De veiligheidsvoorschriften voor speelgoed dat de EU binnenkomt, worden zelden gecontroleerd. Dat zegt Ortwin Huysmans van Testaankoop nu blijkt dat het populaire speelgoed squishy dumplings kankerverwekkende stoffen kan bevatten. Hoewel de EU strenge veiligheidsvoorschriften voorziet, komt toch te veel gevaarlijk speelgoed de EU binnen. Dat ligt grotendeels aan webshops als Temu en Shein.
Na kankerverwekkende stoffen in squishy dumplings: hoe zit het met controle op speelgoed?
Joppe De Hert
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Het populaire speelgoed squishy dumplings kan kankerverwekkende stoffen bevatten.
Winkels als Delhaize en Standaard Boekhandel haalden het speelgoed al uit de rekken, de FOD Economie startte een onderzoek op.
Het CE-veiligheidslabel op speelgoed biedt onvoldoende garantie.
Ortwin Huysmans van Testaankoop legt uit waarom: "De vereisten voor zo'n label worden zelden gecontroleerd door een onafhankelijk orgaan.
Goedkope webshops zoals Temu en Shein zijn een groot deel van het probleem: uit onderzoek van Toy Industries of Europe bleek 80 procent van het speelgoed gekocht via online marktplaatsen niet te voldoen aan de EU-veiligheidsnormen.
Testaankoop raadt aan om te kiezen voor duurzaam speelgoed van betrouwbare winkels.
De voorbije dagen hebben grote winkelketens als Delhaize, Standaard Boekhandel en Bol het populaire speelgoed squishy dumplings uit de rekken gehaald. De reden? Uit onderzoek van Jan Tytgat - op vraag van Het Laatste Nieuws - bleek het speelgoed potentieel kankerverwekkende stoffen te bevatten.
Het gaat om stoffen zoals xyleen, afgeleiden van benzeen en naftaleen, producten die je tegenkomt in ruwe olie. Tytgat vergelijkt het ook met benzine die je op je handen krijgt.
Gezond is het dus niet, al zal je er ook niet van doodgaan. Kinderen die ermee spelen, kunnen wel hoofdpijn, misselijkheid, concentratieproblemen en irritaties aan de longen krijgen. Bij langdurig huidcontact zijn allergieën en irritaties, zoals roodheid en uitdroging van de huid mogelijk.
Welke (toxische) stoffen zitten in ons speelgoed?
Na het nieuws haalden winkels de squishy dumplings dus uit de rekken, de FOD Economie startte een onderzoek op. Het lijkt wel een déjà vu van eerder dit jaar, toen asbest in kinetisch speelzand werd ontdekt.
Hoe komen zulke toxische en verboden stoffen in speelgoed terecht? "De stoffen die gevonden zijn in de squishy dumplings zijn stoffen die uit ruwe aardolie komen", zegt Karen Smeets, toxicologe bij UHasselt.
"Dat zijn stoffen die in speelgoed terechtkomen via het productieproces." Al zijn er ook andere stoffen die door de fabrikant zelf worden toegevoegd. "Zoals kleurstof of weekmakers om plastic flexibeler te maken."
Al die giftige stoffen kunnen gezondheidsproblemen veroorzaken. "Afhankelijk van welke stoffen, zijn die gezondheidsproblemen natuurlijk verschillend. Bij de dumplings gaat het dus onder meer over irritaties aan luchtwegen en de huid. Het is eigenlijk absurd dat daar kankerverwekkende stoffen in zitten."
Het is eigenlijk absurd dat er kankerverwekkende stoffen in dat speelgoed zitten
Karen Smeets
Nochtans is er een strenge Europese regelgeving, benadrukt Smeets. En de EU heeft die regels zelfs nog verstrengd. "Nu loopt een overgangsperiode, maar vanaf 2030 komt effectief een verbod op chemicaliën, , bisfenolen (hormoonverstorende stoffen, red.), plastic weekmakers in speelgoed."
