"Ik heb een reeks gebeurtenissen in gang gezet die tot een tragische afloop hebben geleid, maar dit ging over het diversiteitsbeleid en Cambridge. Arday speelde daarin slechts een bijrol." Dat reageert Nathan Cofnas bij VRT NWS na de dood van Cambridge-professor Jason Arday. Een overzicht van hoe Cofnas' beschuldigingen van plagiaat een mediastorm veroorzaakten, met een tragisch einde.
Cofnas over dood van Cambridge-professor Arday: "Ik had nul interesse in hem, dit ging over diversiteitsbeleid"
Moonray Grunewald
Gepubliceerd:
Maart 2023: Jason Arday wordt de jongste zwarte professor aan de prestigieuze University of Cambridge in het Verenigd Koninkrijk. Zijn benoeming krijgt veel aandacht. Hij wordt gelauwerd, geprezen en op handen gedragen. Zowel door studenten, het publiek als de media.
Het verhaal leek dan ook bijna "onwerkelijk". Arday kreeg, naar eigen zeggen, op jonge leeftijd de diagnose autisme, mutisme, globale ontwikkelingsstoornis, doofheid en dyscalculie, waardoor hij tot zijn 11e non-verbaal was en pas op 18-jarige leeftijd kon lezen en schrijven.
Ook had hij in zijn jeugd epilepsie, zaadbalkanker en een hersentumor moeten overwinnen. Dat uitgerekend hij, Jason Arday, met al die tegenslagen het tot jongste zwarte hoogleraar aan een van de meest prestigieuze Britse universiteiten schopte, was op zijn minst opmerkelijk.
Drie jaar later wordt zijn verhaal doorprikt: midden juli beschuldigt de Amerikaanse onderzoeker aan de UGent, en zelfverklaarde 'rassenrealist', Nathan Cofnas hem van plagiaat. Op het online platform Substack publiceert Cofnas een artikel met de titel 'DEI Fraud and Cover-Up at Cambridge'.
Cofnas toont daarin aan dat Ardays doctoraatsonderzoek talloze passages bevatte die rechtstreeks uit een ander onderzoek waren overgenomen.
Wie is Nathan Cofnas?
Nathan Cofnas is een Amerikaanse onderzoeker, die zichzelf een 'rassenrealist' noemt en bekendstaat als een uitgesproken tegenstander van gelijkekansenbeleid. In een blogpost schreef hij dat Arday had geplagieerd in zijn doctoraatsthesis.
Cofnas moest in 2024 zelf vertrekken bij Emmanuel College, een van de colleges van Cambridge, onder meer na beschuldigingen van racisme. Hij werkt nu aan de UGent, waar zijn benoeming veel protest uitlokte.
Na de dood van Jason Arday werd Cofnas door de UGent preventief geschorst. Er loopt ook een tuchtrechtelijk vooronderzoek naar hem.
Naast de beschuldiging van het plagiaat trok Cofnas ook Ardays jonge diagnoses van autisme en non-verbaliteit in twijfel. Maar ook Ardays bewering dat hij 30 marathons in 35 dagen had gelopen met een fractuur, was volgens Cofnas te mooi om waar te zijn.
Cofnas' conclusie: Arday was zowel een bedrieger als het topje van een woke-ijsberg. Binnen westerse instellingen, zo concludeerde hij, zijn er duizenden Jason Ardays, die worden gepromoveerd om wat ze vertegenwoordigen in plaats van om hun bekwaamheid.
Plagiaat belandde in doofpot
Dat Ardays traject niet was wat het leek, was al langer bekend in wetenschappelijke kringen. Maar het verhaal komt nooit echt naar buiten. "Verschillende professoren hadden geprobeerd dit aan te kaarten bij de universiteit", duidt VRT NWS-journaliste Lauwke Van den Driessche in Terzake.
Volgens Cofnas was de universiteit al zeker sinds 2023 op de hoogte van het vermeende plagiaat. "Ook een journalist bij een academisch vakblad wilde dit naar buiten brengen", zegt Van den Driessche. "Hij werd door Arday en een advocatenkantoor afgedreigd, waardoor dat allemaal in de doofpot belandde."
Wanneer alle klachten over plagiaat in de doofpot zaten, blijft alleen nog Nathan Cofnas over. "De zelfverklaarde rassenrealist brengt het plagiaatverhaal naar buiten, maar mét een eigen agenda", zegt Van den Driessche.
"Want Cofnas koppelt aan Ardays verhaal ook het diversiteitsbeleid aan Cambridge, en aan universiteiten in het algemeen. Zo slaagt hij erin het diversiteitsbeleid verdacht te maken." En niet onbelangrijk: Cofnas werd in 2024 zelf ontslagen bij Cambridge.
Cofnas is zelf ook geen onbesproken figuur. Hij meent bijvoorbeeld dat zwarte mensen biologisch gezien een lager IQ hebben dan witte mensen, en dat ze daarom haast geen hoge functies zouden kunnen bekleden.
