Kinrooi kampt als droogste plek van Limburg met uitdrogende gewassen: "Je ziet ze kapot gaan waar je bijstaat"

De impact van deze droogte is wijdverspreid: op zowat 70 procent van de meetpunten in Vlaanderen vertoont het grondwater lage tot zeer lage waarden. Voor de gemiddelde burger verandert er nog weinig aan de kraan. Voor wie met zijn voeten in de aarde staat, is de situatie echter kritiek. 

Kinrooi is de droogste plek van Limburg. Vrijwilliger Gerrit Haesendonkx van de Geschied- en Heemkundige Kring in Molenbeersel, een kerkdorp van Kinrooi, onderhoudt dagelijks 3 kleine moestuintjes. "Het is hier verschrikkelijk droog op dit moment", vertelt hij terwijl hij naar de dorre percelen kijkt. "En als de waterput leeg is, is het crisis."

Hoewel verschillende dorpen in Kinrooi aan de Maas liggen - en dus vochtiger zijn, kampt Molenbeersel met "pure zandgrond", zegt Haesendonkx. "Elk spatje water loopt er onmiddellijk doorheen."

Kinrooi staat bovendien bekend als de gemeente met de minste neerslag van Limburg. "Er valt gemiddeld 740 milliliter regen per jaar, terwijl dat in Houthalen-Helchteren bijvoorbeeld meer dan 840 milliliter is", zegt weerman Eric Goyvaerts. 

Vlak over de Nederlandse grens, in Weert, hebben ze last van datzelfde fenomeen. In de Maaslandse volksmond komt dat door een vast geloof dat de Maas en de Zuid-Willemsvaart als een soort barrière fungeren voor onweersbuien. 

Maar die legende nuanceert weerman Goyvaerts. De droogte komt volgens de weerman omdat Kinrooi in de zogenaamde 'regenschaduw' van het Kempens Plateau ligt. "De regenwolken komen vanaf het westen richting Limburg", legt hij uit. "Zodra ze het plateau naderen, stijgen ze een beetje op en koelen af. Op dat moment verliezen ze hun regen boven dat Kempens Plateau."

Eens voorbij het plateau zijn de wolken deels uitgeregend. "In het noordoosten van Limburg regent het daarom minder", vertelt Goyvaerts. Die invloed reikt tot wel 60 kilometer verder en daarom dat Weert dus ook zoveel last heeft van de droogte. 

Terug naar de volkstuin van Molenbeersel: daar is de impact van de uitblijvende regen bittere ernst. Haesendonkx ziet zijn planten voor zijn ogen bezwijken. "Je ziet de aardbeien gewoon afsterven. Ze geven geen scheuten voor het volgende jaar", vertelt Haesendonkx. "Ook bessenstruiken, of de tomaten en de selderij. Je ziet ze kapot gaan waar je bijstaat."

"Zelfs de aardappelen, die momenteel niet groter zijn dan een knikker, overleven het niet zonder extra water", gaat Haesendonkx verder. Dus moet er volgens hem dringend actie ondernomen worden. 

De oude vierkantshoeve waarin de tuintjes liggen, werd een 15-tal jaren geleden gerestaureerd. En daarbij ook de oude waterput. Die is aangesloten op het enorme dakoppervlak van het complex. "Dat is onze redding", vertelt Haesendonkx. Al geeft hij toe dat die waterput niet alle soelaas kan bieden bij deze aanhoudende droogte. 

Haesendonkx zegt dat "mulchen" een extra oplossing moet bieden. Door een laag organisch materiaal zoals gemaaid gras, bladeren of stro op de grond te leggen, verdampt het water veel minder snel. "Schapenvacht wordt tegenwoordig niet meer gebruikt, dus kan je ook dat op de ondergrond leggen. Zo blijft die vochtig en komen er bovendien geen slakken in", verklaart hij.

Verder kan een eigen waterput slaan nog een concrete uitweg uit de droogte bieden. "Het is relatief eenvoudig en goedkoop te regelen via de gemeente", zegt Haesendonkx. Toch waarschuwt hij voor het technische risico van deze oplossing: "Het grondwater is niet overal gelijk. Heb je ijzerwater, dan kan het bijvoorbeeld niet."

Daarom doen grote boeren uit de regio beroep op een project waarmee ze, tegen betaling, water kunnen oppompen dat onder de Maas-kiezel vloeit. "Men haalt op zeer grote diepte water onder de kiezel uit. Dat vloeit van het Kempens plateau naar de Maas", legt Haesendonkx uit. 

"Doordat het water tussen de kiezels vloeit, is het erg zuiver water." Boeren betalen daarvoor 550 euro per jaar en 3 cent per kubieke meter. Het project werd in de jaren 1990 opgezet door oud-burgemeester Hubert Brouns, vader van huidig titelvoerend burgemeester Jo Brouns (CD&V). 

Ten slotte wijst Haesendonkx op het belang van schaduw en reflectie. Hij kalkte de fruitbomen wit. "Dat weerkaatst de hitte, in plaats van ze aan te trekken", legt hij uit. "Daardoor komen sapstromen in de boom trager op gang, waardoor de boom minder water verbruikt."  

Zijn belangrijkste advies blijft echter nuchterheid: "Mensen hebben een heel kort geheugen." Waar we nu kampen met extreme droogte, stonden 2 jaar geleden de bomen nog met hun wortels in het water door overstromingen. "Deze droogte hebben we in 50 jaar niet meer gezien en is dus vrij uitzonderlijk. Laten we hopen dat dat zo uitzonderlijk blijft", besluit Haesendonkx.