Bij de grote bosbrand in de Hoge Venen testen wetenschappers momenteel een model uit dat natuurbranden in de toekomst beter moet voorspellen. Ze simuleren hoe de brand zich zal verspreiden, naar waar, hoe snel en hoe intens. "We missen nog heel wat gegevens om het model betrouwbaar te maken, al zijn de 1e resultaten wel veelbelovend", zegt UGent-professor Jan Baetens.
Nieuw model moet natuurbranden beter voorspellen: eerste test bij brand in Hoge Venen veelbelovend
Moonray Grunewald
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Bij de grote bosbrand in de Hoge Venen testen wetenschappers van UGent een experimenteel model dat voorspelt hoe een natuurbrand zich verspreidt, hoe snel en hoe intens.
Het model is nog niet klaar voor gebruik door de brandweer: er ontbreken cruciale gegevens, zoals een gedetailleerde kaart van bodem en vegetatie voor heel België.
"De eerste resultaten zijn op het eerste zicht positief", zegt UGent-professor Jan Baetens. "In de toekomst kan het model ook een hulpmiddel zijn om terrein beter te beheren om bosbranden te voorkomen"
Het voorspellingsmodel zou de voortgang van natuurbranden in de toekomst beter kunnen voorspellen, legt Jan Baetens uit, hij doet onderzoek naar de ontwikkeling en toepassing van analytische modellen die milieu- en biologische processen beter begrijpen en voorspellen.
"Het ultieme doel van het model is om te weten te komen hoe de brand zich zal verspreiden, hoe snel dat zal gebeuren en naar welke zones. Maar ook of de brand bijvoorbeeld meer of net minder intens zal worden", zegt Baetens.
Een handig instrument, alleen staat het nog niet volledig op punt. "Het is een experimenteel voorspellingsmodel", benadrukt Baetens. "De brandweer kan er nog geen gebruik van maken, daarvoor is het nog te vroeg. Maar deze brand geeft ons wel de ideale kans om het model uitvoerig te testen."
Onvoldoende gegevens voor ons land
Landen zoals Frankrijk, Italië en Spanje beschikken al over zo'n voorspellingsmodel, zegt Baetens. "Zij zetten dat steevast in bij brandweerinterventies, zeker bij grote natuurbranden. Zo krijgt de brandweer nog veel meer inzicht in de situatie op het terrein, en vooral over hoe de brand zich zal ontwikkelen de volgende 6 tot 10 uur."
"We hebben de modellen van andere landen uitgetest en de voorbij 4 maanden hebben we ons toegespitst op 1 model. Maar we kunnen dat model niet 1 op 1 overnemen, omdat we het moeten aanpassen aan de kenmerken van onze regio."
Er zijn momenteel onvoldoende gegevens om het model op een voldoende betrouwbare manier te laten draaien
Jan Baetens, professor aan de UGent en Belgisch vertegenwoordiger bij het European Forest Fire Information System (EFFIS)
En daar wringt het schoentje momenteel: er zijn momenteel onvoldoende gegevens om het model op een voldoende betrouwbare manier te laten draaien, zegt Baetens. "Zo ontbreekt het aan een kaart die de brandstof toont van het terrein: welk soort bodem, vegetatie en op de grond."
Die kaart is in de maak. "De collega's van de Universiteit van Luik zijn daarmee bezig, maar dat vergt tijd en expertise. Bovendien heeft het geen nut om enkel een kaart te maken voor Wallonië. We hebben een kaart nodig voor het hele land."
Wat tonen de simulaties vandaag?
De voorbije 2 dagen hebben de wetenschappers het experimentele model wel uitvoerig kunnen testen bij de natuurbrand in de Hoge Venen. "En de resultaten zijn op het eerste zicht positief", zegt Baetens.
"De eerste 12 uur van de brand hebben we gezien dat de gesimuleerde perimeter vrij goed aansluit bij hoe de brand zich uiteindelijk ontwikkeld heeft. Maar dat was de gemakkelijkste voorspelling. Er was toen maar 1 brandhaard, terwijl er nu verschillende zijn. En dan wordt het complexer."
"Bovendien moeten we enorm veel gegevens in het systeem invoeren. "Het gaat om gigabytes aan data: van de en de bodemsamenstelling van het terrein tot de weersgegevens en -voorspellingen."
En dat laatste heeft ook zijn beperkingen. "De realiteit is soms anders, of het kan snel veranderen", zegt Baetens. "Zo werd er oostenwind voorspeld, maar in de praktijk was er sprake van een zuidenwind."
"We zijn niet voorbereid op een natuurbrand zoals in de Hoge Venen"
Baetens stelt vast dat we vandaag "helemaal niet voorbereid zijn op een natuurbrand zoals vandaag in de Hoge Venen woedt". "Maar de omstandigheden dit jaar zijn dan ook extreem uitzonderlijk", benadrukt Baetens daarbij.
"Op een gegeven moment wordt het de vraag waarop je je precies moet voorbereiden. Want moet je je als klein land helemaal bewapenen voor iets dat maar 1 keer om de zoveel jaar voorkomt?"
Nederlandse Chinook-helikopters blussen mee de brand in de Hoge Venen
Die vraag kan Baetens niet beantwoorden, zegt hij zelf. "Dat is voor de politiek", zegt hij. "Je kan blijven investeren in bosbrandwagens, blusvliegtuigen en -helikopters, maar je kan ook maar zoveel materieel inzetten als mogelijk is."
Dat ons land daarom niet eerder heeft ingezet op een dergelijk voorspellingsmodel, is volgens Baetens ook niet opmerkelijk. "Het is logisch dat landen die vaak geconfronteerd worden met natuurbranden beter voorbereid zijn", zegt hij. "Zowel op vlak van materieel als kennis."
"Daarom is het zo belangrijk: het is een ideale manier voor landen die weinig geconfronteerd worden met grote natuurbranden om toch aan materieel te geraken. Het is een kosten-batenanalyse die het beleid moet maken."
Model kan gebrek aan materieel deels opvangen
Wel kan het model daarop inspelen. "Wat we niet aan materiaal hebben, kan het model deels opvangen", zegt Baetens. "Naast het voorspellen van hoe de brand zich zal gedragen, moet het model ook een hulpmiddel zijn om ons terrein in de toekomst beter te beheren om bosbranden te voorkomen."
Meestal zien we dat het model een overschatting maakt van de brand op het terrein, wat beter is dan een onderschatting
Jan Baetens, professor aan de UGent en Belgisch vertegenwoordiger bij het European Forest Fire Information System (EFFIS)
"Het model zou kunnen aantonen hoe breed een brandgang moet zijn, om overslag te vermijden", zegt Baetens. "Maar ook welke bomen je best aanplant om het bos weerbaarder te maken tegen branden en waar je bepaalde zones gecontroleerd moet laten afbranden."
Maar daarvoor is het dus nog te vroeg. Hoe goed het model vandaag precies is, kan Baetens niet zeggen. "Het staat nu 4 maanden op zijn poten. Meestal zien we dat het model een overschatting maakt van de brand op het terrein, wat beter is dan een onderschatting", besluit hij.
