De Olympus, de berg van de Griekse goden, is Unesco-werelderfgoed 

Homeros, de dichter uit de Griekse oudheid, noemde de Olympos (of Olympus) ‘het huis van de goden’. Wie dezer dagen naar de film ‘The Odyssey’ gaat kijken, kent er al een paar bij naam: oppergod Zeus, Athena of Poseidon. 

Nu heeft de Unesco, de cultuurorganisatie van de Verenigde Naties, de Olympusberg én de wijde natuurlijke omgeving errond ingeschreven op de Werelderfgoedlijst, zowel om culturele als om 'natuurlijke' redenen. De Olympus is met zijn 2.918 meter de hoogste berg van Griekenland. Op de berghellingen zijn veel bidplaatsen gebouwd, onder meer een orthodoxe kapel voor de profeet Elias.

De Griekse minister van cultuur Lina Mendoni noemt het een historische dag voor Griekenland en een internationale erkenning voor de inspanningen die Griekenland levert voor dé plaats die symbool staat voor de Griekse mythologie. Olympus is de 21e locatie in Griekenland die op de Unesco-lijst komt, na kleppers als de Acropolis in Athene of Olympia, de archeologische  site waar de Olympische Spelen werden gehouden in de Oudheid.

Nog een nieuwe inschrijving op de Unesco-lijst komt uit Finland. Het gaat om 13 gebouwen van architect Alvar Aalto, die hij samen met zijn 1e en 2e echtgenotes Aino en Elissa ontwierp. Aalto (1898-1976) werkte in modernistische stijl en creëerde vaak gebouwen voor zorg, onderwijs en cultuur . 

“Humanistisch modernisme dat naar harmonie streeft tussen de gebouwen en de natuurlijke omgeving”, zegt het Finse ministerie van cultuur, dat opgetogen reageert op de Unesco-erkenning.

Ook een hele reeks forten en versterkingen in Zuid-Frankrijk zijn voortaan werelderfgoed. Ze zijn beter bekend als ‘de kastelen van de katharen’. 

Het gaat om het kasteel en de stadswallen van Carcassonne en de burchten van  Aguilar, Lastours, Montségur, Peyrepertuse, Puilaurens, Quéribus en Termes. In de middeleeuwen werden de katharen of Albigenzen als ketters vervolgd door de katholieke kerk.  

Het Unesco-werelderfgoedcomité heeft ook de legendarische stranden van D-Day erkend. Het gaat om een Normandische kuststrook van meer dan 80 kilometer, met de invasiestranden Utah Beach, Omaha Beach, Juno Beach, Gold Beach en Sword Beach, waar op 6 juni 1944 de geallieerden landden en de bevrijding van Europa begon. 

Tijdens de Tweede Wereldoorlog kwam een groot deel van Europa onder nazi-bezetting. De geallieerden bereidden een invasie voor om het continent te bevrijden. De nazi's voelden dat een aanval op komst was, maar hadden geen idee waar die zou plaatsvinden. Om zich te verdedigen, bouwden ze langs de Europese westkust, van de Noordkaap tot de Pyreneeën, een uitgebreide verdedigingslinie van bunkers: de Atlantikwall.

In de nacht van 5 op 6 juni 1944 begon de geallieerde invasie van Normandië. Meer dan 150.000 soldaten uit vooral de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en Canada landden op de stranden van de Franse kust. Deze militaire operatie maakte deel uit van Operatie Overlord, maar de invasiedag zelf werd wereldwijd bekend als D-Day.

De operatie eiste een zware tol: naar schatting kwamen die dag tussen de 3.000 en de 4.400 geallieerde militairen om het leven, terwijl ook de Duitse troepen duizenden slachtoffers telden. Toch betekende die dag het begin van de bevrijding van Europa en leidde ze uiteindelijk tot de nederlaag van nazi-Duitsland en het einde van de Tweede Wereldoorlog. 

Tot op de dag van vandaag komen jaarlijks miljoenen mensen naar de invasiestranden om de gebeurtenissen van toen te herdenken en hun eer te betonen aan de soldaten die Europa hebben bevrijd. 

De kandidatuur van de invasiestranden was in 2018 al eens ingediend. Maar Unesco wilde zich eerst beraden over het erkennen van plaatsen gelinkt aan recente conflicten.

Om dezelfde reden werd rond dezelfde periode ook de aanvraag tot erkenning uitgesteld van 139 begraafplaatsen en herdenkingsplekken van de Eerste Wereldoorlog aan het voormalige westelijk front in België en Frankrijk. Die werden in 2023 bijgeschreven op de Werelderfgoedlijst.

3 locaties zijn door de Unesco erkend als werelderfgoed, maar linea recta ingeschreven op de lijst met bedreigd erfgoed. Het gaat om de kastelen van Jabal Amel in Libanon en de archeologische site van Sebastia op de Westelijke Jordaanoever, in Palestijns gebied. Die zijn bedreigd door oorlogsgeweld.

Ook Boma-Badingilo in Zuid-Soedan is opgenomen op zowel de Werelderfgoedlijst als de lijst van bedreigd erfgoed van de Unesco. Het gaat om een gebied van 37.500 vierkante kilometer gelegen tussen de Witte Nijl en de Ethiopische grens. Het gebied omvat Boma National Park (NP), Badingilo NP, een groot overstromingsgebied in de regio en een savannegbied.

Het is de thuisbasis van de grootste landzoogdiermigraties ter wereld, maar het gebied staat onder druk door het conflict tussen de regeringstroepen en oppositiemilities, maar ook door de klimaatverandering. Door onder andere stroperij, handel in wilde dieren en mogelijke mijnbouwactiviteiten staat het natuurgebied onder druk. 

De omgekeerde beweging kan ook. De Unesco had het historische centrum van Wenen in 2017 op de lijst met bedreigd erfgoed geplaatst, omdat er een te groot bouwproject op stapel stond. Maar dat gevaar is nu blijkbaar geweken, het wooncomplex wordt minder hoog. Centraal-Wenen staat niet meer op de 'zwarte lijst'. 

In het zuiden van de Amerikaanse staat Georgia en het noorden van Florida mag ook het Okefenokee National Wildlife Refuge zich Unesco Werelderfgoed noemen. Het is het grootste zoetwaterveengebied in een subtropische regio wereldwijd. Het gebied is een mix van wetlands, savannes en bossen. Het is ook de plaats waar de moerasden (Pinus palustris) nog voorkomt. 

In Denemarken is dan weer een gebied in de Westelijke Limfjord aan de erfgoedlijst toegevoegd. Ten westen van Jutland zijn aan de zeekliffen van Hanklit en Knudeklint bijzonder goed bewaarde fossielen van vissen gevonden.

De stokoude overblijfselen zijn zo goed dat ze wetenschappers hebben geholpen om de evolutie van bepaalde soorten beter te begrijpen na het massale uitsterven van leven op het einde van het Krijt, 66 miljoen jaar geleden. 

Op de Unesco-lijst prijkt dit jaar geen Belgische inschrijving. Wél is begin dit jaar de kandidatuur van de Vooruit in Gent ingediend, samen met een aantal andere Volkshuizen uit Denemarken en Australië. Wellicht volgende zomer, bij de volgende Unesco-zitting, valt daarover de beslissing.