Facebookpagina’s over Vlaamse BV’s, soaps en sport, zoals de pagina "Popcultuur Vandaag", lijken lokaal, maar worden in werkelijkheid beheerd vanuit Vietnam. Dat blijkt uit onderzoek van het Nederlandse factcheckinitiatief Nieuwscheckers, dat een netwerk van meer dan 200 Nederlandstalige pagina’s in kaart bracht. De pagina’s trekken clicks aan met misleidende titels en nemen vaak artikels van Vlaamse media over.
Van Hanoi tot Vlaanderen: hoe misleidende Facebookpagina's over BV's vanuit Vietnam worden aangestuurd
Anna Petrosyan
Gepubliceerd:
In het kort
Een netwerk van Facebookpagina's, beheerd vanuit Vietnam, verspreidt geplagieerde Nederlandstalige artikels om geld te verdienen via advertenties. Ook pagina’s over de Belgische showbizz- en sportwereld maken deel uit van deze clickbaitstrategie.
“Metejoor stapelverliefd op Celine van Ouytsel”, zo klinkt het op de Facebookpagina Popcultuur Vandaag. Het bericht heeft al meer dan 160 likes en de reacties staan gevuld met gelukwensen. Volgens het opgegeven adres zou Popcultuur Vandaag in West-Vlaanderen gevestigd zijn, maar dat klopt niet. Uit de transparantiegegevens van Facebook, die bij elke pagina openbaar zijn, blijkt dat de beheerders van de pagina gevestigd zijn in Vietnam. Nieuwscheckers analyseerde meer dan 200 Facebookpagina’s die vanuit Vietnam worden beheerd. Al die pagina's deelden Nederlandstalige artikels. Wie doorklikt op een artikel, krijgt een overvloed aan advertenties te zien, het verdienmodel achter de pagina's. Popcultuur Vandaag heeft zo’n 16.000 volgers.
Clickbait en sensatie
Onze redactie identificeerde een twintigtal pagina’s die zich richten op Belgisch nieuws. Het gaat daarbij vooral om showbizz, nieuws over Vlaamse tv-programma’s, sportnieuws, met af en toe ook politiek nieuws. Voorbeelden zijn fanpagina’s voor 'Familie' en 'Thuis' en pagina’s zoals Sport & Show België die sport- en entertainmentnieuws combineren.
De pagina’s verspreiden niet noodzakelijk nepnieuws, maar de beheerders van de pagina’s zijn wel bedreven in het schrijven van misleidende clickbaittitels, titels die gegarandeerd veel clicks opleveren. Pagina’s die zich op een Nederlands publiek richten, delen opvallend veel misdaadnieuws. Belgische varianten daarvan bestaan ook, maar in mindere mate.
Pagina's zoals Nederland Vandaag deelden misleidende berichten na de dood van de 17-jarige Lisa uit Abcoude. Foto’s die zogezegd van haar begrafenis waren, bleken afkomstig van andere begrafenissen. Zelfs nadat AD.nl een artikel aan de misleidende berichten had gewijd, gebruikten dezelfde pagina’s dat nieuws opnieuw als clickbait.
Het verdienmodel: advertenties en clicks
Wanneer je doorklikt naar de websites word je overspoeld met advertenties, waaraan de beheerders geld verdienen. Meer volgers betekent meer clicks, en dus meer geld.
Om dat bereik te vergroten, plaatsen de pagina’s zelf ook advertenties op Facebook. Die bevatten vaak krom Nederlands en vragen je de pagina te volgen. Vaak gaan de advertenties over Belgische atleten of schattige dieren, maar soms ook polariserende onderwerpen zoals het hoofddoekendebat.
“Ze krijgen geld omdat ze websites hebben met advertenties van bijvoorbeeld Google", vertelt Peter Burger van Nieuwscheckers. "Als die websites bezoekers trekken, krijgen de makers daar geld voor. Het is weinig geld per bezoeker, maar als je dus veel bezoekers kunt binnenhalen, is dat ook meer.”
Plagiaat van Vlaamse media
Waar halen de Vietnamese paginabeheerders hun informatie vandaan? Hoe komt het dat ze alles weten over Vlaamse soaps zoals 'Familie' of 'Thuis'? Ze halen hun mosterd bij Vlaamse nieuwswebsites. Vaak plagiëren ze woord voor woord bestaande artikels.
Zo werd het artikel over de relatie tussen Metejoor en Celine Van Ouytsel volledig overgenomen van Clint.be, een Vlaamse website die zich richt op nieuws en entertainment voor mannen. Een ander bericht op de pagina België Sport Nieuws over atleet Isaac Kimeli linkt naar een artikel dat gekopieerd werd van Het Laatste Nieuws. Het bericht op de pagina van België Sport Nieuws kreeg meer dan 1.400 likes.
Zweedse journalist legt Vietnamese clickbaitfabriek bloot
Wie zit hier dan achter? Zweedse journalist Jonathan Lundberg vond afgelopen augustus de locatie van zo'n "pulpnieuwsfabriek" in Hanoi, de hoofdstad van Vietnam. Hij ontdekte dat het marketingbedrijf BeeUp honderden Facebookpagina’s beheert, waaronder ook Nederlandstalige. BeeUp specialiseert zich in virale content en verdient geld via advertenties op websites die gelinkt zijn aan emotionele of sensationele posts.
Via digitaal speurwerk kon Lundberg de CEO van BeeUp, Ngo Dang Hung, linken aan het pseudoniem “Hupchao”, dat achter tientallen AI-gegenereerde verhalen zit. Het bedrijf werft actief mensen aan die goed zijn met AI en het beheren van Facebookpagina’s. De tactiek is telkens dezelfde: zoveel mogelijk clicks genereren, en zo geld verdienen, vaak met geplagieerde artikels en misleidende inhoud.
Macedonisch nepnieuwsnetwerk uit 2019 met hetzelfde verdienmodel
Het is niet de eerste keer dat buitenlandse "nieuwsfabrieken" Vlaamse sociale media overspoelen. In 2019 onthulden Belgische en Nederlandse onderzoekers van Nieuwscheckers en LeadStories een netwerk van nepnieuwssites in Macedonië. Dat netwerk verspreidde haatberichten over migranten en moslims om clicks en advertentie-inkomsten te genereren. Het huidige Vietnamese netwerk lijkt een nieuwe variant van hetzelfde verdienmodel, massaproductie van sensationele berichten maar nu met AI op een nog grotere schaal.
Meta reageerde niet op vragen van Nieuwscheckers over maatregelen tegen het Vietnamese netwerk. "Het is gevaarlijk hoe makkelijk het is om op Facebook een publiek op te bouwen met onbetrouwbaar of gestolen nieuws", vertelt Peter Burger. "Het blijkt nogmaals hoe beroerd de moderatie van Facebook is, aan de hand van een vrij onschuldig voorbeeld."
