In Colombia heeft de nieuwe rechts-populistische president Abelardo de la Espriella de eed afgelegd. Dat gebeurt voor het eerst in de geschiedenis buiten de hoofdstad Bogotá. De machtsoverdracht tussen de vertrekkende linkse president Gustavo Petro en De la Espriella verliep bijzonder stroef. Een voorbode voor nog meer politieke en sociale onrust?
Abelardo de la Espriella legt eed af als nieuwe president van Colombia na uiterst gepolariseerde machtsoverdracht
Freek Willems
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Samenvatting:
Abelardo de la Espriella legt de eed af als nieuwe president van Colombia. De rechts-populistische politicus en zakenman doet dat voor het eerst in de geschiedenis niet in de hoofdstad Bogotá, maar in de stad Cali.
De la Espriella wil breken met het beleid van zijn linkse voorganger Gustavo Petro. Hij kiest voor een harde aanpak van gewapende groepen, wil 700.000 ambtenaren ontslaan en opnieuw zwaar investeren in fossiele brandstoffen.
De machtsoverdracht verliep bijzonder gespannen: Petro erkent de verkiezingsoverwinning van De la Espriella nog altijd niet en belooft harde oppositie te voeren. Analisten waarschuwen voor een periode van mogelijke politieke en sociale onrust.
Abelardo de la Espriella (48) legde vanavond de eed af als de nieuwe president van Colombia. Niet in de hoofdstad Bogotá, zoals de traditie voorschrijft, maar in Cali, de derde stad van het land.
Plaats van afspraak: de gloednieuwe Arena USC, een cultureel auditorium dat de Universiteit van Cali zo'n 2 jaar geleden liet bouwen. Een gebouw dat aan de buitenkant aan het Colosseum in Rome doet denken. In de hele stad gelden strenge veiligheidsmaatregelen. Zo'n 11.000 agenten en militairen moeten er de orde bewaren.
Dat De la Espriella Cali boven Bogotá verkiest voor zijn eedaflegging, is opvallend, want in die stad is de aanhang van de aftredende linkse president Gustavo Petro bijzonder groot. De la Espriella haalde er zelf weinig stemmen.
De eedaflegging daar houden zou echter vooral als een signaal bedoeld zijn om zijn toekomstige strenge aanpak van gewapende groepen in de verf te zetten. Na de ceremonie zal hij ook een militaire kazerne bezoeken en er de troepen toespreken.
Aanvankelijk wilde De la Espriella de eed afleggen op een militaire basis in het departement Cauca, in een van de meest gewelddadige regio's van het land. Maar recente vulkanische activiteit doorkruiste dat plan.
De Tijger
De la Espriella volgt dus aftredend president Petro op. Die was zelf geen kandidaat, omdat een president in Colombia zichzelf niet kan opvolgen. De la Espriella haalde het in juni in de tweede ronde van de presidentsverkiezingen nipt van Iván Cepeda, een partijgenoot van Petro.
De la Espriella, die ook de Amerikaanse en Italiaanse nationaliteit heeft, geldt als een buitenstaander in de Colombiaanse politiek. Tot vandaag had hij nog geen enkel openbaar ambt bekleed.
Hij maakte carrière en bouwde een groot fortuin op als advocaat en zakenman. De la Espriella is op zijn zachtst gezegd een opvallend figuur. Hij noemt zichzelf 'el Tigre' of de Tijger en staat bekend om zijn luxueuze levensstijl. Hij reist met privéjets, draagt Italiaanse maatpakken en dure horloges en toont dat graag op sociale media.
De nieuwe president is van plan om een beleid te voeren dat haaks staat op dat van zijn linkse voorganger. In de strijd tegen illegale gewapende groeperingen wil hij breken met de onderhandelingstactiek van Petro en kiest hij voor de harde aanpak, in de lijn van eerdere rechts-conservatieve presidenten zoals Petro's voorganger Iván Duque Marcos en (verder terug in het verleden) Álvaro Uribe.
