"Vaak is zelfs DNA-onderzoek moeilijk": waarom identificatie van verbrande slachtoffers (erg) tijdrovend is

Dertien doden, 7 gewonden en nog 10 vermisten: de menselijke tol van de felle bosbrand in de buurt van Los Gallardos, in het zuiden van Spanje, is bijzonder hoog. 

De Spaanse bevoegde minister gaf aan dat de meerderheid van de slachtoffers en vermiste personen buitenlanders zouden zijn. Het Belgisch ministerie van Buitenlandse Zaken gaat ervan uit dat er 3 dodelijke slachtoffers van Belgische komaf zijn, omdat er geen communicatie is geweest tussen de vermiste personen en het ministerie. 

Zeker is dat dus nog niet. Daarom zijn de kinderen van de 3 vermiste Belgen in Spanje om DNA af te geven, meldt Stijn Vercruysse, onze journalist ter plaatse. Dat onderzoek heeft vertraging opgelopen. "De officiële bevestiging van de Spaanse overheid kan nog even op zich laten wachten", aldus Vercruysse. 

Christl Verbiest, forensisch odontoloog en tandarts, schrikt er niet van dat die resultaten op zich laten wachten. Dat zegt ze in Het Kwartier. Ze is lid van het Belgische Disaster victim identification-team (DVI) dat lichamen identificeert na een ramp. 

"Bij verkoolde lichamen is identificatie zeer moeilijk, want er kan niet altijd nog een volledige autopsie op uitgevoerd worden. Dat hangt af van de graad van verbranding waarin we slachtoffers aantreffen."

Zo kan een lichaam dat licht verbrand is en waarvan de huid lichtjes is losgelaten, eventueel nog visueel geïdentificeerd worden, legt Verbiest uit. 

Dat kan aan de hand van kledij of juwelen bijvoorbeeld. "Je moet dan wel 100 procent zeker zijn dat de persoon geen kledij of juwelen heeft uitgeleend." Daarom zijn ook tatoeages of moedervlekken een optie. 

"Visuele herkenning is moeilijk", geeft Verbiest toe. "We laten ook nooit toe dat de familie zelf komt identificeren, want daar komt een zeer zware psychologische factor bij kijken. Er is dus altijd een wetenschappelijke basis nodig om te zeggen wie het slachtoffer is."

Wanneer een lichaam volledig verkoold is door een brand, is visuele herkenning zelfs geen optie volgens Verbiest. "Het is heel moeilijk om dan nog iets terug te vinden, zeker omdat het lichaam zich ook reduceert in de lengte. Een verkoold slachtoffer wordt zeer klein." 

En ze acht de kans groot dat de slachtoffers in Spanje zwaar verkoold zijn. "Mensen die echt in een vuurzee terechtkomen, zijn niet een klein beetje verbrand. Ze zijn blootgesteld aan zeer hoge temperaturen en konden niet meer vluchten, dus ik vermoed zware verkoling."

Hoe kan je een verbrand slachtoffer dan toch identificeren? Aan de hand van de tanden, zo blijkt. "De tanden zijn het enige lichaamsdeel dat zeer resistent is tegen een hoge temperatuur", legt Verbiest uit.

Ze bevatten bovendien een schat aan informatie: "Je kan zien welke behandelingen iemand aan zijn tanden heeft gehad. Je ziet de grootte en de vorm, weet welke tanden er al dan niet ontbreken en kan ook vaststellen of de verstandskiezen al zijn doorgekomen. Ook implantaten of kronen kunnen identificatie mogelijk maken."

Die informatie blijft beschikbaar, mits het lichaam correct geborgen wordt. "Tanden in een verkoold lichaam zijn zeer fragiel. Een tikje is genoeg om ze volledig te verpulveren." 

Daarom zijn leden van een DVI-team opgeleid om verkoolde lichamen zo weinig en voorzichtig mogelijk te manipuleren. "Er worden eerst foto's genomen. De tanden die er nog zitten, krijgen een laagje haarlak om ze een beetje te fixeren. Daarna gaat er een bruine zak over het hoofd, zodat de tanden zo weinig mogelijk aangeraakt worden", weet Verbiest. 

De postmortemgroep van het DVI-team, waar Verbiest deel van uitmaakt, verzamelt alle gegevens van de gevonden lichamen. Tezelfdertijd contacteert de antimortemgroep familieleden van mogelijke slachtoffers en vraagt hen om informatie, waaronder hun huisarts en tandarts. 

"Zij kunnen ons dan tanddossiers en andere mogelijke dossiers aanleveren. Op die manier kan er via een databank gezocht worden naar een mogelijke match tussen de informatie van beide teams."

Als er geen tanden meer zijn, wordt er voor identificatie overgeschakeld op DNA. Al is zelfs dat niet altijd mogelijk, geeft Verbiest toe. 

"DNA degradeert bij hoge temperaturen, waardoor de chemische structuur van DNA schade oploopt. En het is ook afwachten hoe bevuild je DNA is, denk aan roet of aarde."

Het is ook een hele zoektocht naar DNA, omdat een verkoold lichaam ook een stuk minder DNA bevat. "Je vindt enkel nog zeer kleine stukjes DNA terug, wat de extractie ook bemoeilijkt", legt Verbiest uit. 

Het DNA verwijderen uit het verkoolde lichaam is dus moeilijk. "Het vraagt geavanceerde technieken en mensen die zeer goed zijn in hun vak. En zelfs dan is de DNA-extractie een tijdrovende bezigheid", besluit Verbiest. 

Vandaag, 5 dagen na de brand, zijn enkele slachtoffers geïdentificeerd met behulp van DNA-onderzoek. Onder de slachtoffers zijn 4 Britten, een Française, een Belg en een Spanjaard, melden de Spaanse autoriteiten. 

Het blijft wachten op de identificatie van 6 andere slachtoffers.