Vlaanderen is vrij laat gestart met de plannen om ons gasnet uit te schakelen, "zeker omdat het zo'n ingrijpende verandering is". Dat zegt Simon Van Hove, een Vlaamse onderzoeker in energierecht aan de Nederlandse universiteit van Tilburg. België heeft zich ertoe verbonden om klimaatneutraal te worden tegen 2050 (wat de afschakeling van gas betekent), maar zo'n grote omschakeling vraagt veel tijd. In Nederland staan ze al veel verder in de afbouw van gas.
Hoe Nederland voorloopt op Vlaanderen in afbouw van gas: "Gemeentes nemen daar zelf regie in handen"
Voor het definitieve einde van aardgas in Vlaanderen is nooit echt een expliciete datum vastgelegd. Maar impliciet is de horizon natuurlijk wel 2050, het jaar waarin Vlaanderen klimaatneutraal wil zijn. Aardgas is een fossiele brandstof, bij de verbranding ervan komt CO2 vrij.
Maar volledig gasvrij zijn, is een moeilijke uitdaging voor ons land, want 2 op de 3 huizen worden nog met aardgas verwarmd.
Nederland staat al veel verder dan Vlaanderen in gasexit: "Het is een ingrijpende verandering"
De Vlaamse overheid start vrij laat met de concrete uitwerking. Dat zegt Simon Van Hove, onderzoeker Energierecht aan de Nederlandse universiteit van Tilburg. "Vooral omdat het zo'n ingrijpende verandering is", zegt hij in VRT NWS De Ochtend op Radio 1.
"Je moet een boodschap overbrengen aan huishoudens dat ze naar een andere energievoorziening moeten overschakelen. Daar moet je toch al snel 10 jaar voor rekenen, zodat huishoudens renovaties kunnen doen of warmtevoorzieningen kunnen installeren."
Nederland staat al verder in afbouw
Van Hove werkt in Nederland en stelt daar vast dat onze noorderburen al veel verder staan in de afbouw van het gasnet.
"Er is al een juridisch kader, maar dat is nog niet in werking getreden", aldus Van Hove. "Als we dat kader bekijken, zien we dat er een heel grote rol ligt bij de gemeentes zelf."
"Gemeentes moeten de regie nemen en aanduiden in welke wijken er bijvoorbeeld een komt of waar er met individuele warmtepompen zal worden gewerkt."
De keuzes die gemeentes maken, zijn ook bindend voor de inwoners. Er zijn zelfs al verschillende wijken volledig afgekoppeld van het net. Al gaat het wel over wijken die deelnemen aan proefprojecten.
Alternatieven voorzien
Nederland heeft ook al meer stappen gezet in het voorzien van alternatieven, zoals een collectief warmtenet of individuele warmtepompen.
"De energievoorziening wordt op bepaalde punten collectiever geregeld, omdat het gebouwenpatrimonium ook collectiever geregeld is. Dat maakt het makkelijker om grootschalige operaties te doen lukken."
Al moet je huishoudens ook nog overtuigen om te investeren in hernieuwbare energie. Dat zijn vaak ingrijpende en dure maatregelen.
"In Nederland zijn daar zeker middelen voor. Maar uit onderzoeksprojecten blijkt ook dat er werk gemaakt moet worden van energie-efficiëntie."
Kritisch voor ons land
Wanneer Van Hove de aanpak in Nederland vergelijkt met ons land, is hij toch kritisch op de trage aanpak van onze overheden. In Vlaanderen kon je bijvoorbeeld tot 2 jaar geleden subsidies krijgen om een gasketel te plaatsen.
"Op vlak van communicatie naar je burgers toe is dat een groot probleem. Voor zo'n grote omschakeling moet je je burgers een duidelijk signaal geven dat gasverwarming er op termijn uitgaat."
Dure maatregelen gaan voor weerstand zorgen bij bevolking
Simon Van Hove
Ook het voorzien van alternatieven ontbreekt voorlopig nog, vindt Van Hove. "Renovatie, plaatsen van isolatie, een warmtepomp of aansluiting op het warmtenet: dat zijn dure maatregelen. Dat zal voor weerstand zorgen bij de bevolking."
"Daar moet echt een goed flankerend beleid over zijn dat de nodige alternatieven aanbiedt. De overheid en gemeentes hebben daar een belangrijke rol in om die omschakeling goed te stimuleren en te begeleiden."
Dat Vlaanderen nu een eerste stap zet, vindt Van Hove positief. "Al legt het wel zeer veel verantwoordelijkheid bij Fluvius. De moet ook over de juiste juridische instrumenten beschikken om mensen daarin te begeleiden. Dat zie ik nog te weinig op dit moment."
