Vlaamse begroting op orde? In dit land is dat pure zelfkastijding, vindt premier De Wever

In MeetDistrict in Gent kwamen woensdagavond politici, journalisten en andere liefhebbers van de macht bijeen voor de voorstelling van het nieuwe boek van Ivan De Vadder. Ook premier Bart De Wever kwam aansluiten. De zaal werd letterlijk warm van alle beklijvende anekdotes achter de schermen van de politiek.

De premier liet zich een frustratie ontvallen richting de Waalse en Brusselse regering. Die saneren wat hem betreft niet genoeg, en dat weegt op het land.

"Wat Vlaanderen nu doet, is pure zelfkastijding", zei de premier, verwijzend naar de ongeziene saneringsoperatie die de begroting weer in evenwicht moet brengen. "De financiële markten kijken enkel naar de NV België." Wat later richt de premier de pijlen op Brussel. "Het Brussels Gewest is failliet. Die begroting is geen begroting. Dat is om te lachen. Dat schip zinkt naar de bodem. Als die de bodem bereikt, waar gaan die komen kloppen? Entiteit I. Dat is onhoudbaar", aldus de premier. Entiteit I verwijst boekhoudkundig naar het federale niveau.

Ivan De Vadder vult daarop de gedachtestroom van de premier aan. "U bedoelt: Vlaanderen probeert een evenwicht te bereiken en dat is zelfkastijding. Want Wallonië, de Franse Gemeenschap en Brussel vegen daar hun voeten aan. En het federaal en het Vlaams niveau betalen dat", aldus De Vadder.

De premier antwoordt diplomatisch: "Beste journalisten in de zaal, hij heeft dat gezegd, ik niet. Ik ga dat ook niet tegenspreken", waarop de zaal in lachen uitbarst. 

Of dat dus betekent dat de premier voor een staatshervorming pleit, wil die niet letterlijk zeggen. Wel zegt hij dat de "volgende saneringsronde een institutioneel karakter zal hebben". Al is dat voor de komende legislatuur, benadrukt hij. Het plan en het narratief van de premier richting volgende verkiezingen zijn duidelijk.

Dit weekend moet de premier verder werken aan zijn eigen zware begrotingsoefening op het federale niveau. Met dat in het achterhoofd beschrijft De Wever een les uit de politiek: "In dit land is verandering maar mogelijk als het al veel te laat is en na een potsierlijke crisis. Hou dat de komende weken in gedachten", aldus de premier.

Maar toegegeven, de honderden mensen in de zaal komen vooral voor die fijne, maar soms bepalende anekdotiek uit de politiek. Die vind je heerlijk neergeschreven in het nieuwe boek, maar de premier aarzelt niet om daar nog wat recente verhalen aan toe te voegen.

Zo ontstaat er een gesprek over de verschillende talen in ons land, en hoe de taalgemeenschappen zich op dat vlak tot elkaar verhouden. "Het land bestaat bij gratie van Vlamingen die Frans spreken en dat is altijd zo geweest", vindt de premier.

"Maar binnenkort praten we misschien zelfs met zijn allen gebrekkig Engels onder elkaar", vult hij aan. "Met sommige collega’s whatsapp ik in het Engels. It's already happening", zegt de premier. "U heeft het over minister van Buitenlandse Zaken Prévot", reageert Ivan De Vadder. Wat schuivend op zijn stoel kan de premier niet anders dan toegeven.

Voor Prévot heeft de premier wel veel lof. Tijdens regeringsonderhandelingen in 2007 in Hertoginnendal was die junior raadgever voor de christendemocratische politica Joëlle Milquet. "Hij probeerde de sfeer er altijd in te houden, was er altijd met de glimlach. Het is een hele mooie mens. Te mooi om aan politiek te doen", zei De Wever.  Al kwam die glimlach hem op een gegeven moment wel duur te staan toen. "Maxime zei iets aan Milquet met de glimlach, maar Patrick Dewael (toen Open VLD) dacht dat hij hem aan het uitlachen was. Hij werd kwaad en met een armbeweging kletste er een whiskyglas van de tafel", aldus De Wever over de stevige onderhandelingen van toen.

In die tijd werd er nog whisky gedronken tijdens de onderhandelingen, blijkt ook uit het boek van De Vadder. Met de meetlat werd zelfs bijgehouden hoeveel iedereen al binnen had. Het werd een soort wedstrijd.

De Wever dronk zelf ook nog alcohol. Drinken tijdens politieke meetings was toen schering en inslag. Zo herinnert de premier zich nog een etentje met toenmalig 'Koninklijk Opdrachthouder' Jean-Luc Dehaene (CD&V).

Er was van Dehaene een foto gemaakt in de wagen met in zijn schoot een document met de woorden 'Quid N-VA'. Wat dus met die Vlaams-nationalistische partij, in de zoektocht naar een federale regering? Om de betekenis van die woorden uit te leggen, nodigde Dehaene De Wever uit voor een diner bij hem thuis. Na de maaltijd vroeg Dehaene of De Wever whisky wou. "Die serveerde whisky in een vaas. Waar je normaal bloemen in zet", aldus de premier.

Er werd trouwens tot recent nog gratis alcohol gedronken in het federaal parlement. De Wever - intussen geheelonthouder - besloot daar paal en perk aan te stellen.

In een eerste stap maakte men de alcohol betalend, maar dat haalde niks uit. "De fracties moesten die rekening betalen. Maar dat was een forfaitbedrag. Dus hoe meer je dronk, hoe meer voordeel je eigenlijk had. Dat was niet wat ik in gedachten had", verklapte De Wever over die periode.

Uiteindelijk liet de premier een alcoholban in het parlement zelfs optekenen tijdens de regeringsonderhandelingen, "want als je dat aan het parlement liet, vonden ze altijd weer iets om het niet te doen."

En zo werd de avond gevuld met petites histoires en huidige inzichten uit anekdotes uit het verleden. Allemaal opgetekend door een politiek journalist met jarenlange ervaring. Al ziet de premier de toekomst van de politieke journalistiek somber in. "Ik ben niet optimistisch over uw vak", zegt de premier. "Ik ook niet over uw vak", aldus De Vadder.