Voor het eerst in 100 jaar nieuwe kattensoort ontdekt: zeldzaam gevlekt dier is kleiner dan een huiskat en werd ontdekt door biologen UAntwerpen

Maak kennis met de Leopardus tilcayo, het nieuwste familielid van de tijgerkatten. Het gevlekte katje is iets kleiner dan een huiskat en leeft in de bergbossen van de Andes in Bolivia. De soort blijkt zich 1,4 miljoen jaar geleden te hebben geïsoleerd van de andere tijgerkatten.

Dat blijkt uit genetisch onderzoek van biologen van de UAntwerpen, samen met een team van internationale wetenschappers. Ze ontdekten dat de tilcayo een volwaardige nieuwe kattensoort is.

De vorige keer dat een nieuwe kattensoort werd ontdekt, was in 1923, toen de Uruguayaanse graskat (Leopardus fasciatus) werd beschreven.

"Dat de tilcayo zo lang onopgemerkt is gebleven als nieuwe soort, heeft veel te maken met haar uiterlijk", zegt evolutiebioloog Jonas Lescroart (UAntwerpen), die het onderzoek mee heeft geleid.

"Tijgerkatten zijn kleine, gevlekte katachtigen uit Centraal- en Zuid-Amerika, die op basis van fysieke kenmerken amper onderling te onderscheiden zijn."

"Ook het zeldzame voorkomen en het schuwe karakter van het dier spelen mee in de late ontdekking. De tilcayo leeft in de Boliviaanse Yungas, een grillig, tropisch voorgebergte aan de oostelijke kant van de Andes."

"Dit ecosysteem staat bekend om een zeer grote soortenrijkdom, met fauna en flora die nergens anders voorkomen, maar het gebied is ook moeilijk toegankelijk voor onderzoekers."

Om te weten hoe de onderzoekers dan toch de nieuwe kattensoort op het spoor zijn gekomen, moeten we 10 jaar terug in de tijd.

"In 2016 werd een gevonden kitten binnengebracht in een Boliviaans lokaal opvangcentrum voor wilde dieren, omdat het toch wel erg vreemd gedrag vertoonde voor een huiskat en er heel anders uitzag", vertelt Lescroart.

Het dier werd toen geïdentificeerd als een noordelijke tijgerkat (Leopardus tigrinus) en kreeg spontaan de koosnaam Tigrino. Het katje trok al snel de aandacht van de Boliviaanse onderzoekers die betrokken waren bij de tijgerkatstudie.

Na een routinebloedafname door de dierenarts werd Tigrino’s DNA geanalyseerd. Door die data te vergelijken met stalen van andere kattensoorten, konden de onderzoekers het bewijs leveren dat Tigrino tot een nieuwe kattensoort behoort.

Volgens de onderzoekers is het ook zeer opmerkelijk dat een levend dier is gebruikt om een nieuwe diersoort te beschrijven. Normaal gebeuren de metingen, DNA-analyse en beschrijvingen op een dood dier. Nu gebeurde dat op een levend, verdoofd dier.

"Tigrino zal in het opvangcentrum in Bolivia verblijven tot zijn natuurlijke dood", zegt Lescroart. "Daarna zal het kadaver worden opgenomen in de collectie van het Nationaal Natuurhistorisch Museum van Bolivia."

"De ontdekking van de tilcayo maakt hopelijk meer middelen vrij voor het behoud van populaties tijgerkatten, die zich vaak in een kwetsbare situatie bevinden. Tegelijk vestigen we de aandacht op de ongelooflijke natuurwaarde die Bolivia rijk is."

Uiteindelijk leverden de onderzoekers overtuigend bewijs voor 5 verschillende soorten: de noordelijke en zuidelijke tijgerkat, die al langer als aparte soorten beschouwd werden, de oostelijke tijgerkat en de neveltijgerkat, die recent werden opgewaardeerd van ondersoort tot volwaardige soort, en de tilcayo, die het team vernoemde naar het lokale woord voor tijgerkat.