Vlaamse onderzoekers ontdekken hoe planten zich koel houden tijdens hittegolven

Dat planten net als mensen kunnen zweten, was al bekend. Dat doen ze door hun huidmondjes, poriën in het bladoppervlak, open te zetten. Daardoor verdampt water uit het blad, wat verkoeling geeft. Hoe planten dat proces precies regelen, was nog onbekend.

Onderzoekers van onder meer het Vlaams Instituut voor Biotechnologie (VIB), de KU Leuven en UGent hebben nu een antwoord. Een eiwit, met de naam UBP24, blijkt een belangrijke rol te spelen.

Bij hoge temperaturen wordt dit eiwit gestabiliseerd, waardoor ook andere eiwitten actief blijven die de huidmondjes openhouden. Zo kan de plant zichzelf blijven afkoelen wanneer de temperatuur oploopt.

"Je kan het vergelijken met een thermostaat die voortdurend bijstuurt", zegt professor Ive De Smet (VIB-UGent) die het onderzoek heeft geleid. "Die thermostaat leidt ertoe dat planten weten wanneer en hoe lang ze hun huidmondjes moeten openen en weer sluiten."

"Door het mechanisme achter die thermostaat beter te begrijpen, hopen we in de toekomst planten beter te wapenen tegen hoge temperaturen. Dat is belangrijk, nu hittegolven steeds vaker voorkomen en intenser worden."

"We zouden via kweekprogramma's of DNA-aanpassingen planten een thermostaat kunnen geven die preciezer werkt en die eventueel al wordt ingeschakeld voordat de temperaturen oplopen."

"Tarwe en soja zijn voorbeelden van gewassen waarvan de opbrengst kan afnemen bij zeer hoge temperaturen. Als we die gewassen beter kunnen wapenen tegen de hitte, kunnen we ervoor zorgen dat de opbrengst min of meer gegarandeerd blijft, ook in regio's waar het nu al te warm begint te worden voor deze planten."

Al zal dat nog niet meteen voor morgen zijn, zegt professor De Smet. "Ons onderzoek bevindt zich nog in het lab. Een belangrijke volgende stap is om te onderzoeken wat de impact is op de groei en ontwikkeling van planten in de natuur."

"Daarom zijn we nu een samenwerking gestart met de UHasselt. In een van de klimaatkamers van de Ecotron willen we het klimaat van 2100 nabootsen, om te kijken of planten dan nog altijd via hetzelfde mechanisme hun koeling regelen."