"IQ hangt samen met ras": dit is Nathan Cofnas, de 'rassenrealist' die ophef veroorzaakt aan UGent

"Wie diversiteit echt waardeert, zou voorstander moeten zijn van het behoud van raciaal onderscheid. Tussen rassen moeten bepaalde barrières worden opgeworpen, zodat elk ras uitdrukking kan geven aan zijn eigen unieke genie."

Aan het woord is Nathan Cofnas in een van zijn controversiële blogposts. Cofnas is een Amerikaanse biologie- en wetenschapsfilosoof en ethicus, zelfverklaard 'rassenrealist' en sinds kort ook onderzoeker aan de vakgroep Wijsbegeerte en Moraalwetenschappen van UGent. Hij zal daar bijdragen aan een onderzoeksproject van de Nederlandse professor Bouke de Vries. 

Bovenstaande quote illustreert ineens ook waar die theorie van 'rassenrealisme' voor staat: dat er echt strak afgebakende mensenrassen zouden bestaan, waartussen dus ook significante biologische verschillen zijn, zeker op het vlak van IQ. Cofnas vertrekt daarvoor van de 'IQ gap', de vaststelling dat zwarte Amerikanen doorgaans lagere scores halen op IQ-tests dan witte Amerikanen.

Er is een brede wetenschappelijke consensus dat die verschillen te verklaren zijn door omgevingsfactoren, zoals sociaaleconomische status, verschillen in kansen bij opleiding en voeding en gezondheidszorg. Dat de kloof sinds de jaren 70 geleidelijk is verkleind, toont dat mee aan.

Rassenrealisten geloven dat dus niet, vinden dat 'woke', en zeggen dat het verschil wellicht gewoon een kwestie van dna en biologie is. Het is hier van belang om mee te geven dat die strekking door heel wat experten ter zake wordt bestempeld als pseudowetenschap en als een bedenkelijke poging om racisme een wetenschappelijke basis te geven.

Nathan Cofnas, geboren in Chicago en opgegroeid in New York, studeerde filosofie aan de Columbia-universiteit van New York, aan de Lingnan-universiteit in Hongkong en aan de universiteiten van Cambridge en Oxford. Hij ging in 2022 aan de slag als onderzoeker aan de faculteit filosofie van de universiteit van Cambridge. Zeker in zijn werk als ethicus had Cofnas toen al een mooie reputatie opgebouwd.

Twee jaar geleden kwam hij onder vuur te liggen wegens de blogpost waaruit we hierboven al citeerden. Hij argumenteerde daarin toen ook dat als een unief als die van Harvard niet positief zou discrimineren, er nauwelijks zwarte studenten zouden gerekruteerd worden en er dus amper zwarte proffen zouden zijn. "Zwarte mensen zouden bijgevolg uit haast alle vooraanstaande posities verdwijnen, behalve in de sport- en entertainmentwereld", stelde hij onomwonden.

Hij riep op "de oorlog tegen de natuur" te stoppen en vond dat "mensen maar moesten aanvaarden dat talent niet gelijk verdeeld is binnen of over groepen". Volgens hem was er een "revolutie" nodig tegen DEI (lees: diversiteits- en inclusiebeleid), dat hij "de duivel" noemde.

Zijn werkgever, de universiteit van Cambridge, kreeg er 58 formele klachten over binnen, bovenop een petitie met meer dan 1.000 handtekeningen, en startte een onderzoek. Een dik jaar later liet de universiteit weten dat Cofnas' stellingen "niet in strijd waren met de wet en niet met de universiteitsreglementen die de vrijheid van meningsuiting moeten waarborgen".

Het college waaraan Cofnas verbonden was, zette hem toch op straat. Daarover loopt trouwens nog altijd een rechtszaak. 

Die heisa lijkt zich ook bij ons te herhalen. Cofnas' denkbeelden veroorzaken nu ook onrust binnen de Gentse universiteit, nadat nieuwssite Apache een tijd geleden een uitgebreid artikel over zijn aanstelling heeft geschreven. Dat de man openlijk blijkt aan te schurken bij een witte supremacist als Emil Kirkegaard of radicaal-rechtse influencers als Edward Dutton en Curtis Yarvin draagt bij tot de beeldvorming.

Vorige week nog verstuurden 300 medewerkers en studenten een mail met de vraag om de aanwerving van Cofnas te herbekijken. "De deontologische code van de UGent is duidelijk. Een van de bepalingen is dat de vrijheid van meningsuiting begrensd is. Het is niet toegelaten om denkbeelden te verspreiden over de superioriteit van een ras. Dat is precies wat Cofnas in zijn schrijfsels duidelijk wél doet", zei wetenschapsfilosoof Pieter Beck daarover.

"We willen meer uitleg. Het rectoraat kan al deze uitspraken zelf bekijken en vergelijken met wat in de deontologische code staat. Hoe kan dit passeren? Daar willen we wel een verklaring voor."

Rector Petra De Sutter hield het toen op een schriftelijke reactie. "Voor veel mensen zijn de uitspraken waarnaar wordt verwezen kwetsend en verontrustend. Ze raken mij ook. Als rector wil ik duidelijk maken dat we deze signalen niet naast ons neerleggen. We blijven de aanwerving dus opvolgen binnen het geldende juridische en institutionele kader."

Intussen hebben ook verschillende internationale academici de verdediging van Cofnas opgenomen in een open brief, schrijft De Standaard. Niet dat ze hem inhoudelijk steunen, maar ze vinden wel dat "academici controversiële of provocerende standpunten moeten kunnen innemen zonder bang te hoeven zijn hun baan te verliezen".

In ons land sluit filosoof Maarten Boudry zich bij die stelling aan, zo schrijft hij in een opiniestuk in De Morgen: "Als de UGent hiervoor zwicht, krimpt opnieuw een stuk academische vrijheid."