Cipiers staken tot vrijdag, maar hoe is het nu in de Limburgse gevangenissen?

Nog tot en met vrijdagavond staken cipiers in ons land, onder meer tegen personeelstekorten, overbevolking en grondslapers. Ook in de Hasseltse gevangenis kunnen ze daarover meespreken. "We zitten nu aan 656 gedetineerden, terwijl er maar 450 plaatsen zijn. Daardoor slapen 39 mensen op de grond", vertelt Johan Brom, voorzitter van de Commissie van Toezicht voor Hasselt. "Extra plaatsen creëren is zoals extra snelwegen aanleggen om files te vermijden. Zelfs met het nieuwe strafwetboek zie ik de overbevolking alleen maar toenemen."

Brom ging gisteren nog langs in de gevangenis. In Hasselt streeft men er tijdens de staking naar om minimum 1 wandeling per dag door te laten gaan en elke gevangene deze week 1 bezoek toe te staan. 

In het verleden leidde de overbevolking in Hasselt al tot verschillende problemen. Zo was er een tekort aan servies en voedsel. Net zoals in andere gevangenissen, is het ook langer wachten op medische hulp zoals een tandarts. Door de grote vraag ging ook de kwaliteit van de zorg noodgedwongen achteruit. 

"Maar ik heb niet het gevoel dat bij de overheid een gevoel van urgentie leeft", aldus Brom. "Vorig jaar heeft het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen inbreuken vastgesteld op het vlak van hygiëne en bevolen dat er een nieuwe keuken moet komen. Die wordt geïnstalleerd, maar zal opnieuw maar maximaal 500 maaltijden per dag kunnen maken. Dat blijft dus te weinig. Ook uitbreidingsplannen liggen stil, net zoals de werken aan het detentiehuis in Genk." 

"Tegelijk staan er momenteel in Hasselt 12,5 voltijdse contracten voor cipiers open", vult Pieter Houbey aan, ondervoorzitter van de Centrale Toezichtsraad voor het Gevangeniswezen. "Dat heeft een grote impact op heel veel aspecten. Zo moeten activiteiten soms afgelast worden en dan zitten gedetineerden alleen maar langer op hun cel." 

Brom kon gisteren nog met gedetineerden en personeel spreken. "In het algemeen is er een waardering voor het feit dat de aanwezige personeelsleden hun best doen om activiteiten te laten doorgaan. Tijdens de staking proberen zij ook, waar mogelijk, gedetineerden in de rechtbank te krijgen. Dat is erg belangrijk, omdat ze daar horen hoe het verdere verloop van hun straf eruit zal zien. De meeste cipiers zijn echt heel menselijk en geloven in tweede kansen." 

Het is vooral de infrastructuur die het pijnpunt is. "Niet alle camera's zijn operationeel, maar daar wordt een grote inhaalbeweging gemaakt", aldus Brom. "De problemen met de gevangenisdeuren zijn zo goed als opgelost. Ook aan de toiletdeuren wordt gewerkt. Een goederenlift is dan al weer langer dan een jaar kapot en nieuwe wisselstukken worden niet meer gemaakt. Zware goederen en afval moeten dus via de trap naar de volgende verdieping gezeuld worden."

In Tongeren is er volgens de cijfers geen sprake van overbevolking. De gevangenis heeft daar een capaciteit van 50 plaatsen en er verblijven doorgaans 49 à 50 gedetineerden. Die cijfers geven niet het hele beeld, want de gevangenis behoort tot de oudste van ons land. De cellen zijn qua oppervlakte en leefruimte niet geschikt om meerdere personen in 1 cel te plaatsen. 

"Europese normen rond leefoppervlakte en beschikbaar sanitair worden zowel in Hasselt als Tongeren niet gehaald", vertelt Houbey. "Te kleine cellen hebben invloed op de privacy. 22 uur per dag dicht op elkaar leven zorgt ook voor frustraties en een onveilig gevoel. In Tongeren speelt nog mee dat er doorgaans veel mensen zonder verblijfsrecht vastzitten. Het kan dus zijn dat ze niet eens dezelfde taal spreken, wat alles nog moeilijker maakt." 

In een gesprek met VRT NWS in februari stipte Houbey al aan dat het gebrek aan activiteiten en opleidingen voor gedetineerden ook een probleem vormde. Het Gevangeniswezen liet in een reactie weten dat er binnenkort een werkhuis zou openen om daar iets aan te doen. 

"Bij mijn weten is dat nog niet gebeurd. Arbeid blijft een pijnpunt, zeker als je weet dat gedetineerden er langer vastzitten dan vroeger. Vroeger verbleven personen er doorgaans 2 maanden. Nu is dat toch ruim een jaar. Dat komt door de nieuwe wetgeving die zegt dat ook kortere straffen effectief uitgezeten moeten worden." 

Houbey hamert dan ook op een goed detentieregime. "Hoe langer iemand vastzit, hoe belangrijker een goed regime met zinvolle activiteiten en tewerkstellingsmogelijkheden. We moeten mikken op ongeveer 8 uur per dag aan zinvolle activiteiten buiten de cel. Ik denk dat men dat niet haalt, zowel in Hasselt als Tongeren."