Waarom horen we zo weinig over overstromingen in Tibet? "Journalisten niet welkom, China controleert informatiestroom"

Exact een week geleden werd het grensgebied van Nepal en de Chinese autonome regio Tibet getroffen door plotse, krachtige overstromingen van modder, water en puin. Volledige dorpen werden van de kaart geveegd.

In Nepal zijn de voorbije 8 dagen al meer dan 1.100 doden geteld. Meer dan 4.000 mensen zijn nog altijd vermist. In China bleef het aantal doden dagenlang stabiel op 16. Vandaag maakten Chinese staatsmedia een nieuwe balans bekend: er is nu sprake van 21 doden. 541 mensen zouden nog vermist zijn.

Dat in Tibet zo weinig slachtoffers zijn, wordt door Tibetaanse mensenrechtenorganisaties in twijfel getrokken. Zij zeggen dat het officiële cijfer een zware onderschatting is en de Chinese overheid het echte aantal doden achterhoudt.

"Die klacht is wel goed te volgen", zegt Roland Smid in VRT NWS De Ochtend. Hij werkt als correspondent in China voor RTL Nieuws in Nederland. "Vanuit het Chinese kamp hoor je gewoon heel weinig. China probeert de informatiestroom vanuit het gebied heel duidelijk te controleren en slaagt daar behoorlijk goed in."

Daardoor hebben journalisten alleen maar toegang tot de informatie die China zelf geeft. "Wij kunnen die niet controleren, omdat journalisten niet welkom zijn in het gebied."

Volgens Smid "probeert China vooral naar de buitenwereld uit te stralen dat het alles onder controle heeft, dat ze er alles aan doen om de mensen te redden".

Zo tonen Chinese staatsmedia beelden van reddingsteams "die keurig in het gelid staan met de Chinese vlag op de achtergrond" en vervolgens "met zijn allen een auto of een vliegtuig in rennen om slachtoffers te gaan helpen".

"Dat is wat China de wereld wil voorschotelen, maar we kunnen het gewoon niet controleren. We kunnen daar niet aanwezig zijn."

Ook op informatie via andere kanalen, zoals sociale media, is er weinig kans, geeft Smid aan. En dat heeft te maken met de omstandigheden waarin de bevolking in Tibet moet leven. Tibet was tot in de jaren 50 een autonoom land, maar werd in 1959 bezet en geannexeerd door de Chinese Volksrepubliek. Sindsdien beschouwt China Tibet als een autonome Chinese regio, die in de voorbije 65 jaar ook heel erg verchineesd is.

"De mensen die in de autonome regio wonen, staan onder intense onderdrukking vanuit de Chinese autoriteiten. Het leven daar wordt heel streng gecontroleerd. Er komt haast geen informatie naar buiten. Sowieso in normale periodes al niet en nu met zo'n ramp, waar China zo'n belang bij heeft om die informatie te controleren, al zeker niet."

Mensen die het officiële dodental durven te betwisten, lopen dan ook het risico bestraft te worden. Begin deze week maakte het Chinese ministerie van Openbare Veiligheid bekend dat 10 mensen bestraft waren, omdat ze op Chinese sociale media het gerucht hadden verspreid dat het aantal doden en vermisten veel hoger ligt.

"Voor China is die beeldvorming superbelangrijk", duidt Smid de vervolging. "Het wil echt als een krachtige staat overkomen, die er alles aan doet om het volk te beschermen. En als er dan iets is, zeker in China zelf, dat dat narratief in twijfel trekt, dan treedt het daar heel hard tegen op."

Smid probeert naar eigen zeggen geregeld om toestemming van de Chinese overheid te krijgen om naar Tibet af te reizen. "Dat krijg je gewoon niet en als je die toestemming niet krijgt, dan zal je er nooit komen."

"Dus ik kan alle informatie uit dat gebied, die vrijwel altijd van de Chinese autoriteiten komt, nooit controleren. Of het nu om deze ramp gaat of andere zaken die er spelen. En dat blijft een heel groot dilemma voor de buitenwereld."