De Europese kunstwereld wordt opnieuw geteisterd door diefstallen. Donderdag verdween op dezelfde dag bijna de volledige goudschat van Villena uit een Spaans museum en een ketting met 637 diamanten uit Wenen. Het zijn geen alleenstaande feiten: de voorbije jaren volgden spectaculaire diefstallen elkaar in snel tempo op. "Het is niet normaal wat er tegenwoordig gebeurt."
Twee spectaculaire kunstroven in 1 dag: "Het is niet normaal wat er tegenwoordig gebeurt"
Jani Lambrechts
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Dieven stelen donderdag de 'schat van Villena' uit een museum in Spanje en een ketting met 673 diamanten uit het MAK-museum in Wenen, Oostenrijk.
Het is de zoveelste kunstroof in Europa na eerdere diefstallen in het Louvre, het Drents Museum, het museum van Mariemont en het Cognacq-Jay-museum.
Voormalig rechercheur kunstcriminaliteit Janpiet Callens ziet meer geweld bij kunstroven en waarschuwt dat musea vaak te weinig investeren in beveiliging. "Het is niet normaal wat er tegenwoordig gebeurt", zegt Callens.
Donderdagochtend 5.20 uur. Het beveiligingsalarm in het plaatselijke museum van het Spaanse dorpje Villena gaat af. Slechts 4 minuten later verlaat een groepje dieven het gebouw met de plaatselijke trots, de 'schat van Villena'. 66 objecten, waaronder ook gouden artefacten die zo'n 3.000 jaar oud zijn, zijn voortaan in crimineel bezit.
Om 14 uur diezelfde dag vernielen criminelen 2.253 kilometer verderop de glazen beveiligingskast rond een halsketting met maar liefst 673 diamanten. is het Museum für Angewandte Kunst (MAK), een groot museum met professionele beveiligingsinstallatie in Wenen, Oostenrijk. Het juweel nemen ze mee.
Het is de zoveelste kunstroof in slechts enkele jaren tijd. De diefstal ter waarde van 88 miljoen euro in het Louvre in Parijs (2025) zit ongetwijfeld nog vers in het geheugen, maar ook daarvoor gingen dieven geregeld ergens in Europa aan de haal met kunst.
Een gouden helm en gouden armbanden waren begin vorig jaar de buit in het Drents Museum in Nederland. In 2024 werd een Chinese vaas uit de Ming-dynastie ontvreemd in het museum van Mariemont in Henegouwen. Ook Parijs moest er toen al aan geloven, want 4 mannen namen toen 7 met goud en diamanten versierde voorwerpen mee uit het Cognacq-Jay-museum.
Goud trekt aan
"Het is niet normaal wat er tegenwoordig gebeurt." Dat zegt voormalig rechercheur kunstcriminaliteit Janpiet Callens in VRT NWS De Ochtend. "Het zijn duidelijke hit-and-run-operaties met een solide voorbereiding."
Wat hem verder opvalt, is dat de waarde van de gestolen goederen toeneemt. "In het verleden werden voornamelijk schilderijen gestolen, of kleine juwelen en voorwerpen. Nu kiezen criminelen er betere voorwerpen uit. Het is hen echt om het goud te doen, want de marktwaarde van goud is enorm gestegen."
Dat vormt een aantrekkingspool voor criminelen, stelt Callens. "Ze zijn uit op het geld en niet op geschiedenis of historiek."
Vaak wordt de buit gesmolten en zo verder verkocht. "De kunst is vaak veel waard, maar is op de markt onverkoopbaar. De gestolen voorwerpen staan over de hele wereld gesignaleerd, dus zijn onmogelijk te verkopen."
Gevaarlijker en gewelddadiger
Verder ziet Callens een verschuiving naar hardere criminaliteit en dat valt ook Europese politiedienst op. In een nieuw rapport waarschuwen ze voor nieuwe trends in de kunstcriminaliteit.
Voorheen gingen museumdieven eerder discreet te werk volgens Europol, maar de laatste jaren ziet de dienst een "zorgwekkende trend richting toenemend geweld".
Ze verwijzen naar de kunstroof in het Louvre in Parijs, want daar hebben de dieven medewerkers en bezoekers bedreigd. Ook de roof uit het Cognacq-Jay-museum is een treffend voorbeeld: 4 gemaskerde mannen vielen met honkbalknuppels en bijlen het museum binnen om hun buit te stelen.
Doordat de criminelen zoveel geweld gebruiken, vermoedt Europol dat de daders vaak een verleden hebben van andere criminele feiten. Ze zouden ook steeds vaker handelen, in tegenstelling tot dievenbendes die zich specialiseren in kunstroof.
Valt kunstroof te vermijden?
Is een museum beroven dan makkelijker dan het lijkt? Of hebben onze Europese musea een beveiligingsprobleem?
"Beveiliging is slechts zo sterk als zijn zwakste schakel. Tegenover gewapende overvallers kun je moeilijk optreden, want een mensenleven is meer waard dan een schat, helaas", legt Callens uit.
Veel musea hebben niet de nodige fondsen om te investeren in veiligheid
Janpiet Callens, voormalig rechercheur kunstcriminaliteit
Toch kan een museum wat maatregelen treffen om zijn beveiliging op punt te zetten. "Zowel op organisatorisch, technisch als bouwkundig vlak kun je maatregelen nemen, maar je moet daarin investeren. Het is duidelijk dat dat nu moet gebeuren."
Daarbij moet rekening worden gehouden met de evolutie van de criminaliteit, zoals Europol die omschrijft in zijn rapport. "Veel musea hebben niet de nodige fondsen om daarin te investeren", weet Callens. "En bepaalde musea verkiezen nieuwe aankopen boven meer veiligheid."
Een speciale dienst die kunstcriminaliteit opvolgt, kan ook een oplossing zijn volgens Callens. "Hier in België is die cel intussen afgeschaft, wat tot ongelofelijke gevolgen kan leiden. Tot op heden is dat niet gebeurd, maar ik vrees dat we er niet aan zullen ontsnappen."
De ene kunstroof na de andere: "Niet normaal wat er tegenwoordig gebeurt"
