepen moet de Duitse marine toekomstbestendiger maken, onder meer met capaciteiten om vliegtuigen en schepen te beschermen tegen inkomende raketten en om vijandelijke schepen en onderzeeboten uit te schakelen.
Aanvankelijk is er sprake van 4 fregatten; een paar jaar later wordt de bestelling uitgebreid naar 6 schepen. Damen belooft de schepen volledig in Duitsland te bouwen, onder meer op werven in Hamburg, Kiel en Wolgast.
Vertragingen en oplopende kosten
Maar samen met de omvang van het project nemen ook de kosten toe: van aanvankelijk 5,27 miljard euro tot ruim 10 miljard euro. Daarbovenop liep de bouw van de fregatten ook grote vertraging op.
Volgens Duitsland was Damen er als hoofdaannemer niet in geslaagd om de afgesproken planning en kosten te respecteren. Damen wijst op de hoge technische complexiteit van het project, veranderende eisen en problemen bij verschillende partners.
Duitsland vond dat het programma zo problematisch was geworden dat het overwoog om Damen als hoofdaannemer te vervangen door Rheinmetall. Die overdracht was deze zomer voorzien, maar op 24 juni 2026 besloot de Duitse regering uiteindelijk om het hele F126-programma stop te zetten.
Volgens de Duitse regering zou doorgaan met de 6 schepen de kosten tot meer dan 18 miljard euro kunnen doen oplopen, ruim 3 keer zoveel als aanvankelijk begroot.
Duitsland koos vervolgens voor een alternatief: 8 kleinere MEKO A-200-fregatten van TKMS, een Duitse militaire scheepsbouwer.
Gepeperde rekening
Scheepsbouwer Damen is niet te spreken over de Duitse aanpak. Damen oordeelt dat de Duitse regering het contract eenzijdig heeft stopgezet en dat die zelf verantwoordelijk is voor de vertraging.
Duitsland wist volgens Damen al dat het project vertraging had, maar toch besloot het in juni 2024 om nog 2 extra fregatten te bestellen. Daardoor werd volgens Damen het oorspronkelijke tijdschema nog moeilijker haalbaar, waarop Duitsland het hele programma annuleerde.
Het bedrijf heeft zich naar eigen zeggen steeds constructief opgesteld en zocht naar oplossingen voor de problemen. Damen noemt het stopzetten daarom in een brief een politiek gemotiveerde contractbreuk.
De advocaat van Damen heeft namens het bedrijf een claim van ongeveer 4,7 miljard euro ingediend bij de Duitse overheid. Volgens persagentschap Reuters gaat het om contractueel verschuldigde betalingen en schade-/vrijwaringsclaims. Damen zegt daarnaast nog te onderzoeken of er aanvullende schadeclaims mogelijk zijn.
Fregatten voor België
De fregattenruzie heeft ook een link met België. Damen bouwt (samen met Thales) namelijk ook de nieuwe fregatten voor Nederland en ons land. Nederland en België hebben samen 6 ASW-fregatten besteld: 4 voor Nederland en 2 voor België. Ook dat project kampt met vertragingen en hogere kosten.
Net als Duitsland overweegt ons land daarom om uit het fregattenprogramma te stappen. Dat is inmiddels meer dan een theoretische optie: Defensie heeft in juli een nieuwe marktbevraging gehouden, ontdekte VRT NWS-collega Jens Franssen eerder deze maand.
De aanleiding is dezelfde combinatie van vertraging en oplopende kosten. De oorspronkelijke planning voorzag levering vanaf 2027, maar er is nog altijd geen definitief detailontwerp. De geraamde prijs zou zijn gestegen van ongeveer 600 miljoen naar 1 miljard euro per fregat.
De Italiaanse FREMM EVO komt naar voren als voorkeursalternatief. Volgens een interne analyse van de marine zou Fincantieri drie schepen vanaf 2030 kunnen leveren, binnen het Belgische budget van 3,2 miljard euro.
Tijdsdruk
De Belgische chef Defensie Frederik Vansina zei eerder deze week tegen het Nederlandse persagentschap ANP dat België ervoor moet zorgen dat de 2 huidige Belgische fregatten tijdig worden vervangen. Hij noemt het behoud van die operationele capaciteit een prioriteit.
België heeft momenteel 2 oude fregatten: de Leopold I en de Louise-Marie. Het is de bedoeling dat die worden vervangen door 2 nieuwe ASW-fregatten, die samen met Nederland worden gebouwd.
Als Damen ook bij dat programma grote vertragingen zou oplopen, ontstaat voor België een praktisch probleem: de oude fregatten moeten uit dienst, maar de vervangers zijn dan mogelijk nog niet beschikbaar. Vansina waarschuwt daarom dat er een oplossing moet komen om de continuïteit van de capaciteit te garanderen.
