Eén jaar na moord op OCMW-medewerker in Gent: wat is er (niet) veranderd?

Een jaar geleden kreeg de Gentse politie een oproep van het OCMW. Maatschappelijk werker Erik Boone (56) uit Wetteren deed die avond huisbezoeken, maar was niet aangekomen op zijn 2e bestemming. De agenten gingen kijken op het eerste adres waar Boone langsging, een sociale woning in de Kikvorsstraat in Nieuw Gent. Ze troffen er Boone aan. Hij was met geweld om het leven gebracht. 

De Syrische man die in de sociale woning woonde, was spoorloos. De politie kon hem uren later oppakken aan de andere kant van de stad. De man woont al jaren in België en heeft een psychiatrisch verleden. Hij zit sindsdien vast op verdenking van moord. Zelfs na een reconstructie, enkele maanden geleden, is het onduidelijk wat hem precies bezielde. 

De moord veroorzaakte een golf van verontwaardiging. Collega's, stadsmedewerkers en hulpverleners verkeerden in shock. Er kwam de dag na de feiten een stille wake aan de Stadshal in Gent, enkele dagen later was er een herdenkingsmoment in Nieuw Gent met 1.000 aanwezigen. Vanuit heel Vlaanderen kwamen er steunbetuigingen. 

Een jaar na de feiten is de moord nog een verse wond. De familie wenst niet te reageren. De OCMW-medewerkers in Gent verwijzen naar het stadsbestuur. "We zijn nog altijd enorm onder de indruk", klinkt het. Straks, om 14 uur, houden alle stadsdiensten een minuut stilte. 

De moord zorgde voor veel emotionele reacties, niet alleen in Gent maar ook daarbuiten. Snel kwamen er ook vragen over het veiligheidsbeleid. "Veel lokale besturen namen contact op over bijkomende maatregelen. De OCMW's werkten daar natuurlijk al rond agressie, maar er was ook nood aan meer oplossingen die ook gedeeld werden", zegt Véronique Janssens. Zij is directeur van de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG). 

"De alertheid is verhoogd en enkele bestaande plannen zijn versneld. Zo zet Kortrijk nu noodknoppen in, Haacht heeft lokalen heringericht met betere vluchtroutes voor medewerkers, Kalmthout gebruikt een checklist voor veilige huisbezoeken en Leuven leidt maatschappelijk werkers op om agressie te detecteren", legt Janssens uit. 

Ook in Gent zijn soortgelijke maatregelen genomen. Zo is het huisbezoekenbeleid aangepast. De VVSG ziet ook dat de nultolerantie voor agressie er aangescherpt is. "Elk incident kreeg al opvolging, maar niet alles werd gemeld. Daar hebben we op gehamerd. Het gebeurt nu veel vaker. Dat helpt enorm om risico's in kaart te brengen. Zo kunnen we slim tussenkomen op de werkvloer", bevestigt Gents schepen Astrid De Bruycker (Voor Gent). 

Gent liet zo al extra glazen wanden plaatsen en spreekkamers herinrichten. 36 medewerkers testen een draagbare noodknop uit, om alarm te slaan bij onveilige situaties, bijvoorbeeld tijdens huisbezoeken. De VVSG noemt ook de psychologische ondersteuning voor het OCMW-personeel in Gent na een geval van agressie een voorbeeld.

De stad wil na de zomer ook meer camera's in OCMW-kantoren. Het moet ook makkelijker worden om gevoelige info te delen met andere overheden om risicoprofielen in te schatten. Gent stelde die vraag eerder al aan de federale regering.     

Federaal minister van Maatschappelijke Integratie Anneleen Van Bossuyt (N-VA) scherpte de regels rond leeflonen ook aan. In een omzendbrief benadrukte ze dat OCMW's harder kunnen optreden bij wangedrag van cliënten. Het gaat dan ook over verbale agressie of verwijten. Het kan dan dat een leefloon uitblijft. "Waar agressie begint, moet onze solidariteit eindigen", zei Van Bossuyt daarover. 

Vlaanderen werkte in juni, samen met werkgevers- en werknemersorganisaties, een nieuw protocol uit dat hulpverleners beter moet beschermen tegen agressie. Daarmee kunnen lokale besturen verder aan de slag. 

De VVSG deed een bevraging bij de OCMW's over de contactmomenten. 14 procent verloopt moeizaam, meestal gaat het dus goed. De werkdruk blijft wel een bijzonder aandachtspunt. "De beperking van de werkloosheidsuitkering in de tijd heeft er namelijk voor gezorgd dat OCMW's veel meer dossiers moeten verwerken", zegt Janssens. 

"De federale regering plant ook nieuwe veranderingen. Het werk stapelt zich op. De regering moet aanpassingen tijdig en duidelijk meedelen. Bovendien moeten de veranderingen ook meer gespreid worden in de tijd. Zo kunnen medewerkers zich beter voorbereiden én is er voldoende tijd om moeilijke gesprekken te voeren", zegt Janssens. 

Gent ondersteunt die oproep. "Ik hoor bij onze medewerkers dat de druk immens hoog is, ook voor de cliënten. Ik vraag minister Van Bossuyt om stil te staan bij de impact van de aangekondigde maatregelen. Er is frustratie en onmacht. Het maakt de hulpverlening er natuurlijk niet makkelijker op", zegt schepen De Bruycker.