Chef Defensie Vansina: "Europa en België zijn zich aan het versterken"

Vrijdag komt de Nationale Veiligheidsraad samen om de zogenoemde hybride oorlogsdreiging te bekijken. De federale veiligheidsdiensten en de bevoegde ministers werken aan een plan om ons land beter te beschermen tegen mogelijke incidenten. 

Geregeld vliegen drones het luchtruim van NAVO-landen aan de oostgrens van Europa binnen, denk aan Polen en Roemenië. In augustus werd op de luchthaven van Leipzig in Duitsland een drone met explosieven aangetroffen. Die was gericht op een Oekraïens vrachtvliegtuig. Telkens wordt naar Rusland gekeken.

Afgelopen weekend werd in het Verenigd Koninkrijk dan weer een aanslag op de militaire basis bij Fairford verijdeld. Er is nog niet veel duidelijkheid, maar er wordt wel gedacht aan Iran en Rusland.

"We zien de incidenten sinds het begin van het jaar toch wel opschalen", zegt Frederik Vansina, chef Defensie, in VRT NWS De Ochtend. "Vandaar dat de regering de Nationale Veiligheidsraad bijeenroept."

Op dit moment is er geen concrete aanleiding of concrete dreiging voor ons land, zegt Vansina. "Inlichtingen van onze oostelijke bondgenoten wijzen op een toename. Het is belangrijk om alles samen te leggen en een beter beeld te krijgen van de situatie."

Bij de incidenten van de voorbije maanden wordt vooral gekeken naar Rusland. Er wordt dan wel eens gezegd dat Rusland Europa wat aan het 'testen' is. Wat moeten we daarvan maken?

"Rusland zit intussen al in zijn vijfde oorlogsjaar. Ze zitten relatief vast in de Oekraïense modder, ze gaan traag maar wel gestaag verder", zegt Vansina. "Oekraïne heeft westerse steun, en dan vooral van Europa, echt nodig om het gevecht te blijven aangaan."

"En Rusland wil natuurlijk die steun ondermijnen. Rechtstreeks, zoals we bijvoorbeeld in Leipzig zagen, maar onrechtstreeks, de wil van de bondgenoten van Oekraïne, de steun van de publieke opinie."

Rusland is "verstandig genoeg" om daarbij net onder het niveau van artikel 5 van de NAVO te blijven, zegt Vansina. Dat artikel stelt dat een aanval op een NAVO-lidstaat een aanval op alle lidstaten is, en dat de NAVO zal reageren.

België wordt soms een 'interessant' doelwit genoemd voor hybride aanvallen. "Ons land heeft het hoofdkwartier van de NAVO, Euroclear (bedrijf dat geld en beleggingen beheert, ook de Russische bevroren tegoeden, red.), de havens, belangrijke militaire basissen, ...", somt Vansina op.

"België is ook een logistiek transitland. In geval van een conflict komen veel versterkingen via de Belgische havens en luchthavens binnen."

We zijn dus een interessant land voor tegenstrevers, maar we zijn zeer waakzaam, zegt Vansina. "We zitten nu al in een hoge graad van beveiliging, afhankelijk van de gevoeligheid van de militaire basissen."

Vansina verwijst onder meer naar de extra investeringen in de capaciteit om drones te detecteren en te onderscheppen. Eind vorig jaar schoof de regering de investeringen in haar anti-droneplan naar voren, na meldingen van drones boven militaire basissen en luchthavens.

"Er werd versneld 50 miljoen euro geïnvesteerd, waardoor we onze basissen beter hebben kunnen beveiligen", zegt Vansina. "Dat materieel is nu grotendeels geleverd en in gebruik genomen. Onze basissen zijn nu beter beveiligd tegen drones dan een jaar geleden."

"We zijn nu ook bezig om sensoren van andere actoren, zoals luchtverkeersleider Skeyes, te integreren in ons luchtcommandocentrum", zegt Vansina. "We nemen continu maatregelen om de veiligheid van onze kwartieren te verbeteren, en dus ook van de bevolking."

De vraag is of we wel voldoende voorbereid zijn. "Europa en België zijn zich aan het versterken, en dat kost tijd, zegt Vansina. "Hier en nu zijn we nog niet sterk genoeg, daar werkt iedereen heel hard aan."

"Oekraïne koopt eigenlijk tijd voor ons, zodanig dat we na 35 jaar gebrek aan investering onze defensie weer op orde kunnen brengen. In Europa, maar ook in België."

Er is nog een weg af te leggen, en dan gaat het niet alleen over budgetten, maar ook over de capaciteit van de defensie-industrie om te leveren. "Dat is volgens mij een van de prangendste problemen op dit moment. De defensie-industrie moet opschalen."

Al maakt de Chef Defensie wel duidelijk dat de NAVO sterk staat en sterker wordt. "Ik kan iedereen verzekeren: moest Rusland het in zijn hoofd halen om een actie uit te voeren die boven het niveau van artikel 5 uitstijgt, dan zal de NAVO keihard terugslaan."

Vansina gelooft niet dat Rusland op dit moment in staat is om een massale aanval op een NAVO-land te doen. "Een rechtstreekse confrontatie met de NAVO kan Rusland vandaag niet winnen, want veel van hun krachten worden verbruikt in Oekraïne."

Wat hem meer zorgen baart, is wat hij sinds een aantal weken opvangt vanuit Oost-Europa. "Ik merk ongerustheid bij bondgenoten die zeggen dat Rusland artikel 5 van de NAVO wel eens zou kunnen gaan testen door een beperkte actie tegen een bondgenoot", zegt Vansina.

Onlangs waarschuwde de Poolse premier Donald Tusk voor een "reëel risico" op Russische hybride aanvallen. Rusland zal volgens Tusk doen alsof die aanvallen onbedoeld zijn, om te verhinderen dat de NAVO de aangevallen lidstaat zal verdedigen.

Vansina ziet verschillende scenario's mogelijk. "Dat kan een soort 'valse vlag'-operatie zijn. Bijvoorbeeld het buitmaken van Oekraïense drones en die laten neerkomen op kritische infrastructuur van een bondgenoot. Dat kan zelfs zijn dat een deel van een land even bezet wordt gehouden. Daar zijn gradaties in mogelijk."

Rusland is meester in het flirten met de grens van artikel 5, herhaalt Vansina. "Tot nu was het altijd onder de grens, maar de vrees leeft toch dat het vroeg of laat boven die grens zou kunnen komen."