In Turkije heeft het parlement een wet aangenomen over de re-integratie van voormalige PKK-strijders. De wet is een belangrijke stap in het vredesproces dat 2 jaar geleden van start is gegaan tussen de Turkse staat en de PKK, de Koerdische militante beweging.
Vredesproces Turkije-PKK gaat nieuwe fase in: parlement neemt wet aan over (voorwaardelijke) amnestie PKK-stijders
Sara Van Poucke
Gepubliceerd:
De wet werd aangenomen met een grote meerderheid: 468 parlementsleden stemden vóór, 88 tegen en er waren 6 onthoudingen.
De nieuwe wet bestaat uit 12 artikelen. Ze beschrijven de procedures voor de ontwapening van de militante beweging en de terugkeer naar het burgerleven van duizenden PKK-strijders.
De wet moet het mogelijk maken om gevangenisstraffen van veroordeelde PKK-strijders op te schorten. Lopende onderzoeken en rechtszaken zouden dan weer met 5 of 10 jaar (afhankelijk van de ernst van de vermeende misdrijven) kunnen worden uitgesteld. Plegen de verdachten gedurende deze periode geen terroristisch misdrijf, dan zou de zaak worden .
De wet geldt niét voor PKK-strijders die zijn veroordeeld voor opzettelijke moorden en die vóór 2005 een levenslange gevangenisstraf hebben gekregen. Dat betekent dat hij niet van toepassing is op Abdullah Öcalan, de oprichter en historische leider van de PKK, die al 27 jaar in de gevangenis zit.
40 jaar gewapende strijd
De PKK, de Koerdische Arbeiderspartij, voert sinds de jaren 80 een gewapende strijd voor meer autonomie voor de Koerden in Turkije. Aanvankelijk streefde ze naar een onafhankelijke Koerdische staat, later evolueerde dat naar meer rechten voor de Koerden.
De PKK pleegde regelmatig aanslagen. De Verenigde Staten en de Europese Unie beschouwen de PKK als een terroristische organisatie.
Bij het geweld tussen de PKK en de Turkse staat zijn de voorbije 40 jaar meer dan 40.000 doden gevallen. Er werden al eerdere pogingen gedaan om tot vrede te komen, maar die zijn telkens gestrand.
De wet zal maar in werking treden op het moment dat de Turkse overheid bevestigt dat de PKK volledig heeft ontwapend. Ministeriële en parlementaire commissies worden opgericht om toe te zien op het ontwapeningsproces.
Hoe zit het met het ontwapeningsproces?
PKK-strijders hielden vorig jaar een ceremonie waarbij ze hun wapens symbolisch in brand staken. Ze deden dat nadat was bekendgemaakt dat de groep de wapens zou neerleggen en zichzelf na 40 jaar van gewapende strijd zou ontbinden.
De symbolische ontwapening vond plaats in het noorden van Irak, waar de PKK haar grootste basis heeft. Daar is het echte ontwapeningsproces ook het verst gevorderd, zegt Inge Vrancken, die Turkije en het Midden-Oosten op de voet volgt voor VRT NWS.
"Maar er moeten nog veel stappen gezet worden. Aan de ene kant zijn er voorstanders die vinden dat er nu verder moet worden gegaan op de ingeslagen weg. Maar er zijn ook veel kritische stemmen, omdat er ook wel een agenda achter zit.
Met deze nieuwe wet hoopt de Turkse president Recep Tayyip Erdogan namelijk de steun te verwerven van de linkse, pro-Koerdische DEM-partij om hem langer dan 2 ambtstermijnen aan de macht te houden als president."
De PKK stelt zelf ook voorwaarden. Ze wil dat haar leider Öcalan vrijkomt en dat er binnen Turkije democratische hervormingen komen en de Koerden meer rechten krijgen. "Dat zijn nog heel veel stappen om te zetten", zegt Vrancken.
Wat met historische PKK-leider Öcalan?
Het vredesproces tussen Turkije en de PKK kwam vorig jaar in een stroomversnelling toen PKK-leider Abdullah Öcalan de beweging vanuit de gevangenis opriep om de wapens neer te leggen en zichzelf te ontbinden. Enkele maanden later, in mei 2025, gaf de PKK gevolg aan de oproep.
Öcalan zit al 27 jaar in de cel op het eiland Imrali, in de Zee van Marmara. Zijn vrijlating is dus niet opgenomen in de wet.
"Ik denk dat Turkije de druk op de ketel wil houden en de ontwapening wil laten doorvoeren om uiteindelijk tot de vrijlating van Öcalan te komen", zegt Vrancken. "In Turkije wordt wel verwacht dat de omstandigheden waarin Öcalan vastzit door deze nieuwe wetgeving zullen verbeteren."
Beluister: Turks parlement stemt in met (voorwaardelijke) amnestie PKK-strijders
