Autobouwers zoeken nieuwe inkomsten met reclame op aanraakscherm en abonnementen op opties: "Wie veel betaalt voor premiummodel, wil geen reclame"

"Of het nu om koffie, een snack of boodschappen gaat, u krijgt onderweg relevante aanbiedingen van geschikte partners." Zo kondigt Volkswagen ietwat omfloerst aan dat bestuurders, als ze daarvoor toestemming geven, gepersonaliseerde reclame kunnen ontvangen op basis van hun locatie.

Het is zeker niet het eerste automerk dat reclame geeft op het aanraakscherm. Eerder deze zomer liet BMW bij honderdduizenden bestuurders in 70 landen een animatie van 20 seconden zien, waarin de nieuwe 'Spider-Man'-film werd gepromoot. 

Dergelijke reclame komt vooral voor in de Verenigde Staten en in China. "Maar ook hier zijn automerken mee aan het experimenteren", zegt VRT NWS-verkeersexpert Hajo Beeckman.

Beeckman wijst naar de veranderde automarkt. "Vroeger haalde de autofabrikant de meeste winst uit de verkoop van de auto zelf en de onderdelen die soms vervangen moesten worden. Tegenwoordig zijn de auto's zo goed, dat vervanging vaak niet meer nodig is." 

Vooral de Duitse markt staat onder druk. "Volkswagen heeft samen met BMW en Mercedes de Chinese markt bestormd. Vroeger was een Duitse wagen daar het hoogste goed. De Chinezen zijn zelf veel beter geworden in het produceren van elektrische wagens. Tegenwoordig heb je meer betaalbare Chinese auto's die heel goed zijn, zoals BYD", aldus Beeckman. 

De Duitse autofabrikanten zijn volgens Beeckman te laat en te voorzichtig ingestapt in de productie van elektrische wagens. Daardoor hebben ze vandaag een achterstand tegenover Chinese fabrikanten, wat hen een moeilijke positie op de Chinese, maar ook de Europese markt geeft. 

"Tegen 2035 mogen er nauwelijks fossiele wagens verkocht worden in Europa. Daarom moeten ze nu veel ontwikkelingskosten betalen om hun elektrische modellen te verbeteren." Bovendien liggen de productiekosten in Duitsland een stuk hoger dan in China. "Die kosten kunnen ze niet zomaar doorrekenen aan de consument." 

"De fabrikanten gaan dus op zoek naar nieuwe winstmodellen", zegt Beeckman. Die vinden ze onder meer in reclame, maar niet iedere consument zit daarop te wachten. Op sociale media reageerden verschillende mensen al verbaasd. "Mensen betalen al veel voor een basismodel van een Europees premiummerk zoals een BMW. Als je dan nog eens met reclame wordt geconfronteerd, worden mensen wel wat kregelig", zegt Beeckman.

Bovendien is de ene reclame de andere niet. In bepaalde landen gaat het om een pop-up op je aanraakscherm, in ons land wordt de plaatselijke McDonald's bijvoorbeeld aangeduid op de gps. "Als je honger hebt, is dat wel handig, natuurlijk", zegt Beeckman. "Dat is simpelweg een verdienmodel. Zo maken de bedrijven winst, ook na de verkoop van de auto." 

Niet alleen reclame, maar ook abonnementen zorgen voor meer winst. Veel automerken verkopen extra opties voor meer comfort. Zo biedt BMW bijvoorbeeld een pakket aan voor zetelverwarming en Volkswagen voor extra instellingen op je airconditioning of je koplampen. Het zijn digitale extra's, te koop in de app. 

"Zo koop je geen optie bij aankoop, maar achteraf in een abonnement dat dan kan worden vrijgeschakeld", duidt Beeckman. 

Om die functies te kunnen instellen, gebruiken steeds meer fabrikanten geen klassieke knoppen meer. Via het grote aanraakscherm in het midden kun je in de nieuwste wagens alles bedienen, zelfs je verwarming. Dat kan voor afleiding zorgen, waarschuwen experts, en even gevaarlijk zijn als telefoongebruik achter het stuur. 

Een beperkt aantal menu's op zo'n scherm is daarom ook het veiligste. Gert Verhoeven van de Vlaamse Automobilistenbond (VAB) wijst ook op de praktische uitdagingen van een scherm. "Naar een klassieke radioknop kun je blindelings grijpen, omdat je die op de tast kan bedienen terwijl je naar de weg kijkt. Bij een aanraakscherm moet je naar je vinger kijken om zeker te zijn dat je juist drukt." 

De vele rijhulpsystemen die nieuwe auto's bezitten, spelen ook een rol. "Bij een Tesla kan je voor een stuk autonoom rijden. Die systemen maken het mogelijk dat de bestuurder meer en meer uit handen geeft en meer mentale ruimte krijgt voor het scherm, dus ook voor reclame, maar minder voor de weg", aldus Verhoeven. 

"Langs de ene kant wordt er een spreekwoordelijke hangmat gecreëerd, waarin mensen in slaap gewiegd worden, omdat bepaalde zaken van het rijden uit handen worden genomen door rijhulpsystemen. Langs de andere kant zitten we nog maar in een beginstadium van het autonoom rijden. Daarbij wordt nog steeds verwacht dat de automobilist de controle behoudt", duidt Verhoeven. 

Pas vanaf een verder gevorderd stadium van autonoom rijden, waarbij de auto effectief de controle en verantwoordelijkheid overneemt, zou het logisch zijn dat bestuurders zich met andere activiteiten kunnen bezighouden, vindt Verhoeven. "Anders zijn we de verkeersveiligheid niet aan het dienen."

De tussenfase waarin we nu zitten is moeilijk, vindt Verhoeven. "Autorijden wordt ook steeds complexer, met veel diverse verkeersdeelnemers. Zolang we in deze fase van autonoom rijden zitten, zou het goed zijn om de bestuurder duidelijk te maken dat de focus op de weg heel belangrijk blijft."