Mediastorm breekt los
In de weken na Cofnas' publicatie storten internationale en vooral Britse kranten zich op het ene verhaal na het andere van Jason Arday. Er ontstaat een heuse mediastorm. En Cofnas doet er ook zelf nog een schepje bovenop.
In verschillende podcasts doet Cofnas uitgebreid zijn verhaal en het relaas van zijn onderzoek. In een van die podcasts laat hij ook vallen dat hij "na de revolutie het hoofd zal zijn van de afdeling eugenetica en rassenwetenschap aan Harvard".
"Er zijn toen heel wat media op dat verhaal gesprongen", duidt Van den Driessche. "Niet alleen gingen ze door op dat verhaal, ook begonnen ze zelf de ongerijmdheden in het levensverhaal van Arday naar boven te brengen."
En ook op sociale media wordt het gretig opgepikt. Rechts ziet het als een voorbeeld van hoe de zoektocht naar diversiteit de academische integriteit ondermijnt, terwijl links het ziet als een racistische poging om een succesvolle man neer te halen.
Onderzoek en ontslag
Mede door de heuse mediastorm kondigt de universiteit van Cambridge op 5 augustus een onderzoek aan "naar aanleiding van nieuwe informatie over de academische kwalificaties en erebenoemingen van professor Arday".
Diezelfde dag nog neemt Arday ontslag als hoogleraar aan de universiteit. Volgens hem werd de druk te groot om nog verder te werken. Al benadrukte hij dat zijn ontslag geen schuldbekentenis is.
Ik heb een reeks gebeurtenissen in gang gezet die tot een tragische afloop hebben geleid
Nathan Cofnas
"Voor mijn eigen welzijn, mijn gezin en degenen die me tijdens deze moeilijke periode bijgestaan hebben, ben ik tot de conclusie gekomen dat de enige manier om dit hoofdstuk af te sluiten, is om een stap terug te doen."
Een week later wordt Arday dood teruggevonden in zijn woning in Londen. Op sociale media wijzen velen naar Cofnas' verantwoordelijkheid bij de dood van Arday. Ook de UGent, waar Cofnas actief is, gaf aan de uitspraken van Cofnas "zeer ernstig" te nemen.
Een dag later communiceert de UGent aan Cofnas dat er een tuchtrechtelijk vooronderzoek is gestart naar hem. Ook wordt Cofnas preventief geschorst.
Cofnas: "Arday speelde slechts een bijrol"
"Ik heb een actie ondernomen die een reeks gebeurtenissen in gang heeft gezet die tot een tragische afloop hebben geleid", erkent Cofnas nu in alle eerlijkheid aan VRT NWS.
"Als ik zeg dat ik niet verantwoordelijk ben, dan klinkt het alsof ik de gevolgen van wat er is gebeurd niet erken", zegt Cofnas. "En als ik zeg dat ik wel verantwoordelijk ben... ik bedoel, wat zijn daar de implicaties van?"
"Ik had nul interesse in Jason Arday", gaat Cofnas verder. "Ik had geen kwade wil tegenover hem. Ik wilde dat hij hoogleraar bleef en zijn beste leven leidde. Dit ging over 'DEI' (diversiteit, gelijkwaardigheid en inclusie, red.) en Cambridge. Arday speelde daarin slechts een bijrol."
"Het feit is dat hij een invloedrijk, machtig persoon was die naar macht en roem zocht", antwoordt Cofnas op de vraag of hij de menselijke tol van zijn publicatie en uitspraken heeft onderschat. "Je moet zulke mensen kunnen bekritiseren, zelfs als er een risico is dat ze het verkeerd opvatten of zich er heel slecht door voelen."
Omstreden uitspraak was "grap"
Op de vraag wat hij nu precies bedoelde met zijn uitspraak over "het hoofd worden van de afdeling eugenetica en rassenwetenschap aan Harvard", antwoordt Cofnas dat het om een "grap" ging. "Ik had op dat moment niet eens door dat de camera liep", zegt hij aan VRT NWS.
"Ik bedoel, de grap is gebaseerd op een soort waarheid. Namelijk dat ik vind dat er een rassenwetenschap zou moeten zijn. Ik vind dat de academische wereld ras moet bestuderen. Het zou hereditarianisme moeten bestuderen. De grap is dat ik het hoofd ga worden van de afdeling eugenetica en rassenwetenschap."
"Mensen nemen het naar mijn mening te serieus", besluit hij.
Wie met vragen zit over zelfdoding kan terecht op de Zelfmoordlijn, op het gratis nummer 1813, of op zelfmoordlijn1813.be.
Nood aan een gesprek? Dan kan je 24/7 terecht bij Tele-Onthaal op het nummer 106. Je kan ook chatten via www.tele-onthaal.be . Jongeren kunnen terecht bij Awel op het telefoonnummer 102, of via chat op awel.be .
Regionaal nieuws uit Oost-Vlaanderen
Gepubliceerd:
