Op sociale media wordt een cameraploeg van VRT NWS ervan beschuldigd beelden van minderjarigen op Ceuta "in scène te zetten om medelijden te wekken". Dat klopt niet: de VRT NWS-cameraploeg was ter plekke om een reportage over jongeren te maken en de beelden werden niet gemanipuleerd. Het korte videofragment wordt onder andere via uiterst rechtse en pro-Russische kanalen verspreid om polarisatie aan te wakkeren.
Hoe anti-migratiekanalen ploeg van VRT NWS in Ceuta valselijk beschuldigen van manipulatie
Ellen Debackere
Gepubliceerd:
In het kort:
Een cameraploeg van VRT NWS wordt op sociale media valselijk beschuldigd van het manipuleren van beelden van een minderjarige in de Spaanse enclave Ceuta.
De beelden werden verspreid via radicaal-rechtse en pro-Russische kanalen om polarisatie aan te wakkeren.
De cameraploeg maakte een reportage voor jongerenjournaal Karrewiet en vroeg de 15-jarige jongen Chems toestemming om hem te filmen. Er werd niets in scène gezet: de jongen ging op eigen initiatief op een rots zitten.
Op maandagavond 3 augustus publiceert het X-kanaal van Revuelta , een radicaal-rechtse jongerenorganisatie in Spanje die zich verzet tegen de socialistische premier Pedro Sánchez, een video met het volgende bericht:
“Zo manipuleert de televisie minderjarige Marokkanen in Ceuta om medelijden te wekken en hun verspreiding over heel Spanje te rechtvaardigen.”
Op de beelden is een minderjarige op een rots te zien en een cameraploeg die met de jongen communiceert.
Bekijk hier de beelden die van de VRT NWS-cameraploeg werden gemaakt.
Het bericht wordt online snel verspreid door andere, Spaanstalige anti-migratiekanalen . Die proberen de publieke omroep van Spanje, RTVE, in een slecht daglicht te stellen door te zeggen dat:
“RTVE betrapt is op het opnemen van geposeerde beelden van minderjarigen in Ceuta om de invasie te rechtvaardigen.”
Die kanalen lijken zich vergist te hebben, het gaat niet om een ploeg van RTVE , maar om een team van VRT NWS. Er wordt echter helemaal niets in scène gezet. Wat is er wel aan de hand?
Toestemming om te filmen gevraagd
De beelden tonen een ploeg van VRT NWS die een reportage maakt voor het jongerenjournaal Karrewiet, het jeugdjournaal van VRT NWS en Ketnet voor kinderen van 9 tot 12 jaar.
Om het nieuws zo begrijpelijk mogelijk te maken voor jongeren, voert het meestal ook jongeren op. In dit geval onder meer Chems (15), 1 van de minderjarige migranten die in Ceuta zijn beland. Aan de hand van het relaas van de jongeren probeert Karrewiet te duiden wat zich de voorbije week heeft afgespeeld in Ceuta.
De volledige reportage kan hier herbekeken worden. De jongen in kwestie, Chems, is vanaf seconde 21 te zien.
Het beeld waar de jongen op de rots zit, is helemaal op het einde kort zichtbaar in de Karrewiet-reportage, en ook in een bericht van het VRT NWS-Instagramkanaal nws.nws.nws . Nergens in de reportages wordt gezegd dat Spanje of een ander EU-land de migranten zou moeten opnemen, zoals gesuggereerd wordt op sociale media.
In deze reportage volgt VRT NWS een groep minderjarige jongens in Ceuta, op het strand 'Playa Del Trampolín', waar veel vluchtelingen uit conflictgebieden verblijven. Op het strand deelden soldaten van de Spaanse infanterie-eenheid Regulares water uit.
“We spraken met de jongens over waarom ze op eigen initiatief naar Ceuta waren gekomen”, zegt VRT NWS-journalist Roel Nollet die de reportage maakte.
“We vroegen hun toestemming om te filmen terwijl ze naar het waterpunt op het strand liepen, iets wat veel mensen daar deden.”
Wat er precies gevraagd werd
Dat is wat ook hier gebeurde.
De VRT NWS-ploeg sprak jongeren aan die op het strand aanwezig waren om te drinken. “Nog voor ze waren gaan drinken, hebben we hen gevraagd of we hen mochten interviewen voor het jeugdjournaal”, zegt Nollet.
