Het gaat opnieuw goed met de tijger, althans toch in verschillende landen. In Nepal bijvoorbeeld is het aantal wilde dieren gestegen van 121 in 2010 naar 429 vandaag. Dat meldt het Wereldnatuurfonds (WWF). Ook in andere landen zoals Thailand en India is de tijger erop vooruitgegaan, vaak na decennialange inspanningen om de soort te beschermen. "Dat mens en tijger kunnen samenleven is cruciaal."
Tijger aan opmerkelijke opmars bezig in Nepal, maar hoe doet hij het globaal gezien?
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
In het kort:
In Nepal is het aantal tijgers aanzienlijk gestegen de voorbije jaren.
Dat komt dankzij een speciaal programma met focus op het samenleven tussen mens en tijger.
Ook in Thailand en India was er een duidelijke vooruitgang, maar in andere landen in Azië ging de tijger, een bedreigde diersoort, dan weer achteruit.
Het is hoe je het bekijkt, maar de voorbije jaren lijkt het volledige plaatje relatief positief.
Om dat vol te houden, zullen wel specifieke programma's van de overheid nodig zijn, in samenwerking met lokale gemeenschappen en natuurorganisaties.
Het WWF komt op Internationale Tijgerdag vandaag naar buiten met een succesverhaal uit Nepal. Daar loopt een specifiek programma om mens en tijger te laten samenleven, en dat blijkt te werken. Want voor alle duidelijkheid: de tijger is en blijft een bedreigde diersoort.
Dat naast elkaar leven wordt steeds belangrijker nu de leefgebieden van tijgers versnipperd raken, en er steeds vaker overlap is met menselijk leefgebied.
Hoe werkt het Nepalese succesverhaal?
Er wordt onder meer ingezet op steun voor plaatselijke huishoudens en op waarschuwingssystemen om het veilig te houden. "We moeten voortbouwen op het succes in Nepal en ervoor zorgen dat de lokale gemeenschappen die het dichtst bij de tijger leven, tastbare voordelen krijgen van het beschermen van deze iconische diersoort", zegt Stuart Chapman van het tijgerprogramma van het WWF.
Het is belangrijk om de plaatselijke bevolking die met de tijger samenleeft tastbare voordelen aan te bieden
Stuart Chapman van het internationale tijgerprogramma van de WWF
Dit gebeurt onder meer om de impact op de plaatselijke bevolking te verkleinen:
Financiële compensaties voor als vee wordt gedood door tijgers.
Mensen krijgen steun als ze geen brandhout meer kunnen gaan verzamelen in een nationaal park.
Geld uit tijgertoerisme vloeit gedeeltelijk terug naar de lokale gemeenschappen.
Nepal zette ook in op het tegengaan van stroperij (zowat elk deel van het lichaam van de tijger was grof geld waard op de zwarte markt, waardoor de dieren illegaal gedood werden). Ooit was stroperij de grootste bedreiging voor tijgers, nu is het probleem fel verminderd dankzij onder meer gerichte patrouilles, iets waar overigens ook de neushoorn van kon profiteren.
Het nationaal park Bardia blijkt het erg goed te doen als thuishaven voor de tijger. Ook het Khata Forest-beschermingsgebied, wat een corridor vormt met India, blijkt uitstekend te werken.
De tijger?
Velen beschouwen de tijger (Panthera tigris) als een iconische diersoort. Het is de grootste katachtige, die ooit in grote delen van Centraal-, Zuidoost- en Zuid-Azië voorkwam. Ruim 100 jaar geleden liepen er naar schatting 100.000 dieren rond, maar de voorbije eeuw is dat aantal met zo'n 93 procent gekrompen.
Daarom heeft de tijger op de rode lijst van IUCN (Internationale Unie voor Natuurbehoud) de status 'ernstig bedreigd' meegekregen. Het is de laatste categorie vóór de categorie 'uitgestorven in het wild'. Volgens schattingen van de IUCN zouden er nog zowat 3.000 tijgers in het wild leven, althans volgens schattingen van 5 jaar geleden. De recente positieve verhalen zijn daar nog niet in verrekend. De beschermingsprogramma's in verschillende landen worden hoe dan ook cruciaal.
Constance Wong (WWF) is Program Manager voor België voor het tijgerprogramma in delen van Azië, zoals in Thailand. Ze ziet er op toe dat Belgische privésteun voor de tijger op een goede manier wordt gebruikt.
"In de bossen in het westen van Thailand is de tijger sterk vooruitgegaan. In 2007 waren er nog 40 dieren overgebleven, nu spreken we over ruim 140. We hopen dat Nepal en Thailand deel zijn van een regionale trend", vertelt ze aan VRT NWS. Eerder kwam er ook al goed nieuws uit India.
Siberische tijgers in China en Rusland
Ook in China en Rusland leven tijgers. In China's Northeast Tiger and Leopard National Park, in het noordoosten van het land, leven er volgens het WWF 72 wilde Siberische tijgers, een lichte vooruitgang ten opzichte van de 70 van 2024. Over een gebied dat ook een deel van Rusland beslaat, is er sprake van 147 bevestigde exemplaren.
Tijgerpopulaties blijven onder druk staan, maar volgehouden inspanningen om ze te beschermen lonen
Het Wereldnatuurfonds WWF
"Tijgerpopulaties blijven gefragmenteerd en blijven onder druk staan, maar dit toont aan dat volgehouden inspanningen in bescherming, het managen van leefgebied en het samenleven met de mens tastbare winst kunnen opleveren", schrijft het Wereldnatuurfonds. In Maleisië ging het tot slot minder goed met de tijger. In 2022 was de populatie gedaald naar zo'n 150 , terwijl die ooit 3.000 bedroeg.
In een poging om de tijger in stand te houden, wordt het dier opnieuw in het wild uitgezet in Kazachstan. Het zal moeten blijken of het kan werken op de langere termijn.
Hoeveel wilde tijgers blijven er in totaal nog over?
Maar hoeveel tijgers blijven er nu nog over in het wild? In het begin van de jaren 2000 daalden de aantallen verder, om een absoluut dieptepunt te bereiken rond 2010. Volgens schattingen bleven toen 3.200 wilde tijgers over.
Sindsdien is er dus verbetering in landen als Bhutan, Bangladesh, China, Rusland, India, Thailand en Nepal. "Maar in de meeste Zuid-Aziatische landen ging de tijger achteruit. Hij is nu uitgestorven in Cambodja, Laos en Vietnam", bevestigt het WWF.
Hoe dan ook, door de positieve verhalen her en der, is volgens het WWF de populatie in 2025 gegroeid tot ongeveer 5.700 wilde tijgers. Dat is een pak meer dan wat de IUCN aangaf.
Heeft het succes in Thailand zijn limieten?
In Thailand zette de overheid stevig in op leefgebieden, beschermingsprogramma's en het aanpakken van stroperij. Maar de aantallen lijken momenteel te stagneren. Dat kan te maken hebben met een logische evolutie: als het aantal ergens heel erg gedaald was, kan het herstel in het begin snel gaan.
Maar wat op de langere termijn? Na een tijd wordt het moeilijker en stoot je op bepaalde limieten. "Dan moet je zien of er voldoende prooien zijn voor een verdere uitbreiding, en of er voldoende habitat is", zegt Wong.
Jonge mannetjes die het gezin verlaten, moeten zich vestigen buiten een bestaand territorium van een ander mannetje. En tijgers hebben wel wat ruimte nodig. "Ze trekken rond maar hebben wel degelijk een territorium. Een cruciale factor in dit verhaal is het aaneenschakelen van leefgebieden."
