Houthi-rebellen in Jemen hebben 2 Saudische olietankers aangevallen in de Rode Zee. Eerder kondigden ze een "maritieme blokkade" van en naar Saudi-Arabië aan. Er lijkt dus een nieuw front in de maak in het Midden-Oosten. Geopolitiek analist Michel Don Michaloliákos verwacht echter een snelle de-escalatie: "Saudi-Arabië heeft geen andere keuze".
Nieuw front in de oorlog: wat betekenen aanvallen van Houthi's op Saudische olietankers?
Kathleen Heylen
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Houthi-rebellen in Jemen hebben 2 Saudische olietankers aangevallen in de Rode Zee. De aanvallen volgen op een "maritiem embargo" van de Houthi's tegen Saudi-Arabië.
Na een aanval op de luchthaven van Sana'a – waarvoor de Houthi's Saudi-Arabië verantwoordelijk houden – willen de Houthi's met een blokkade de jarenlange Saudische beperkingen tegen hen opheffen.
Geopolitiek analist Michel Don Michaloliákos verwacht geen grote escalatie: "Saudi-Arabië zal naar een compromis moeten toewerken. Ze hebben weinig te winnen bij een escalatie".
Is er een nieuwe escalatie in de maak in het Midden-Oosten? Daar lijkt het wel op, nu de Houthi-rebellen in Jemen zeggen dat ze 2 Saudische olietankers in de Rode Zee hebben aangevallen. Er brak brand uit op beide schepen en ze moesten rechtsomkeer maken.
Maandag kondigden de Houthi's een "maritiem embargo" tegen Saudi-Arabië aan. Een woordvoerder zei toen dat ze de Straat van Bab el-Mandeb, een commercieel belangrijke zeestraat en de toegangspoort tot de Rode Zee, zouden afsluiten voor schepen uit Saudi-Arabië.
Analist Michel Don Michaloliákos, medeoprichter van de Nederlandse Haagsch Instituut GeopolitiekNu, is niet verrast door het nieuws over de aanvallen. "Ik had dit wel zien aankomen", zegt hij in De ochtend op Radio 1.
"Enkele dagen geleden kondigden de Houthi's een blokkade aan. Saudi-Arabië heeft toch geprobeerd om er schepen doorheen te laten varen. Voor zover ik kon achterhalen, waren dat olietankers die op weg waren naar India en China".
"Het is niet verwonderlijk dat Houthi's proberen om die blokkade echt door te voeren met verschillende soorten raketten en drones".
De hamvraag: waarom doen de Houthi's dit, en waarom net nu? Daarvoor moeten we volgens Don Michaloliákos terug naar begin deze maand, naar de begrafenis van de voormalige opperste Iraanse leider Ali Khamenei.
Wat willen Houthi's hiermee bereiken?
De Houthi's worden gesteund door Iran, en een delegatie Houthi's was naar Iran gereisd om de begrafenis van Ali Khamenei bij te wonen. Dat leidde op dat moment al tot spanningen met de internationaal erkende Jemenitische regering, die op heel wat vlakken ondersteuning krijgt van Saudi-Arabië.
Nadien vlogen de Houthi's terug naar Sana'a, de hoofdstad van Jemen. Bij hun terugkeer werd de landingsbaan op de internationale luchthaven van Sana'a aangevallen en moest het vliegtuig uitwijken. Officieel was het een actie van de Jemenitische regering tegen niet-toegestane vluchten uit Iran, maar volgens de Houthi's is Saudi-Arabië verantwoordelijk.
"Saudi-Arabië heeft al ongeveer 10 jaar beperkingen ter land, ter zee en in de lucht voor Houthi's", legt Don Michaloliákos die beschuldiging van de Houthi's uit. Een gevolg van de hevige oorlog tegen de Houthi-rebellen enkele jaren geleden.
Burgeroorlog in Jemen
In 2014 veroverden de Houthi-rebellen de hoofdstad Sana'a en verdreven ze de internationaal erkende regering. Saudi-Arabië vormde een jaar later een militaire coalitie van Arabische landen en leidde een interventie in Jemen om de Houthi's te verslaan en de regering te herstellen.
Het conflict escaleerde tot een hevige burgeroorlog. In 2022 kwam er onder bemiddeling van de VN een wapenstilstand, al blijft die fragiel. De Houthi's controleren Sana'a en het grootste deel van Noord-Jemen, de internationaal erkende regering delen van Zuid- en Oost-Jemen.
"In een reactie op de aanval op de landingsbaan in Sana'a hebben de Houthi's een vliegveld in Saudi-Arabië aangevallen en geprobeerd een luchtblokkade tegen Saudi-Arabië af te kondigen. En als vervolg is er nu een blokkade op zee".
"De Houthi's willen hiermee bereiken dat de blokkade tegen hen door de Saudi's wordt opgeheven en dat er een directe luchtbrug komt met Iran. Want dan kunnen zij natuurlijk rechtstreeks steun krijgen".
"Saudi-Arabië zal toch naar compromis moeten werken"
Bijna 15 procent van de wereldwijde zeehandel gaat via de Rode Zee. Die verbindt de Middellandse Zee en de Golf van Aden via 2 knelpunten: het Suezkanaal in Egypte en de Straat van Bab el-Mandeb tussen Jemen en de Hoorn van Afrika.
De Straat van Bab el-Mandeb is bijzonder belangrijk geworden voor de export van Saudische olie en gas sinds de oorlog van de VS en Israël tegen Iran. Daardoor is scheepvaart door de Straat van Hormuz in de praktijk zo goed als onmogelijk.
De blokkade van de Houthi's in de Rode Zee kan grote gevolgen hebben voor de wereldhandel. Er lijkt dus een nieuw front in de oorlog in het Midden-Oosten in de maak.
Maar Don Michaloliákos is er niet meteen van overtuigd dat het zo'n vaart zal lopen. "Saudi-Arabië zal toch naar een compromis moeten toewerken", zegt hij. "Ze hebben geen andere keuze. Ze hebben weinig te winnen bij een escalatie".
"Er ligt nu zoveel op tafel voor Saudi-Arabië om de olie-exporten te laten doorgaan, dat ze geen andere keuze hebben dan naar vormen van de-escalatie te gaan. Ze zullen dus iets naar de Houthi's moeten brengen waarmee die akkoord kunnen gaan".
Als ik nu ergens mijn geld moet op inzetten, is dat enige vorm van de-escalatie
Geopolitiek analist Michel Don Michaloliákos
Don Michaloliákos verwacht dus een oplossing, maar... "Aan de andere kant willen de Houthi's ook zo veel binnenslepen op dit moment dat zij misschien hun hand gaan overspelen. Dat zie ik nu als het grootste risico".
"Maar als ik nu ergens mijn geld moet op inzetten, is dat enige vorm van de-escalatie".
Houthi-rebellen dreigen met blokkade van straat van Bab el-Mandeb: nieuwe klap voor wereldeconomie?
