De veroordeelde oorlogsmisdadiger Ratko Mladić wordt begraven met de "hoogste militaire en staatseer". Dat heeft de Servische minister van Justitie Nenad Vujić bekendgemaakt. In Servië wordt Mladić door een deel van de bevolking nog altijd vereerd als nationale held, ondanks zijn veroordeling voor genocide en oorlogsmisdaden.
'Slager van de Balkan' Mladić krijgt staatsbegrafenis: "Voor velen is hij nog altijd een held"
Ann Willems
Gepubliceerd:
"Generaal Mladić zal alle militaire en staatseer ontvangen die hem toekomt", aldus Vujić."We zijn klaar om richting Den Haag te vertrekken zodra we vernemen wat de vervolgstappen zullen zijn." De familie van Mladić mag bepalen waar hij wordt begraven.
De aankondiging lokt kritiek uit bij de pro-Europese oppositie, maar wordt door nationalistische Serviërs net verwelkomd. In pro-regeringsgezinde media wordt Mladić verheerlijkt. Premier Savo Minić van Republika Srpska, het door Serviërs bestuurde deel van Bosnië en Herzegovina, noemt hem een "nationale held". Op meerdere plaatsen in de regio werden herdenkingsbijeenkomsten gehouden.
Milorad Dodik, de Bosnisch-Servische separatistische leider, zegt eveneens dat Mladić "werd gerespecteerd door het Servische volk" en dat hij als commandant was opgestaan "om de Serviërs te verdedigen". Die voorstelling van Mladić is niet nieuw. Hij bleef zelf jarenlang volhouden dat hij enkel zijn volk en zijn land had verdedigd.
Ook ultranationalistische politicus Vojislav Šešelj prijst de generaal na diens dood. Volgens Šešelj had Mladić jarenlang gevochten tegen de "schurken" in Den Haag.
Vanuit Rusland komt intussen medeleven voor de familie en vrienden van Mladić. Servië is een van de nauwste bondgenoten van Rusland in Europa. Moskou grijpt zijn overlijden aan om opnieuw kritiek te uiten op het Joegoslaviëtribunaal. Volgens het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken werden tijdens het proces en zijn gevangenschap zijn fundamentele rechten genegeerd.
"Angstaanjagend wezen"
Voor de slachtoffers van de oorlog heeft Mladić echter een totaal andere betekenis.
Džemil Hodžić was amper 12 jaar oud toen zijn 16-jarige broer Amel in mei 1995 in Sarajevo door een sluipschutter werd doodgeschoten terwijl hij tennis speelde. Hodžić groeide op tijdens het beleg van de stad, met Mladić als een constante dreiging op de achtergrond.
"Voor kinderen was Mladić een soort angstaanjagend wezen. Iedereen kende hem en zijn naam", vertelt hij aan de Guardian. "Misschien waren we te jong om alles te bevatten, maar we kenden de schoten van sluipschutters, het beschieten van onze scholen, het doden van onze vrienden en familie … Dat kwam allemaal door hem."
Meer dan 11.000 mensen kwamen tijdens het beleg van Sarajevo om het leven, onder wie ongeveer 2.000 kinderen.
Mladić was een pestkop en niemand, zelfs zijn superieuren niet, had het lef om hem te vertellen dat hij ongelijk had
Zoran Kusovać, journalist en geopolitiek analist
Journalist en geopolitiek analist Zoran Kusovać ontmoette Mladić verschillende keren tijdens de oorlog. Een van die ontmoetingen vond plaats op een bergplateau vanwaar de Bosnisch-Servische troepen Sarajevo onder vuur hielden.
Mladić wees naar de stad en zei volgens Kusovać: "Kijk, ik heb Sarajevo in de palm van mijn hand. Ik kan het vernietigen of innemen wanneer ik maar wil".
Kusovać beschreef hem als een man die ervan overtuigd was dat hij nooit verantwoordelijk zou worden gehouden voor wat hij deed. "Mladić was een pestkop en niemand, zelfs zijn superieuren niet, had het lef om hem te vertellen dat hij ongelijk had. Hij hield nauwgezet bij wat hij uitvoerde", zei hij, "met het vertrouwen van iemand die dacht dat hij er altijd mee zou wegkomen".
Voor de slachtoffers is vooral de genocide van Srebrenica het symbool van wat Mladić heeft nagelaten. In juli 1995 werden daar meer dan 8.000 Bosnisch-islamitische mannen en jongens vermoord.
Emir Suljagić, directeur van het Srebrenica Memorial Center en zelf een overlevende van de genocide, benadrukt dat de dood van Mladić niets verandert aan de historische feiten. "Het brengt de doden niet terug. Het ruimt de massagraven niet op. Het verandert het vonnis niet."
Volgens Suljagić ligt er na de dood van Mladić nog een moeilijke opdracht: ervoor zorgen dat "de waarheid, de verantwoordelijkheid en de herinnering niet samen met hem verdwijnen".
Hodžić ziet die verheerlijking nog altijd om zich heen. "Helaas zijn er mensen die Mladić als een held beschouwen en zijn leven en zijn gruweldaden vieren." Dat gaat volgens hem verder dan alleen nostalgie naar een voormalige generaal. "Er zijn nog altijd mensen die geloven dat het werk van Mladić niet voltooid is, omdat de mensen die zijn ideologie bestrijden nog leven. Zijn ideeën en idealen zijn niet dood en we zijn daar dagelijks getuige van. Het is de verheerlijking van een monster."
