De overbevolking in de Belgische gevangenissen heeft ernstige gevolgen voor gedetineerden, maar ook voor de werking van het strafrechtssysteem. Dat schrijft de Raad van Europa (alweer) in een vernietigend rapport.
Raad van Europa kritisch over overbevolkte gevangenissen: "Problemen ondermijnen bredere strafrechtssysteem"
In mei bezocht het CPT (voluit: het Europees Comité inzake de Voorkoming van Foltering en Onmenselijke of Vernederende Behandeling of Bestraffing) 5 Belgische gevangenissen en 2 Forensische Psychiatrische Centra (FPC).
Overbevolking heeft een impact op alle aspecten van het leven in detentie
CPT
Het vorige bezoek dateerde van 2017. Volgens het Comité zijn de omstandigheden sindsdien aanzienlijk verslechterd. De overbevolking is met 4 procent gestegen en het aantal grondslapers is zelfs verdubbeld. "Dat heeft een impact op alle aspecten van het leven in detentie."
Overbevolking leidt tot spanningen en beperkte dienstverlening
Volgens het CPT leidt de overbevolking tot spanningen tussen gedetineerden onderling. Daarnaast ontstaan er ook spanningen tussen gedetineerden en cipiers, evenals tussen gedetineerden en politieagenten die ter ondersteuning worden ingezet
Zo is er sprake van meldingen van klappen, vuistslagen en trappen door cipiers, vaak in ruimtes zonder cameratoezicht. "Verschillende gedetineerden hebben schrik om hun cel te verlaten."
Door de overbevolking kunnen de Belgische gevangenissen de wettelijk vastgelegde minimumdienstverlening niet altijd garanderen, zeker niet tijdens stakingsdagen. Zo is de toegang tot geïndividualiseerde gezondheidszorg niet altijd verzekerd. Ook psychosociale diensten hebben moeite om hun taken naar behoren uit te voeren, er is een tekort aan activiteiten en werk voor gedetineerden.
Te veel geïnterneerden in de gevangenis
Daarnaast wijst het CPT op de aanhoudende problematiek rond geïnterneerden.
Velen van hen vinden geen plaats in gespecialiseerde centra. Tijdens de bezoeken aan de gevangenis van Gent en Turnhout vormden geïnterneerden respectievelijk 40 en 38 procent van de gevangenispopulatie.
De meest basale opleiding om met de kwetsbare groep van geïnterneerden om te gaan ontbreekt
Volgens het Comité beschikken cipiers er zelfs niet over "de meest basale opleiding om met deze groep om te gaan". Daardoor worden sommige geïnterneerden aan hun lot overgelaten.
België reageert
Naar aanleiding van het rapport heeft ons land al laten weten dat er heel wat maatregelen genomen zijn om de overbevolking in te dijken. Zo is men gestart met de bouw van nieuwe FPC's en staat een uitbreiding van het elektronisch toezicht op de planning.
Gevangenispersoneel deelt bezorgdheden
Het gevangenispersoneel deelt de bezorgdheden in het rapport, daarom houden ze sinds zondagavond een 5-daagse staking. De vakbonden riepen op tot staken vanwege de aanhoudende overbevolking, de personeelstekorten en de problemen op het vlak van infrastructuur en veiligheid.
