Verdwenen toerisme: 'Kosmos' in Heuvelland, jarenlang verloederd maar klaar voor een nieuw leven

Wie de afgelopen 20 jaar de Rodeberg in Westouter in Heuvelland opwandelde, zag daar op de top een leegstaand gebouw. De ruiten waren ingeslagen, de muren besmeurd met graffiti. Op de gevel kon je nog grote, groene letters ontwaren: 'Kosmos'. 

Het voormalige vakantiedomein kent een bewogen geschiedenis, met verschillende eigenaars en faillissementen. In 1934 werd het opgericht als jeugdhotel. De invloeden van art deco en modernisme herken je vandaag nog altijd in de gevel van het beschermde hoofdgebouw.

'Kosmos' was tientallen jaren een populaire plek voor jongerenvakanties. In en naast het hoofdgebouw had je verder nog een hotel, een café, een populair restaurant, een uitkijktoren en een feestzaal.

Veel koppels uit de streek organiseerden er hun trouwfeest. Maar het is vooral het openluchtzwembad dat een onuitwisbare indruk naliet.

"De Rodeberg was iets speciaals, dat was onze plek wanneer we mochten uitgaan", vertelt Nicole Nevejans. Zij woonde in de buurt en werkte jarenlang in 'Kosmos', van 1991 tot het allerlaatste moment in 2005. "De parking hier stond altijd vol, er kwamen ook veel Fransen. Een massa pannenkoeken heb ik hier gebakken." 

Ook de buurtbewoners koesteren warme herinneringen aan de plek. 'Kosmos' was dan ook een van de weinige openluchtzwembaden in de streek, iedereen kende de zwemkom van de Rodeberg. Maar omdat het zwembad tegen de helling van de Rodeberg lag, konden de hulpdiensten het moeilijk bereiken.

In 2002 moest het zwembad daarom sluiten, de vergunning werd niet verlengd. 3 jaar later ging ook het hotel dicht. Het deed Nicole Nevejans pijn dat de plek zo verloederd raakte na het definitieve faillissement: "Ik heb hier veel traantjes gelaten."

"Ik hoor alle dagen verhalen van dat legendarische zwembad", lacht Hendrik Daem. Samen met zijn vrouw Nathalie Lermytte werd hij 5 jaar geleden de nieuwe eigenaar van het domein. En hij heeft goed nieuws.

"Dat zwembad komt terug, maar op een andere plek. Vroeger lag het zwembad beneden. Dat terrein is nu eigendom van het Agentschap voor Natuur en Bos, daar kan het niet meer. Dus we gaan boven een zwembad voorzien."

Het oude zwembad is ondertussen volledig verdwenen, de plek is teruggegeven aan de natuur. Maar het nieuwe zwembad gewoon openstellen zoals vroeger, dat zal niet meer gebeuren. Al wil Daem de buurt wel blijven betrekken: "'Kosmos' is voor iedereen, dat willen we zo houden." De volgende jaren wordt gezocht naar een goede balans. 

Vandaag wordt er hard gewerkt op de top van de Rodeberg. Wie de ruïne al een paar jaar niet meer zag, zal aangenaam verrast worden. Na jaren plannen, zien Hendrik Daem en Nathalie Lermytte de werken nu goed opschieten. De gevel van het hoofdgebouw wordt minutieus gerestaureerd, binnen is het onherkenbaar veranderd.

Er staat een gloednieuwe wenteltrap en de oppervlakte werd serieus uitgebreid. Het volume van het gebouw is 3 tot 4 keer groter geworden. Het geheel oogt strak, al is het nog deels een werf. Op de bovenste verdieping zit nu nog een koppeltje verdwaalde duiven, maar die zullen snel plaatsmaken voor de eerste gasten. 

Daem en Lermytte mikken hoog met de nieuwe 'Kosmos'. Ze willen niet alleen mensen uit de buurt aantrekken, maar ook een kapitaalkrachtig, internationaal publiek. 

In kranten werd eerder 2034 naar voren geschoven als openingsdatum, 100 jaar na de oprichting van 'Kosmos'. Maar die datum klopt niet, zegt Hendrik Daem. "De deuren gaan veel vroeger open. We denken het hoofdgebouw al te kunnen openen in mei volgend jaar."

De bedoeling is dat er in 2027 opnieuw mensen kunnen verblijven in 'Kosmos'. Er komt ook opnieuw een restaurant en er worden plannen gemaakt voor outdooractiviteiten. Kunstenaars kunnen gebruikmaken van de ruimtes om tentoon te stellen. De eigenaars zien tal van mogelijkheden en willen voorlopig niets uitsluiten. Ze noemen het zelf een 'experimentele basis'.

Daem en Lermytte focussen op dit moment op het hoofdgebouw van 'Kosmos'. Het zwembad en andere uitbreidingen zitten in fase 2. "We willen onszelf geen strakke timing opleggen. Het is een experimentele basis, dus go with the flow."