Open Monumentendag met oog voor de mens achter het erfgoed: programma vanaf vandaag online

Op 13 september viert Vlaanderen zijn 38e Open Monumentendag, het grootste eendaagse cultuurevenement dat meer dan 400.000 mensen op de been brengt. Rondleidingen, wandelingen, fietstochten, workshops: in 200 steden en gemeenten is er iets te doen op alles samen 890 locaties. Dat is het grootste aantal in 30 jaar. 

Het programma staat nu online, altijd handig als je op voorhand wil reserveren. Zeker op locaties die maar zelden open zijn of waar enkel kleine groepjes binnen kunnen, is aanmelding vooraf vereist. Sowieso zijn alle activiteiten gratis.

'In goede handen' is het thema van de Open Monumentendag. De focus ligt op de mens achter het monument, op iedereen die bijdraagt aan het behoud van ons waardevol erfgoed. Eigenaars van gebouwen, professionals die met restauratie te maken hebben, architecten, vakmensen en niet te vergeten de duizenden vrijwilligers die ervoor zorgen dat een monument blijft leven en opengesteld wordt voor de bezoekers van vandaag.

"Het thema is een eerbetoon aan de passie, liefde en inzet van de duizenden lokale organisatoren en vrijwilligers voor ons erfgoed. Ze overtreffen zichzelf opnieuw in het aantal interessante, leuke en exclusieve activiteiten die ze de bezoekers voorschotelen. Zij zijn zonder twijfel de echte sterren op 13 september", zegt Griet Langbeen, coördinator van Open Monumentendag.

Kortrijk is de gaststad van Open Monumentendag en biedt meer dan 70 activiteiten aan, op niet minder dan 50 locaties. Je kan bijvoorbeeld binnen in het Augustinessenklooster dat de laatste zusters recent verlaten hebben. Ook het depot Trezoor is toegankelijk, voor een blik achter de schermen van het erfgoed. 

Traditioneel zijn werfbezoeken of pas afgewerkte restauraties echte publiekslievelingen op Open Monumentendag. 

In Lier wordt de Sint-Gummaruskerk gerestaureerd; daar kun je, gewapend met helm en stevige schoenen, tijdelijk de verborgen schilderingen op het gewelf bewonderen, die daar recent zijn ontdekt.  

Ook in het kasteel van Evergem , ooit een tehuis voor kinderen van schippers en foorreizigers, kun je uitzonderlijk eens binnenkijken. Het stond jaren te verkommeren; recent heeft een nieuwe eigenaar plannen voor de toekomst. 

In Stabroek is de restauratie van het dak van kasteel Ravenhof te volgen vanuit een 'SkyWatch'-box.

Voor varend erfgoed moet je in Beerse zijn: daar wordt de Napoleon  opgeknapt, een motorjacht van bijna een eeuw oud.  

Na restauratie volgt vaak een herbestemming. Een mooi voorbeeld daarvan is mARTa in Mechelen. In de voormalige neoromaanse Heilig-Hartkerk is er nu een nieuwe cultuurplek klaar, met bijzondere aandacht voor amateur- en lokale kunst.

In Oudenaken (Sint-Pieters-Leeuw) is de transformatie van de kerk tot gemeenschapsgebouw bijna rond. Voorproefje op 13 september.

De vroegere kolenwasserij van de mijn van Beringen is adembenemend industrieel erfgoed, op weg naar de nieuwe bestemming Be Nature , waarbij de natuur het betonnen megagebouw zal worden binnengebracht. Voor de durvers is er een deathride vanop 38 meter hoogte. 

In West-Vlaanderen wordt de Kosmos op de Rodeberg zeker een blikvanger. Het vroegere vakantiedomein in art-decostijl stond 20 jaar te verkommeren. Het wordt nu gerestaureerd om opnieuw te dienen voor horeca. Op Open Monumentendag krijg je een voorproefje.

En wist je dat de beroemde architect Victor Horta ook een ... turnzaal in Vilvoorde  ontwierp? Begin 20e eeuw ging zijn dochter naar school in 'Les peupliers' in Vilvoorde. Victor Horta tekende de zaal waar vooruitstrevende Zweedse turnles werd gegeven. Na de restauratie is de ruimte te bezoeken, nu als danszaal van de Stedelijke Academie van Vilvoorde. 

Ook onderhoud en preventie bij monumentenzorg is mensenwerk. Op Open Monumentendag kun je op verschillende plaatsen de Monumentenwacht in actie zien. Of je kan ook zelf de handen uit de mouwen steken: in Ronse is er bijvoorbeeld een collectieve poetsbeurt op de oude begraafplaats .