Ruslandkenner Marijn Trio na VS-bezoek aan Kiev: "Toenadering op dit moment niet te zien"

Opvallend: terwijl Witkoff en Kushner in Kiev waren, bleef het er – na dagen van bombardementen – bijzonder stil. "Er is hier geen luchtalarm geweest", vertelt Trio in VRT NWS De Ochtend op Radio 1. Zelensky kon het niet laten om daar tegenover de 2 Amerikanen een wrang grapje over te maken: "Jullie zijn beter dan Patriot-luchtafweer. Als jullie er zijn, gebeurt er niks."

Het was het eerste bezoek van het duo aan Oekraïne sinds ze als Amerikaanse gezanten bij de gesprekken over de oorlog zijn betrokken. Een dag eerder hadden ze in Moskou ongeveer 3 uur met Poetin gesproken.

Na het overleg met Zelensky werd weinig bekendgemaakt over de inhoud. Een bron binnen het Oekraïense presidentschap zei wel tegen persagentschap AFP dat er nieuwe en "doeltreffendere" voorstellen op tafel lagen. "Ik heb echter niet de indruk dat er een nieuw plan vanuit Amerika is gekomen dat eerst aan Poetin en daarna aan Zelensky is voorgelegd", aldus Trio.

De 3 praatten na de gesprekken wel nog tot laat in de avond verder. Ook daarover kwam achteraf weinig naar buiten.

Hoe dan ook ziet het er volgens Trio niet naar uit dat de belangrijkste obstakels zijn weggenomen. "Als je Poetin afgelopen weekend hoorde, dan is hij eigenlijk gewoon onverzettelijk. Hij gaat ervan uit dat Rusland aan de winnende hand is en dat de tijd in het voordeel van Moskou speelt."

Een van de belangrijkste Russische doelstellingen is de volledige verovering van de Donbas, waaronder de regio Donetsk. Een deel daarvan is nog altijd in Oekraïense handen.

"Dat wil Poetin van Oekraïne overhandigd krijgen, maar dat is voor Oekraïne natuurlijk onaanvaardbaar." Volgens Kiev zou het opgeven van grondgebied bovendien geen garantie bieden dat Rusland daarna geen nieuwe aanvallen zou uitvoeren.

Witkoff zei na de gesprekken in Kiev dat zowel Rusland als Oekraïne compromissen zullen moeten sluiten om tot een einde van de oorlog te komen.

Voor Trio is er wel een belangrijk verschil met de eerdere gesprekken: Witkoff en Kushner hebben nu ook met eigen ogen kunnen zien hoe de oorlog Oekraïne raakt.

"Zelensky nam hen onder meer mee naar de Sint-Sofiakathedraal in het centrum van Kiev. Niet ver daarvandaan ligt het gebouw van de Oekraïense veiligheidsdienst, dat enkele dagen eerder door een drone was getroffen. Hij heeft toch een beetje geprobeerd om op die manier de impact van die oorlog te tonen aan de Amerikanen."

Tegelijk probeert Oekraïne volgens Trio al maanden zijn positie aan de onderhandelingstafel te versterken. Dat doet het onder meer met aanvallen op doelen in Rusland, zoals olieraffinaderijen en e-commercebedrijven.

Maar voorlopig lijkt die strategie weinig effect te hebben. "De Russen kijken voornamelijk toe, die ondergaan. Het heeft geen resultaat opgeleverd."

Integendeel: op het terrein ziet Trio vooral een verdere escalatie. Rusland en Oekraïne voeren steeds zwaardere aanvallen uit. Kiev kreeg de voorbije anderhalve week herhaaldelijk te maken met Russische aanvallen. "De doos van Pandora is geopend, heeft Poetin zelf gezegd. Er is vooral een escalatie aan de gang, een toenadering is op dit moment niet te zien."

Een rechtstreeks gesprek tussen Poetin en Zelensky lijkt volgens hem dan ook niet meteen aan de orde. Zelensky heeft meermaals gezegd dat hij met Poetin wil onderhandelen, maar de Russische president houdt de boot af. "Hij zegt altijd: 'Ik wil pas als het écht moet, helemaal op het einde, samen met Zelensky aan de tafel zitten om een handtekening te zetten.'"

Ondertussen weegt de oorlog zwaar op de Oekraïense bevolking. "Je merkt wel, en dat hoor ik ook van mensen hier, dat de Oekraïners echt totaal uitgeput zijn. Sommige inwoners vertrekken tijdelijk uit Kiev om elders rust te zoeken, al zijn ook buiten de hoofdstad aanvallen."

Toch verwacht Trio niet dat de uitputting automatisch tot grote politieke toegevingen zal leiden. "Echt door de knieën gaan en breken, dat zie ik niet gebeuren."