De onderhandelingen tussen de VS en Canada over een handelsakkoord zijn voor een deel mislukt omdat Washington een versoepeling eiste van de taalwetten die de status van het Frans regelen in de provincie Québec. Dat heeft premier Mark Carney laten verstaan. Die wetten zouden een barrière vormen voor bedrijven in de VS, maar Carney wil niet raken aan de bescherming van taal en cultuur.
Hoe taalwetten in Québec de handelsgesprekken tussen de VS en Canada (mee) kelderden
Maarten Bockstaele
Gepubliceerd:
Tijdens zijn uitleg over de mislukte handelsgesprekken met de Verenigde Staten, waren maar weinig punten die premier Mark Carney van Canada zo vaak herhaalde als het belang van de soevereiniteit en integriteit. "We zullen onze soevereiniteit en belangrijkste industrieën niet op tafel leggen", zei Carney.
Het akkoord tussen Canada en de VS zou dan ook zijn afgesprongen, omdat de Amerikanen op het laatste moment enkele volgens Carney onaanvaardbare eisen stelden. Die zouden de soevereiniteit van Canada in het gedrang hebben gebracht.
De Amerikanen eisten onder meer dat Canada importtaksen zou invoeren tegen andere landen. De Amerikanen wilden ook de mogelijkheden van Canada beperken om handelsakkoorden te sluiten met andere landen.
Dat Carney beperkingen op nieuwe handelsakkoorden niet wil aanvaarden, hoeft niet te verbazen. Zijn regering is sinds Trumps terugkeer naar het Witte Huis op zoek naar nieuwe handelspartners om de Canadese afhankelijkheid van de VS af te bouwen.
Die partners zoekt hij in het oosten (Europa) en het westen (Azië). Dat is ook de reden waarom hij massaal investeert in infrastructuurprojecten: Canada klaarmaken om via land, zee en de lucht te exporteren naar de rest van de wereld.
Bill 96 en 109
Een andere, opvallende eis gaat over de Franse taalregels in de provincie Québec. De Verenigde Staten wilden dat Carneys regering maatregelen zou nemen om "de bescherming van onze taal en onze cultuur af te bouwen", zo zei hij. De Amerikanen zien die wetgeving als een belemmering in de handel met Québec, nochtans een exportgebied dat jaarlijks 21 miljard dollar in het laatje brengt.
Er zijn 2 wetten die een doorn in het oog zijn. De eerste is 'Bill 96': die verplicht bedrijven die binnen de provincie actief zijn om hun producten te voorzien van Franstalige handleidingen, instructies en garantievoorschriften.
De Amerikaanse tegenstand tegen Bill 96 is niet nieuw. Ook in 2024 deden de Amerikanen hun beklag, onder meer tijdens een bijeenkomst van de Wereldhandelsorganisatie. In juni 2024 bekeek de Amerikaanse regering mogelijkheden om handelssancties in te roepen tegen Canada. Ze zien de taalwetgeving als een schending van het CUSMA-akkoord dat geldt tussen de VS, Canada en Mexico.
De tweede boosdoener is 'Bill 109', die streamingplatformen en digitale media verplicht om een bepaalde hoeveelheid Franstalige content aan te bieden. Denk daarbij aan Spotify, Netflix of YouTube. Daarnaast moeten bijvoorbeeld Engelstalige platformen de mogelijkheid bieden snel over te schakelen naar een Franstalige versie van de streamingdienst. Die wet is pas afgelopen december aangenomen.
De Digital Media Association - waar onder meer Apple Music, Spotify en YouTube onder vallen - is tegen die wetgeving. Volgens de vereniging zou Bill 109 de keuzemogelijkheden van luisteraars in Québec beïnvloeden.
"Rode lijn"
De premier van Québec Christine Fréchette is alleszins blij dat Carney niet op de Amerikaanse eisen is ingegaan. Dat de Amerikanen hun invloed op taalregels wilden uitoefenen, noemt zij "een rode lijn". "Onze cultuur en onze taal staan centraal in onze identiteit, en het is belangrijk om die buiten de onderhandelingen te houden", klinkt het bij Fréchette.
De nieuwe Amerikaanse importtaksen zullen de provincie echter hard raken, waarschuwt de premier. "In alle regio's riskeren bedrijven contracten te verliezen. Dat is ook al gebeurd. Québec is sinds het begin van deze handelsoorlog bijzonder hard getroffen."
