Een fetisj kan ontstaan doordat seksuele opwinding in de kinderjaren gekoppeld raakt aan een bepaalde ervaring, emotie of prikkel. Dat zegt seksuoloog Rik Van Lunsen naar aanleiding van het proces tegen een tandarts met een keelfetisj, die ervan beschuldigd wordt tientallen patiënten te hebben aangerand.
Na de zaak van de tandarts met keelfetisj: hoe ontstaan ongewone seksuele voorkeuren?
Samenvatting:
Seksuoloog Rik Van Lunsen legt uit dat een fetisj kan ontstaan wanneer seksuele opwinding in de kinderjaren gekoppeld raakt aan een ervaring of emotie, zonder dat daar altijd een trauma aan de basis van ligt.
Een tandarts uit Wilrijk staat terecht op verdenking van het aanranden van 73 patiënten tijdens nepbehandelingen die hij "keelontsmettingen" noemde.
Volgens Van Lunsen is een ongewone seksuele voorkeur pas problematisch als iemand daarbij de grenzen van anderen overschrijdt, wat volgens hem bij de tandarts het geval is.
"Het is best een ingewikkeld verhaal", zegt arts-seksuoloog Van Lunsen in 'Zijn er nog vragen?' op Radio 1. Lichamelijke seksuele reacties beginnen al in de kinderjaren. Die reacties kunnen optreden bij allerlei heftige emoties. "Bij angst, blijdschap, opwinding enzovoort."
Wanneer er tijdens de seksuele ontwikkeling dingen mislopen, kunnen die lichamelijke seksuele reacties gekoppeld raken aan iets wat in die kinderjaren vaak voorkomt. In sommige gevallen kunnen zulke associaties uitgroeien tot een fetisj of parafilie, een seksuele opwinding door iets ongewoons.
Zo zou de tandarts die terechtstaat op verdenking van het uitvoeren van nepbehandelingen op patiënten een keelfetisj hebben ontwikkeld.
Niet altijd een trauma
Vaak wordt gedacht dat een fetisj automatisch het gevolg is van een traumatische jeugd, maar zo eenvoudig ligt het volgens de seksuoloog niet.
"Het hoeft niet per se om een trauma te gaan", zegt Van Lunsen. Belangrijker is volgens hem dat kinderen opgroeien in een veilige omgeving, met positieve boodschappen over liefde, intimiteit, respect en seksualiteit. Wanneer die bouwstenen ontbreken, neemt het risico toe dat seksuele opwinding gekoppeld raakt aan atypische ervaringen of voorwerpen.
Ook individuele verschillen spelen een rol. Zo kan een beperkt inlevingsvermogen mee bijdragen aan het ontstaan van problematische seksuele voorkeuren.
Van voeten tot monumenten
Dat een fetisj zich op heel uiteenlopende zaken kan richten, blijkt uit een voorbeeld dat Van Lunsen aanhaalt uit zijn praktijk.
Hij vertelt over een vrouw die enkel seksueel opgewonden kon raken door voeten. In haar moeilijke jeugd kende ze volgens de seksuoloog nauwelijks gelukkige momenten. Eén uitzondering was het jaarlijkse bezoek van haar tante, waarbij ze onder de tafel speels contact had met haar voeten. Dat gevoel van geborgenheid en geluk raakte uiteindelijk verbonden met seksualiteit.
Volgens Van Lunsen kunnen dergelijke voorkeuren zich op vrijwel alles richten: lichaamsdelen, voorwerpen, luiers, of zelfs monumenten als de Eiffeltoren. "Als je heel goed kijkt, heeft iedereen wel ergens een beetje een fetisj", zegt hij.
Wanneer wordt het een probleem?
Een ongewone seksuele voorkeur op zich hoeft geen probleem te zijn. De meeste mensen slagen erin die in te passen in een normaal leven zonder anderen schade toe te brengen, benadrukt de seksuoloog.
Problematisch wordt het wanneer iemand uitsluitend nog door die ene voorkeur opgewonden kan raken of wanneer daarbij grenzen van anderen worden overschreden. Volgens Van Lunsen lijkt dat in de Antwerpse zaak van de keelfetisjist precies het punt te zijn.
"Veel mensen hebben ongewone seksuele voorkeuren, maar de meeste van die mensen weten dat in te bedden in een normaal leven zonder ooit grenzen van anderen te overschrijden", zegt hij. "Dat heeft deze meneer duidelijk wel gedaan."
Waarover ging de zaak met de keelfetisjist?
In april 2025 werd de tandarts uit Wilrijk (Antwerpen) gearresteerd in een onderzoek naar zedenfeiten. De man voerde zogenoemde 'keelontsmettingen' uit bij zijn patiënten, een medische procedure die niet bestaat. Hij zou daarbij opgewonden zijn geraakt, zichzelf hebben betast en de behandelingen hebben gefilmd. Al snel viel de opvallende term: 'keelfetisj'.
Het onderzoek ging eind 2024 aan het rollen na een klacht van een patiënte die na een behandeling een vreemd gevoel had overgehouden. Daarna stroomden de getuigenissen binnen. Uiteindelijk hebben 73 slachtoffers zich gemeld. De eerste klacht gaat terug tot 1995.
De politie vond in zijn tandartspraktijk en woning veel beeldmateriaal van behandelingen. Daarop zouden seksueel getinte handelingen te zien zijn tijdens tandartsbehandelingen. Op zijn computer werden daarnaast beelden van seksueel misbruik van minderjarigen gevonden.
Wat kunnen ouders doen?
De boodschap aan ouders is volgens Van Lunsen geruststellend.
Kinderen hebben vooral nood aan een warme, veilige omgeving en aan duidelijke boodschappen over respect, toestemming en lichamelijke integriteit. "Mijn lijf is van mij, mijn seksualiteit is van mij en ik overschrijd de grenzen van anderen niet": wie daarmee opgroeit, legt volgens hem de basis voor een gezonde seksuele ontwikkeling.
"Als je in een gezond en evenwichtig gezin opgroeit, waar positief wordt omgegaan met relaties en seksualiteit, dan komt het allemaal goed."
Beluister - Rik Van Lunsen in 'Zijn er nog vragen?' op Radio 1
