Nepnieuws over zwangerschap Jacotte Brokken verspreidt zich razendsnel: "Zelfs mijn moeder twijfelde"

"Geen gynaecoloog wist het, maar het internet is er 100 procent zeker van: ik ben zwanger van een tweeling", lacht VRT NWS-weervrouw Jacotte Brokken. "Dat ik een tweeling verwacht, klopt natuurlijk niet", voegt ze er meteen aan toe. Ze kondigde eerder deze maand wel aan dat ze in verwachting is van haar eerste kindje. 

Toch beweren verschillende Facebookpagina's stellig dat ze in verwachting is van 2 kindjes en dat ze de namen al heeft bekendgemaakt. "Mijn moeder belde me ongerust op. Iedereen wenste haar al proficiat met haar 2 toekomstige kleinkinderen, terwijl zij van niets wist. Daardoor ging ze zelf even twijfelen."

Haar moeder wist van niets, simpelweg omdat de informatie online compleet verzonnen was. "Ik ben zelf erg geschrokken", reageert Brokken. "Ik weet dat websites wel vaker overdrijven, maar dat ze zulke absolute onwaarheden verkondigen, vind ik heel straf."

Het is niet het enige bericht op Facebookpagina's als 'Showbizz België', 'Info Vlaanderen', 'Belgian Tennis Hub' of '247Showbizz België' dat compleet uit de lucht gegrepen is. Zo schreef 'Info Vlaanderen' dat Kris Wauters van Clouseau was aangetroffen na een zelfdodingspoging. Ook daar is niets van aan.

De Facebookpagina's gebruiken steevast dezelfde truc: een pakkende titel, gevolgd door de oproep "lees meer in de eerste reactie". De artikels zijn vermoedelijk met artificiële intelligentie geschreven, waardoor de makers snel en op grote schaal teksten kunnen produceren. Maar wie zit daarachter?

Uit de transparantiegegevens van Facebook blijkt dat de beheerders van deze pagina's niet vanuit België werken. "Ik zie pagina's die opereren vanuit Nederland, maar evengoed vanuit Vietnam of de Filipijnen", zegt VRT NWS-expert Tim Verheyden.

Het Nederlandse factcheckinitiatief Nieuwscheckers analyseerde vorig jaar al meer dan 200 Facebookpagina's die vanuit Vietnam worden beheerd en Nederlandstalige artikels delen. Ze focussen op showbizznieuws, sport, Vlaamse televisieprogramma's en politiek.

Wie doorklikt, belandt op een website vol advertenties. Elke bezoeker brengt zo geld in het laatje: dat is het verdienmodel achter deze pagina's.

"Ik word hier heel kwaad van", zegt Jacotte Brokken. Wat kan zij, of iemand anders die dit nepnieuws herkent, doen om de verspreiding te stoppen? "Zeer weinig", vreest Verheyden. "Je kunt de post of de pagina rapporteren. Dat moet je zeker doen, al heeft het niet altijd effect."

Verheyden merkt dat Meta af en toe individuele posts verwijdert na massale rapportering, maar zelden de extra stap zet om de volledige pagina te blokkeren. "Dat komt omdat Meta zelf verdient aan zulke pagina's. Die beheerders kopen namelijk eerst advertenties bij Meta om volgers te werven en hun posts in de kijker te zetten."

"Het is belangrijk dat Facebookgebruikers beseffen dat hier een heel businessmodel achter zit waar zowel de makers als Meta aan verdienen. Blijf het dus rapporteren en klik vooral niet door op de links. Doe je dat wel, dan winnen de makers van deze nepberichten", besluit Verheyden.