Zwitserse gletsjers verliezen wintersneeuw nu al door vroege hittegolven

Door de hoge temperaturen raakte gisteren de wintervoorraad sneeuw op de gletsjers al uitgeput, het moment dat bekendstaat als 'Glacier Loss Day'. Dat meldt Glamos, het wetenschappelijk onderzoeksteam dat de Zwitserse gletsjers opvolgt. Dit jaar viel die dag al op 29 juni, de op 1 na vroegste Glacier Loss Day ooit gemeten. 

Dat deze dag al zo vroeg in het jaar ligt, is een slecht teken voor de gletsjers. Dat zegt Lander Van Tricht, glacioloog en postdoctoraal onderzoeker aan de VUB en ETH Zürich. "Wanneer alle wintersneeuw op is, smelt ook het onderliggende, eeuwenoude gletsjerijs. Daardoor beginnen gletsjers nettomassa te verliezen, en worden ze dus kleiner", legt hij uit.

Volgens Van Tricht zijn er meerdere oorzaken voor het feit dat de wintervoorraad sneeuw nu al uitgeput is.

"Deze winter is er veel minder sneeuw dan normaal gevallen, waardoor de sneeuwvoorraad al kleiner was. Bovendien kende Zwitserland in mei al een eerste hittegolf, waardoor de laag wintersneeuw vroeg begon af te nemen. Ook de tweede hittegolf, in juni, heeft voor enorme smelthoeveelheden gezorgd", legt Van Tricht uit.

Dat het kantelpunt zo vroeg in het jaar valt, is volgens hem een slecht teken. "Hoe vroeger in de zomer de Glacier Loss Day valt, hoe meer tijd er overblijft waarin het ijs verder kan smelten. Nu die dag al in juni lag, resten er nog 3 zomermaanden waarin het verder zal afsmelten. Het lijkt erop dat we deze zomer veel gletsjermassa zullen verliezen in de Alpen."

Hoe groot het verlies uiteindelijk zal zijn, is voorlopig moeilijk in te schatten. "Dat hangt af van hoe warm de rest van de zomer wordt", verklaart Van Tricht. "De komende 2 weken zien er alvast aanhoudend warm en droog uit, waardoor het smelten zich voorlopig onverminderd zal verderzetten."

"De kans is groot dat we opnieuw op een heel negatieve balans uitkomen", zegt hij. "Als de rest van de zomer zich op dezelfde manier ontwikkelt, valt een groter verlies aan gletsjermassa te verwachten dan het gemiddelde van de afgelopen jaren."

De afgelopen jaren viel Glacier Loss Day gemiddeld in midden-augustus. Ook dat was toen al slecht nieuws, want het onderliggende gletsjerijs smelt vanaf dat moment door tot de eerste sneeuwval, meestal pas in oktober.

Volgens Van Tricht is het waarschijnlijk dat de Glacier Loss Day ook in de toekomst steeds vroeger zal vallen. "Door klimaatverandering zien we in de Alpen steeds vaker de combinatie van minder wintersneeuw en een warmere lente en zomer. Die combinatie zorgt ervoor dat onze winterbuffer steeds vroeger op is."

Ook in 2022 viel de Glacier Loss Day heel vroeg, op 23 juni. De zomer die daarop volgde, zorgde voor een ongezien snelle smelt. "Of we dit jaar in de buurt komen van het record van 2022, is voorlopig nog maar de vraag", voegt Van Tricht toe.

Het extra smeltwater dat vrijkomt wanneer gletsjers krimpen, draagt bij aan de stijging van de zeespiegel. Daarnaast verhoogt het ook het risico op natuurrampen zoals overstromingen, steenlawines en modderstromen.

Bovendien fungeren gletsjers als natuurlijke opslagtanks van zoet water. Honderdduizenden mensen zijn tijdens droge periodes afhankelijk van smeltwater, onder meer voor drinkwater, landbouw en energievoorziening via waterkrachtcentrales. Als de gletsjers volledig zouden verdwijnen, vormt dat dus een groot probleem voor de watervoorziening in gebieden langs smeltwaterrivieren.

Daarnaast wordt ook het toerisme in de Alpen rechtstreeks getroffen. Van Tricht doet onder meer onderzoek naar de gletsjers bij het Zwitserse Zermatt. Daar bevindt zich een gletsjerskigebied dat het hele jaar door open is, ook in de zomer.

"Nu al ligt er heel weinig sneeuw, zelfs in skigebieden boven 3.800 meter hoogte", zegt hij. Daardoor vrezen lokale ski-operatoren dat het gebied voor het eerst zijn deuren zal moeten sluiten tijdens de zomer.