Er zou zeker 3.500 hectare nieuw bos moeten worden aangeplant om de CO2 die vrijkwam bij de brand in de Hoge Venen te compenseren. Dat zegt bosecoloog Kris Verheyen, die benadrukt dat dit slechts een voorzichtige schatting is. "Alleen is dat in ons land heel moeilijk: er is weinig ruimte", zegt hij. "We moeten volop inzetten op het herstel van het veengebied."
550.000 ton CO2 vrijgekomen bij brand in Hoge Venen, maar compenseren met nieuw bos is zo goed als onhaalbaar
Moonray Grunewald
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Bij de brand in de Hoge Venen kwam op basis van een ruwe schatting 550.000 ton CO2 vrij. Om dat te compenseren met nieuw bos, zou er minstens 3.500 hectare moeten worden aangeplant – en dat zou pas na 20 jaar effect hebben.
Bosecoloog Kris Verheyen (UGent) stelt dat grootschalige boscompensatie op korte termijn zo goed als onhaalbaar is: "We hebben in Vlaanderen de ambitie om tegen 2030 in totaal 10.000 hectare bos bij te creëren, maar daarvan is sinds 2019 slechts 2.500 hectare gerealiseerd."
Herstel van het veengebied zelf is volgens Verheyen de beste oplossing, al zal dat decennia duren voor het veen opnieuw dezelfde hoeveelheid CO2 opslaat als vandaag.
Veen is een bodemlaag die is opgebouwd uit : plantenmateriaal sterft af, belandt op de bodem en blijft er liggen. Omdat het in de Hoge Venen zo vochtig is, kan dat organische materiaal niet volledig afbreken.
Door de eeuwen heen bouwt zich zo langzaam veen op. En dat veen slaat ook heel wat CO2 of koolstofdioxide op. "Zo'n 50 procent van het veen bestaat uit koolstof. En dat is bij de brand massaal vrijgekomen als CO2: zo'n 550.000 ton in totaal", legt Kris Verheyen uit. Hij is professor bosecologie en -beheer aan de UGent.
Verheyen benadrukt dat het hier om een ruwe schatting gaat. "Dit is puur indicatief", zegt hij. "Er zijn vooralsnog geen exacte metingen uitgevoerd in de Hoge Venen. Maar dit cijfer geeft wel een idee hoe ernstig deze brand is voor ons klimaat."
"Stel dat we die vrijgekomen CO2 zouden willen compenseren met nieuw aangeplant bos, dan moeten we 3.500 hectare bos aanplanten de komende jaren. Pas na 20 jaar zou dat bos alle vrijgekomen CO2 van de afgelopen dagen hebben gecompenseerd."
Klinkt simpel, maar dat is het niet
We planten dus gewoon 3.500 hectare nieuw bos aan. Dat deden we de afgelopen jaren al: sinds oktober 2019 is er onder impuls van toenmalig Vlaams minister Zuhal Demir (N-VA) 2.515 hectare nieuw bos en 792 hectare compensatiebos bijgekomen in Vlaanderen.
"Dat klinkt simpel, maar dat is het niet", zegt Verheyen. Nieuwe bossen aanplanten is niet zo evident in ons land.
"We hebben in Vlaanderen de ambitie om tegen 2030 in totaal 10.000 hectare bos bij te creëren. En in de theorie kan dat ook, maar het is absoluut niet eenvoudig om daarbovenop nog eens 3.500 hectare land te vinden in België waar we zomaar bomen kunnen aanplanten."
"Zeker omdat er ook restricties worden opgelegd waar er bebost kan worden. En nog belangrijker: politieke wil", zegt Verheyen. "Ja, we hebben de afgelopen 7 jaar wel 2.500 hectare bos aangeplant. Maar daar zijn wel mensen en middelen tegenaan gegooid."
Het hoogveen heeft een serieuze tik gekregen en ook de toenemende klimaatverandering zal het veen geen windeieren leggen
Kris Verheyen, professor bosecologie en -beheer aan de UGent.
"Ik kan me niet uitspreken voor Wallonië, maar in Vlaanderen is er op zich nog wel de ambitie om 10.000 hectare bos te realiseren tegen 2030. Toch zien we dat het animo om daar grootschalig op in te zetten op dit moment een stuk lager ligt dan in de vorige legislatuur."
"Hoogveen herstellen"
Terug naar de Hoge Venen dus. Volgens Verheyen moeten we echt inzetten op het herstel van dat zeldzame hoogveen. "Ook al zal het decennia duren om opnieuw honderdduizenden tonnen CO2 vast te leggen in de Hoge Venen."
"Als het al herstelt", zegt Verheyen. "Het hoogveen heeft een serieuze tik gekregen en ook de toenemende klimaatverandering zal voor het veen niet bepaald positief zijn."
Toch is herstel de beste oplossing, meent Verheyen. "Desnoods met menselijke interventies, dat gebeurde de afgelopen jaren ook al. Door het dempen van grachten en op sommige plaatsen zelfs stukken te ontbossen om de grote hoogveenvlakte opnieuw ruimte te geven."
"Er werden opnieuw depressies gegraven, waar dan het water in kan verzamelen en er zo opnieuw die hoogveenvorming kan gaan plaatsvinden. Dat was allemaal wel met menselijke tussenkomst. Volledig rekenen op spontaan herstel, dat is volgens mij uitgesloten."
Natuurlijke spons die slechts 1 millimeter per jaar groeit: waarom de Hoge Venen zo'n waardevol gebied zijn