“We hebben het interview met Chems gedaan nog vóór hij was gaan drinken. Na ons gesprek wou hij gaan drinken en hebben we hem gevraagd of we daar beelden van mochten maken.”
“De eerste keer dat hij gaan drinken was, waren de beelden onscherp en dus hebben we hem gevraagd om een tweede keer te drinken. We hebben hem ook gevraagd om nadien gewoon door te lopen opdat we dat ook konden filmen.”
De jongen liep na het drinken even door, maar is nadien spontaan op een rots gaan zitten. “We hebben hem helemaal niet gevraagd om dat te doen”, zegt Nollet. “Toen we stopten met filmen, hebben we onze duim opgestoken om te melden dat we klaar waren en om hem te bedanken.”
De ongemonteerde beelden van deze opname kan je in de video hieronder bekijken. Daarin zie je hoe de jongen tweemaal gaat drinken, wegwandelt en nadien spontaan op een rots gaat zitten.
Bekijk hier de ruwe beelden van de opname in Ceuta:
Het is niet ongebruikelijk dat voor een reportage extra beelden bij een interview worden gemaakt om de context te ondersteunen. Er worden nooit zaken gevraagd die de geïnterviewden nog niet spontaan gedaan hebben.
De cameraploeg merkt op dat op het moment van de opname een groepje jongeren aan het filmen was. “Eentje was verontwaardigd aan het lachen, het was alsof ze het raar vonden wat we aan het doen waren.”
Valse beschuldigingen worden snel verspreid via netwerk
De dag erop verschijnt een videofragment van de opname door de VRT NWS-ploeg online met de beschuldiging van het in scène zetten van de situatie.
Eerst verschijnt de video dus op Spaanse anti-migratiekanalen op sociale media in een poging de Spaanse televisie en het migratiebeleid van premier Sanchez aan te vallen.
Al snel is de video ook via andere radicaal-rechts of extreemrechtse kanalen of influencers doorheen Europa en daarbuiten te zien, telkens met hetzelfde frame. Geen van hen contacteert VRT NWS voor meer uitleg.
Het duurt bovendien niet lang vooraleer het bericht ook door pro-Russische kanalen wordt opgepikt in een poging om de polarisatie aan te zwengelen.
Zo zien we dat de beelden op 4 augustus worden verspreid door het Pravda-netwerk . Dat is een Russisch propagandanetwerk dat op grote schaal pro-Russische desinformatie en nepnieuws verspreidt. Die kanalen zetten vaker in op migratie omdat ze weten dat dit in Europa politieke onrust veroorzaakt.
Ook in het Nederlands verschijnen op sociale media de onterechte beschuldigingen .
In sommige van de berichten wordt de hashtag #Ceutawood gebruikt . Met die hashtag suggereren sommigen dat bepaalde humanitaire crisissen georkestreerd zouden zijn. Hetzelfde zagen we eerder in Gaza, waar de hashtags #Pallywood en #Gazawood worden gebruikt om de Palestijnen ervan te beschuldigen de gruwelijkheden ter plekke in scène te zetten.
Polarisatie aanwakkeren
“De beelden zijn gebruikt in een tv-reportage en op sociale media om duiding te geven bij gebeurtenissen in Ceuta, en dat op maat van jongeren”, zegt Luc van Bakel, hoofdredacteur bij VRT NWS. “We betreuren het dan ook ten zeerste dat dit korte fragment opzettelijk uit zijn context wordt gehaald op sociale media, enkel om polarisatie aan te wakkeren.”
“Het verhaal is op geen enkele manier beïnvloed en iedereen op het strand kon de soldaten om drinkwater vragen, wat ze ook kregen. We hebben dus niets in scène gezet dat zich op dat moment niet daadwerkelijk afspeelde."
Deze vorm van desinformatie noemt men soms ook wel 'ragebait' . Wat dat is, kan je in de video hieronder bekijken:
Correctie 6 augustus 2026: in een eerdere versie van dit artikel schreven we dat het beeld met de rots niet zichtbaar was in de Karrewiet-reportage, maar wel op Instagram. Het beeld is ook helemaal op het einde van de Karrewiet-reportage kort te zien.