Speelgoed dat de EU binnenkomt en voldoet aan de veiligheids- en gezondheidsvoorschriften krijgt een CE-label. "Als ouder moet je dus altijd kijken of speelgoed zo'n label heeft", sluit Smeets af.
Gebrek aan controle
Opvallend is dat de squishy dumplings ook een CE-label hebben. Hoe betrouwbaar is zo'n veiligheidscertificaat dan?
"Eerst en vooral raden we ouders af om speelgoed zonder CE-label of een ander keurmerk te kopen", zegt Ortwin Huysmans van . "Maar we merken dat er veel overtredingen gebeuren, terwijl veiligheid van kinderen de grootste prioriteit zou moeten zijn."
Volgens Huysmans is het duidelijk waar het probleem ligt. "De vereisten voor zo'n label worden zelden gecontroleerd door een onafhankelijk orgaan. Daardoor verliest zo'n certificaat zijn betekenis."
Onder meer de douane is verantwoordelijk voor de controle van binnenkomende producten. "Daar is een groot capaciteitsprobleem. In een van onze grootste logistieke hubs, de luchthaven van Luik, wordt de douane overspoeld met miljoenen pakjes. Daar wordt maar een fractie van gecontroleerd."
Veel van die pakjes komen uit Azië, waar klanten producten kopen bij grote webshops zoals Temu en Shein. "Die webshops werken dan nog eens met verschillende tussenpersonen, waardoor het voor de douane onmogelijk is om iemand aan te spreken als een product niet voldoet aan de vereisten."
Testaankoop pleit dan ook voor een strengere controle om een label te krijgen. "We moeten naar een systeem gaan waarin fabrikanten echt moeten voorleggen dat ze aan alle veiligheidsvoorschriften voldoen voor ze zo'n CE-label krijgen."
Goedkope webshops
Door een gebrek aan controle komt er veel gevaarlijk speelgoed binnen in ons land. Dat blijkt uit verschillende onderzoeken.
"Zelf hebben we vorig jaar 20 producten getest bij onder meer Action, Amazon, Shein, Temu en Wish, waar de focus lag op goedkoop speelgoed. Daar zagen we veel gevaarlijke stoffen, zoals zware metalen en bisfenolen."
Het Europese waarschuwingssysteem voor gevaarlijke non-foodconsumentenproducten, Safety Gate, moet de vinger aan de pols houden om zulke producten van de markt te houden. "In 2023 was 12 procent van de teruggeroepen producten door Safety Gate speelgoed. Dat is verontrustend."
Al is het opvallendste onderzoek dat van Toy Industries of Europe uit 2024. De handelsorganisatie kocht meer dan 100 stuks speelgoed bij externe verkopers binnen en buiten de EU via 10 online marktplaatsen. 80 procent voldeed niet aan de EU-veiligheidsnormen.
Het speelgoed werd gekocht bij onder meer Amazon, AliExpress, Bol, Shein, Temu en Wish. "Het zijn grote onlineplatformen waar mensen, vooral minderjarigen, aangespoord worden om goedkope producten te kopen. Het wekt een koopverslaving op, maar het is voornamelijk brol die gevaarlijk is."
Tips voor veilig speelgoed
Koop niet op de hypergoedkope webshops. Dat is de boodschap van Testaankoop. "Kies voor kwaliteit boven kwantiteit en kies voor duurzaam speelgoed."
"Duurzame materialen zijn altijd veiliger. Hoe meer plastic, hoe meer ruwe olie gebruikt is en hoe groter de kans op gevaarlijke stoffen. Daarom raden we altijd aan om de labels goed na te kijken."
Goedkoop speelgoed neemt een risico met zich mee
Ortwin Huysmans
"Hetzelfde geldt voor knuffels. Kies voor biologische stoffen of katoen in plaats van synthetisch materiaal. Natuurlijk heeft dat een bepaalde prijs en dat is vaak het probleem. Maar goedkoop speelgoed neemt een risico met zich mee."
Toxicologe Smeets deelt die mening. "Let op met oud speelgoed. Zet in op duurzaam en organisch speelgoed en betrouwbare (online) winkels. En vermijd producten met sterkere geuren."
