IJsland start geen gesprekken met de EU om te praten over mogelijke toetreding tot de Europese Unie. Volgens de definitieve cijfers heeft 52,8 procent van de IJslanders "nei" gestemd om het referendum. "Toch is dit geen gezichtsverlies voor de Europese Unie", zegt professor Steven Van Hecke.
Het is "nei" geworden: 52,8 procent van de IJslanders stemt tegen gesprekken met Europese Unie over mogelijke toetreding
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
De definitieve cijfers van het referendum zijn binnen: 52,8 procent van de IJslanders heeft tegen de opstart van toetredingsgesprekken met de EU gestemd. In totaal stemden 225.031 kiezers, wat neerkomt op een opkomst van 82,5%. Dit is de beste opkomst bij een verkiezing in IJsland sinds de parlementsverkiezingen in april 2009, toen het 85,1% was.
Vooral in de kiesdistricten buiten de hoofdstad Reykjavik werd tegen de EU-toetredingsgesprekken gestemd. In het kiesdistrict Zuid stemde 60,5 procent tegen, tegenover 39,5 procent voor. In het noordoosten bedraagt de verhouding 59 procent nee tegenover 41 procent ja.
EU-toetredingsgesprekken
IJsland houdt een referendum over de heropstart van toetredingsgesprekken met de Europese Unie. De bevolking moet antwoorden op de vraag of het land opnieuw in onderhandeling moet gaan met Brussel.
IJsland startte in 2009 met de toetredingsprocedure na de financiële crisis. De gesprekken verliepen vlot, maar in 2013 won een centrumrechtse coalitie de verkiezingen. Door groeiend euroscepticisme en de eurocrisis stopte de nieuwe regering de onderhandelingen. In 2015 liet IJsland zijn status als kandidaat-lidstaat schrappen.
De huidige centrumlinkse regering van premier Kristrún Frostadóttir wilde de kwestie opnieuw op tafel leggen, maar nu verdwijnt het EU-dossier voor onbepaalde tijd in de kast.
IJsland maakt al deel uit van de Schengenzone, de Europese Economische Ruimte en de NAVO.
Visserij is breekpunt
De premier en minister van Buitenlandse Zaken behoren tot het 'ja'-kamp en zien voordelen zoals een sterkere economie, de overstap naar de euro en een plaats binnen Europese instellingen.
Ook volgens professor Europese politiek Steven Van Hecke (KU Leuven) moeten we voor de uitslag vooral kijken naar de argumenten van het 'nee'-kamp. De visserij is daarbij een van de belangrijkste struikelblokken.
"Dit is geen gezichtsverlies voor de Europese Unie", zegt professor Steven Van Hecke in De Ochtend
"De visserijsector is economisch minder belangrijk dan vroeger, maar blijft belangrijk voor de export. En voor de IJslanders is het natuurlijk ook een belangrijke identiteitsfactor", zegt hij in De Ochtend op Radio 1.
Hij vergelijkt het belang van de sector met dat van de bierindustrie in België: economisch misschien niet meer zo doorslaggevend als vroeger, maar wel een sector die sterk verbonden is met de nationale identiteit.
Ook de walvisjacht blijft spanningen veroorzaken tussen IJsland en de EU.
Status quo
Daarnaast speelt volgens Van Hecke ook een meer algemene voorkeur voor het behoud van de huidige situatie mee. IJsland is vandaag geen EU-lid, maar maakt wel deel uit van de Schengenzone en van de Europese interne markt.
Van Hecke ziet in de uitslag ook geen grote nederlaag voor de Europese Unie.
"We kunnen dat misschien zo voelen, maar we moeten opnieuw beklemtonen dat de IJslanders nu eigenlijk voor het status quo hebben gekozen."
IJsland is immers al nauw verbonden met de EU. Het land maakt deel uit van de Europese interne markt via de Europese Economische Ruimte en behoort tot de Schengenzone.
"Dat is iets waar kandidaat-lidstaten amper van kunnen dromen. Zij zijn nog lang zover niet."
