Het aantal nieuwe gevallen van asbestkanker in Vlaanderen daalt al enkele jaren. Voor het eerst is die dalende trend duidelijk zichtbaar in de cijfers, blijkt uit een nieuwe studie van het Departement Zorg. Ook het aantal overlijdens neemt af. De sterkste daling is te zien in regio’s waar vroeger asbestverwerkende bedrijven actief waren.
Dertig jaar na eerste waarschuwingen zien we nu eindelijk minder longvlieskanker in Vlaanderen
Pieter-Jan Lesage
Gepubliceerd:
Mesothelioom is een zeldzame, maar ernstige kanker van de vliezen rond voornamelijk de longen.
"Longvlieskanker eigenlijk", vertelt respiratoir oncoloog Jan Lamont van het AZ Maria Middelares in Gent. "Volgens de literatuur ontstaat die kanker alleen door asbest. Er zijn waarschijnlijk nog andere factoren, maar die zijn niet bekend."
"De ziekte ontstaat gemiddeld 30 tot 40 jaar later", zegt Lamont.
Daarom is mesothelioom een belangrijke graadmeter om de gevolgen van asbest in de bevolking op te volgen.
Bij mannen bereikte het aantal nieuwe mesothelioomdiagnoses en -overlijdens een hoogtepunt in de periode 2010-2015. Sindsdien dalen de cijfers.
Ook bij vrouwen is een vergelijkbare evolutie zichtbaar, al komt de ziekte bij hen veel minder vaak voor. Gemiddeld komt mesothelioom ongeveer 6 keer vaker voor bij mannen dan bij vrouwen.
De ziekte treft voornamelijk mannen die jarenlang via hun werk blootgesteld werden aan grote hoeveelheden asbest.
Impact asbestverbod
Lamont merkt de daling van longvlieskanker nog niet in de praktijk, maar verbaasd is hij niet: "We weten al zeker 30 jaar dat asbest zeer schadelijk is. Je zou dus verwachten dat die cijfers stilaan beginnen te dalen."
Dat vertelt ook Joris Moonens, woordvoerder van het Departement Zorg: "Vanaf eind jaren 70 daalde de invoer en het gebruik van asbest in de industrie geleidelijk aan. Dat zien we nu voor het eerst vertaald in een daling van het aantal diagnoses van mesothelioom."
De overlevingskansen worden steeds beter door nieuwe behandelingen, maar zijn nog altijd niet goed
Respiratoir oncoloog Jan Lamont
Het echte verbod op asbest in België kwam pas in 2001.
"Op de impact van dat verbod zullen we moeten wachten. Dus ook de komende jaren zullen er nog mensen met deze asbestkanker gediagnosticeerd worden, die daar in het verleden aan blootgesteld zijn geweest", zegt Moonens.
Asbestregio's
De studie besteedt daarnaast bijzondere aandacht aan gebieden waar vroeger asbestverwerkende industrie gevestigd was en waar veel werknemers woonden.
Daar verloopt de afname van het aantal mesothelioomgevallen zelfs sneller dan in Vlaanderen als geheel. Zowel het aantal nieuwe diagnoses als overlijdens neemt de laatste jaren af.
Toch blijft de impact van het asbestverleden er groter. Tussen 2004 en 2023 waren er in het gebied met een asbestverleden nog altijd 2 keer meer diagnoses en overlijdens door mesothelioom per 100.000 inwoners dan buiten het gebied, zowel bij mannen als bij vrouwen.
Elk jaar 200 mensen
Asbest blijft dan ook slachtoffers maken. "We zien dat elk jaar nog ongeveer 200 mensen de diagnose krijgen van dat type kanker", vertelt Moonens.
"De overlevingskansen worden steeds beter door nieuwe behandelingen, maar zijn nog altijd niet goed", gaat Lamont verder. "We kunnen mensen niet genezen. Vroeger was de overlevingskans minder dan een jaar zonder behandeling, nu wel beduidend langer."
"Het is ook zeker niet het enige type kanker dat veroorzaakt wordt door asbest", benadrukt Moonens.
Er is in heel Vlaanderen nog op veel plaatsen asbest aanwezig. schat dat ongeveer 3,2 miljoen ton aan asbesthoudende toepassingen voorkomen in en rondom gebouwen en infrastructuur van voor 2001.
"Het blijft belangrijk om zeer zorgvuldig met asbest om te gaan", zegt Moonens.
"De Vlaamse overheid wil daarvoor tegen 2040 naar een zo veilig mogelijk Vlaanderen gaan en een asbestcertificaat invoeren. Dat zijn allemaal belangrijke maatregelen om blootstelling aan asbest te blijven verminderen, want we zullen ook op lange termijn nog altijd geconfronteerd blijven met de gezondheidseffecten van asbest", besluit Moonens.