Volgens de la Espriella is het vredesproces mislukt. De Colombiaanse overheid tekende in 2016 een vredesakkoord met de FARC, de op dat moment grootste guerrillabeweging, maar de uitvoering van dat akkoord verloopt heel moeizaam en het geweld neemt al een hele tijd weer toe. Hij wil de gewapende groepen tot overgave dwingen, anders worden ze een militair doelwit. Tijdens een speech in juni zei hij dat hij hen 100 dagen de tijd zou geven. Hij kondigde ook bombardementen op "narcokampen" aan.
Colombia zal zich ook aansluiten bij 'The Shield of the Americas', een regionale coalitie om drugs te bestrijden die in maart op een door de Amerikaanse president Trump georganiseerde top boven het doopvont is gehouden. De coalitie moet de strijd tegen transnationale drugskartels op het Amerikaanse continent coördineren.
Op economisch vlak kondigde de la Espriella al ingrijpende neoliberale hervormingen aan. Hij wil het overheidsapparaat fors inkrimpen door 700.000 ambtenaren te ontslaan. Hij wil ook opnieuw investeren in fossiele brandstoffen (Petro voerde net een beleid om daar op termijn van af te stappen) en de olieproductie bijna verdubbelen tot 1,3 miljoen vaten per dag.
Op internationaal vlak wil hij als bondgenoot van Trump de diplomatieke relaties met Israël versterken en die met Cuba en Nicaragua inperken. Hij wil ook verschillende ambassades en consulaten sluiten, vooral in Europa en Afrika.
Een van de meest opvallende maatregelen die hij voorstelt, is om van het huidige presidentieel paleis in Bogotá een museum te maken en Barranquilla aan te duiden als alternatieve hoofdstad, een kuststad helemaal in het noorden van Colombia, waar zijn familie woont.
Het voorstel past in de plannen van De la Espriella om de uitvoerende macht in Colombia te decentraliseren en delen van de overheid naar andere regio's buiten de hoofdstad over te brengen.
"Harde oppositie"
De machtsoverdracht van Petro naar De la Espriella verliep de voorbije weken opvallend gespannen. Petro weigert nog altijd de verkiezingsoverwinning van De la Espriella te erkennen, hoewel zijn partijgenoot en presidentskandidaat Cepeda dat wel deed. Volgens Petro was er sprake van fraude. Internationale waarnemers en de Colombiaanse verkiezingsautoriteiten spreken dat tegen.
De stroeve machtsoverdracht uitte zich vooral in een gebrek aan samenwerking tussen de vertrekkende president en ministers en de nieuwe machthebbers. Het kwam zelfs zo ver dat De la Espriella Petro er op een gegeven moment van beschuldigde dat hij de macht wilde behouden. Alle overgangsgesprekken werden uiteindelijk stopgezet, waardoor het een van de meest gepolariseerde machtsoverdrachten werd in de recente Colombiaanse geschiedenis.
Petro had aangekondigd dat hij niet aanwezig zou zijn tijdens de eedaflegging. De aftredende president belooft dat hij op een harde manier oppositie zal voeren en wil zijn positie als leider op links versterken.
De la Espriella heeft er van zijn kant mee gedreigd om Petro te vervolgen. Eerder dit jaar werd Petro als een "prioritair doelwit" aangestipt door het Amerikaanse Drug Enforcement Agency (DEA). De regering-Trump beschuldigt Petro er al een tijd van dat hij betrokken is bij de drugshandel in zijn land, eenzelfde beschuldiging als die tegen de Venezolaanse ex-president Nicolás Maduro.
Petro roept de Colombiaanse bevolking op tot een algemene staking, mocht hij opgepakt worden en in de gevangenis belanden. Sociale organisaties en studentenbewegingen zijn overigens vandaag al van plan om te betogen in Cali tijdens de eedaflegging van De la Espriella. Ook in Bogotá en Barranquila wordt er protest verwacht.
De stroeve machtsoverdracht en de forse uitspraken van Petro en De la Espriella zijn mogelijk voortekenen voor een zeer onrustige periode in Colombia. Sommige Colombiaanse analisten achten de kans op zware confrontaties tussen betogers en harder optredende ordediensten zeer reëel.
