In België zijn dit jaar al 234 natuurbranden geregistreerd. Dat is ruim een verdubbeling tegenover heel 2025, en dan is de recente grote brand in de Hoge Venen nog niet eens meegeteld. Bovendien beperken de branden zich niet langer tot het voorjaar en krijgt Wallonië het zwaarder te verduren dan andere jaren, besluiten onderzoekers van de UGent.
België telt dit jaar al 234 natuurbranden: ruim dubbel zoveel als in heel 2025
Stien Schoofs
Gepubliceerd:
Wie aan natuurbranden denkt, dacht tot voor kort vooral aan verwoestende bosbranden in Zuid-Europa. Maar nu het al enkele dagen onophoudend brandt in de Hoge Venen, komt het gevaar plots wel heel dichtbij.
Nieuwe cijfers van de UGent bevestigen dat ook België dit jaar niet ontsnapt aan een uitzonderlijk zwaar natuurbrandseizoen. Tussen 1 januari en 13 augustus registreerden de wetenschappers in ons land maar liefst 234 branden. In amper 2 weken tijd kwamen er daar 117 bij. Al gaat het deels om oudere branden (van voor 28 juli) die nu pas officieel bevestigd konden worden.
In heel 2025 telden we in totaal 115 natuurbranden. Halverwege augustus van dit jaar zitten we daar dus al ver boven. De cijfers spreken voor zich: het huidige aantal ligt historisch hoog, zelfs zonder de zware vlammenzee in de Hoge Venen mee te rekenen.
Ter vergelijking: het langjarig gemiddelde schommelt rond de 62 branden per jaar. De forse stijging is volgens experten grotendeels te wijten aan de aanhoudende droogte. Daarnaast speelt mee dat er sinds vorig jaar beter en systematischer gezocht wordt naar kleinere brandhaarden.
Verhoogd risico in de zomer
Naast de bekende piek in het voorjaar, tekent zich steeds duidelijker een tweede piek in de zomer af. Liefst 180 van de 234 geregistreerde natuurbranden (77 procent) vonden plaats in de meteorologische zomermaanden. Dat is een opvallende verschuiving.
Nederlandse Defensie deelt indrukwekkende beelden van bluswerken in Hoge Venen
"België is geen klassiek bosbrandland, maar ook onze natuurgebieden worden steeds kwetsbaarder. We moeten ons daarom niet alleen voorbereiden op voorjaarsbranden, maar ook op periodes met een verhoogd risico tijdens de zomer", zegt professor Jan Baetens van UGent.
Verschuiving naar Wallonië
Ook de geografische spreiding oogt dit jaar anders. Normaal situeert zo'n 80 procent van de branden zich in Vlaanderen en 20 procent in Wallonië. Dit jaar telt Vlaanderen 57 procent van de branden en Wallonië 43 procent.
Limburg blijft de zwaarst getroffen provincie, goed voor 26 procent van alle branden. Daarna volgen Namen met 15 procent, en West-Vlaanderen en Luxemburg met elk 12 procent. Luik en Antwerpen noteren elk 9 procent van de brandhaarden, terwijl de overige provincies lagere cijfers laten optekenen.
Buien wissen de droogte niet uit
Vanochtend viel er na lange tijd nog eens regen, en ook de komende dagen verwachten we lokale buien. Toch is dat volgens de UGent geen reden om opgelucht adem te halen.
"Vooral de combinatie van het neerslagtekort van de voorbije maanden en de hoge verdamping door het warme weer weegt door", legt professor Frieke Van Coillie uit. "Enkele lokale buien zullen die opgebouwde droogte niet zomaar wegwerken. Waakzaamheid blijft geboden."
Nood aan betere samenwerking
De voorbije week legden de UGent-onderzoekers in Wallonië meer dan 2.000 kilometer af om recente natuurbranden te registreren. Zelfs tijdens dat terreinwerk zagen ze op verschillende plaatsen nieuwe branden uitbreken.
Preventie, voorbereiding en een wetenschappelijk onderbouwd terreinbeheer zijn belangrijker dan ooit
professor Jan Baetens, UGent
"Brandweer, politie en landbouwers werken bij zeer hoge temperaturen, op steile hellingen en in moeilijk toegankelijk terrein", waarschuwt professor Baetens. "Hun inzet is enorm, maar de beschikbare middelen en expertise lijken de toenemende noden niet te kunnen volgen."
Een vlotte samenwerking tussen wetenschappers, terreinbeheerders, hulpdiensten en overheden is volgens hem dan ook essentieel om de risico's en impact in te perken.
Voorlopig is België onvoldoende voorbereid op de toenemende problematiek, stellen de onderzoekers. Een groot struikelblok is het gebrek aan systematisch verzamelde en uniforme gegevens.
"Nochtans beschikt ons land over sterke expertise in natuurbrandonderzoek", besluit Baetens. "De cijfers van de afgelopen weken tonen aan dat we die kennis dringend moeten omzetten in een geïntegreerde aanpak. Preventie, voorbereiding en een wetenschappelijk onderbouwd terreinbeheer zijn belangrijker dan ooit."
Probleem in heel Europa
Ook elders in Europa brandt het al de hele zomer. Het Europese informatiesysteem voor bosbranden (EFFIS) telde tot half augustus 1.620 grote natuurbranden (van meer dan 30 hectare). Dat is bijna de helft meer dan het gemiddelde van een heel jaar.
In totaal is er in Europa dit jaar al exact 554.788 hectare natuur in vlammen opgegaan, fors boven het langjarig gemiddelde van 388.828 hectare.
Vooral Spanje, Griekenland en Portugal zagen hun verbrande oppervlakten de afgelopen 2 weken spectaculair toenemen. Maar ook in landen als Frankrijk en Nederland ligt de verbrande oppervlakte momenteel ruim 6 keer hoger dan gemiddeld.
