Lichaam van opperleider Ali Khamenei aangekomen in Teheran, regime verwacht miljoenen Iraniërs voor herdenkingen

De kist van ayatollah Ali Khamenei, gedrapeerd met de Iraanse vlag, is gearriveerd bij de Grote Mosalla (Imam Khomeini Mosalla) van Teheran. Dat is een enorm religieus en cultureel complex. Het is de belangrijkste locatie voor de wekelijkse vrijdaggebeden, officiële herdenkingen en religieuze bijeenkomsten in Teheran.

Bij de ingang van de moskee wordt nog druk gewerkt aan de laatste voorbereidingen voor de nationale ceremonie. De muren zijn bedekt met grote portretten van de voormalige hoogste leider. Er zijn ook zwarte vlaggen te zien, als symbool van rouw, en rode vlaggen, als symbool van martelaarschap en wraak.

Het Franse persagentschap AFP, dat voor de gelegenheid uitzonderlijk toegang kreeg tot de zone van de Grote Mosalla, stelde vast dat Teheran "een fort" is. Er zijn overal massaal ordediensten aanwezig en een heel groot deel van de stad is niet toegankelijk voor auto's.

Overal in de stad hangen grote portretten van Ali Khamenei. Op spandoeken en posters wordt hulde gebracht aan de voormalige opperste leider, die een "martelaar" genoemd wordt. 

De luchthaven van Teheran is deels gesloten. Maandag, dat voor de gelegenheid een officiële vrije dag is, zal de luchthaven helemaal dicht zijn. Ook winkelcentra en bedrijven hebben hun deuren gesloten.

De plechtigheden voor de uitvaart van Ali Khamenei beginnen morgen en zijn bedoeld als een demonstratie van de kracht van het regime. "'We hebben de oorlog overleefd', dat is de boodschap die het regime wil brengen", zegt Midden-Oostenkenner en arabist Leo Kwarten in De ochtend op Radio 1.

De Grote Mosalla zal vanaf morgen dag en nacht openblijven, tot en met maandag. Iraniërs zullen er Ali Khamenei kunnen groeten. Naast zijn kist staan ook die van familieleden die ook op de eerste dag van de oorlog omkwamen. Onder hen een van zijn dochters, een schoonzoon, een schoondochter en een kleindochter.

Dinsdag volgt een ceremonie in de stad Qom, ongeveer 140 kilometer ten zuiden van Teheran. Het is een van de belangrijkste en heiligste sjiitische steden in Iran. Woensdag is er nog een ceremonie met het lichaam van Khamenei in buurland Irak, waar de sjiieten ook de meerderheid vormen.

Op donderdag 9 juli zal Ali Khamenei begraven worden in Mashhad, in het noordoosten van Iran. Dat is de geboorteplaats van Khamenei en bijgevolg ook een van de heiligste sjiitische steden van het land.

Ali Khamenei stierf op 28 februari, tijdens bombardementen op de eerste dag van het Amerikaans-Israëlische offensief tegen Iran. Khamenei was al sinds 1989 de opperste leider van de Islamitische Republiek.

De uitvaartplechtigheden stonden aanvankelijk in maart gepland, maar werden door de oorlog uitgesteld. "Begrafenissen van dergelijke kopstukken in Iran zijn een heel spektakel en vragen een enorme voorbereiding. Dat kan niet in tijden van oorlog", zegt Leo Kwarten.

Het Iraanse regime zegt dat alleen al in Teheran 15 tot 20 miljoen mensen de herdenkingen zullen bijwonen. Volgens Kwarten wil het regime bewust een hele mensenmassa op de been brengen.

"Normaal gesproken mogen mensen op zulke dagen thuis werken, maar er zijn verhalen dat dat niet zou mogen. Ze moeten naar hun werk komen, zodat ze waarschijnlijk per bus vervoerd kunnen worden naar de plaats waar Ali Khamenei opgebaard is. Ook vakanties mogen niet opgenomen worden." 

Na de dood van ayatollah Ruhollah Khomeini, de vorige opperste leider en oprichter van de Islamitische Republiek, volgden ook uitgebreide uitvaartplechtigheden. Volgens het regime werden die bijgewoond door 10 miljoen Iraniërs.

Heel wat hoogwaardigheidsbekleders zullen de herdenkingen bijwonen. Volgens staatsmedia worden prominenten uit zowat 30 landen verwacht, voornamelijk buurlanden. 

Daarbij zouden de voormalige Russische president Dmitri Medvedev en de Pakistaanse premier Shebaz Sharif zijn. China zou vertegenwoordigd worden door een hooggeplaatst parlementslid, He Wei.

Niet verrassend is geen enkele westerse leider of vertegenwoordiger uitgenodigd. "Allen die de begrafenis zullen bijwonen, hebben de juiste kant van de geschiedenis gekozen," zei Esmail Baghai, woordvoerder van het Iraanse ministerie van Buitenlandse Zaken, eerder deze week.

Of Mojtaba Khamenei, de zoon van Ali Khamenei en de nieuwe opperste leider, aanwezig zal zijn, is nog maar de vraag. Iraanse staatsmedia hebben nog geen melding of bevestiging van zijn komst verspreid.

Mojtaba Khamenei communiceert alleen via schriftelijke verklaringen die aan hem worden toegeschreven. Hij is sinds de dood van zijn vader nog niet in het openbaar verschenen.