Internationale Ig Nobelprijzen voor grappig wetenschappelijk onderzoek worden volgend jaar in Antwerpen uitgereikt

Dit seizoen kan je in de Koningin Elisabethzaal terecht voor onder andere Salvatore Adamo, Natalia en Helmut Lotti. Maar volgende herfst zal de sfeer voor 1 keer een beetje anders zijn. Dan zal datzelfde podium voor 1 avond het centrum van de wetenschapswereld zijn.

De 37ste editie van de uitreiking van de Ig Nobelprijzen komt immers naar Antwerpen. Die prijzen bekronen, zo zeggen de organisatoren, onderzoek "dat eerst doet lachen, en dan nadenken". Vorig jaar vielen bijvoorbeeld Japanse wetenschappers in de prijzen die zich afvroegen of koeien minder gestoken worden als je ze met zebrastrepen beschildert.

Let op: het gaat niet om onnozel onderzoek zonder meer. De prijs bekroont de wetenschappelijke nieuwsgierigheid, ook als die niet meteen een duidelijk doel heeft.

"Het is geweldig plezant, maar ook een fantastische manier om wetenschap op een aangename manier te brengen", vertelt wetenschapscommunicator en presentator Lieven Scheire in de coulissen, waar de prijsuitreiking voor de editie van vanavond wordt gerepeteerd. "Dit evenement wordt van over de hele wereld bekeken. En wij zullen ons als Vlaamse kennisregio kunnen laten zien zoals... dit", wijst hij lachend naar zijn frietkostuum.

Hoe het precies gegaan is? "Ik ken de oprichter Marc Abrahams al een paar jaar. Ik zei hem: het zou wel tof zijn om de uitreiking bij ons te organiseren. Zonder dat ik het wist, ging het idee ook rond bij de universiteiten en op het kabinet (van Vlaams minister van Innovatie Matthias Diependaele, N-VA, red.). Twee weken later zaten we al samen in een meeting. Daarna ging ik het verdedigen bij Marc, en niet veel later was het in kannen en kruiken."

Samen met de Vlaamse overheid schaarden ook de Vlaamse universiteiten, Universiteit van Vlaanderen en andere kennisinstellingen zich achter het voorstel.

Scheire is presentator van de wetenschappelijke podcast Nerdland en mede-organisator van het gelijknamige festival. Hij heeft dus al heel wat ervaring met wetenschapsevenementen voor een breed publiek, en ook deze prijsuitreiking schept kansen.

"De ceremonie zelf is volledig in handen van de organisatie, die het al 37 jaar lang doet. Zo'n feest is een heerlijk feest van onnozelheid. Maar wij denken natuurlijk ook na over wat er daarnaast mogelijk zou kunnen zijn, zoals lespakketten of extra lezingen. Stel dat er volgend jaar iemand een Ig Nobelprijs wint voor onderzoek naar aambeien bij olifanten, dan is dat een mooie gelegenheid om het te hebben over olifanten of bloedvaten."

"Op zo'n uitreiking zijn er ook steeds 5 tot 10 echte Nobelprijswinnaars aanwezig die de prijzen overhandigen. Daar valt ook wel iets tofs mee te doen."

De 2.000 stoeltjes van de Koningin Elisabethzaal vullen, schrikt Scheire alleszins niet af. "De Ig Nobelfans zijn misschien wel een niche, maar dan wel een internationale. Vanavond, in Zürich, zijn er mensen aanwezig vanuit Duitsland, Italië, Engeland, Nederland... Ze zullen dus volgend jaar van overal naar Antwerpen komen."

Volgend jaar zal het nog maar de 2e keer zijn dat de Ig Nobelprijzen niet in de Verenigde Staten worden uitgereikt. De ceremonie van vanavond, in Zürich, is de allereerste keer sinds 1991.

Dat heeft te maken met het beleid van de Amerikaanse president Trump, legt Maarten Weyn uit, vicerector Onderzoek en Impact aan de UAntwerpen. "Vorig jaar merkten ze al dat ze 4 van de 10 prijswinnaars niet meer naar de Verenigde Staten kregen, door visumproblemen en het politieke klimaat. Jammer genoeg heeft het vertrek van de Ig Nobelprijzen uit de VS dus een negatieve reden."

Nochtans verbinden de Ig Nobelprijzen net, vindt Weyn, "zowel wetenschappers als niet-wetenschappers. Ik ben ervan overtuigd dat iedereen die vanavond naar de ceremonie kijkt, er de volgende dagen wel met iemand over zal praten. Het zijn dingen die bijblijven."

"Zelf verwijs ik vaak naar een Belgische Ig Nobelprijswinnaar: je neemt betere beslissingen als je naar het toilet moet, maar niet meer als het héél dringend is. Dat excuus gebruik ik tijdens vergaderingen vaak. (lacht)"

Vlaams minister Diependaele noemt de komst van de Ig Nobelprijzen naar Vlaanderen "uitstekend nieuws". "Ze zijn wereldwijd uitgegroeid tot een uniek en internationaal gerenommeerd wetenschapsevenement dat elk jaar miljoenen mensen bereikt met hun boodschap: wetenschap toegankelijk, verrassend en inspirerend maken. Voor Vlaanderen, een van Europa's leidende innovatie- en wetenschapsregio's, is dit een uitgelezen kans om onze sterke onderzoeks- en innovatiebasis internationaal in de kijker te zetten."

De ceremonie vindt plaats op 5 september 2027.