Britse premier Starmer trekt 17,5 miljard euro extra uit voor defensie, binnenlandse investeringen moeten wijken

Het defensieplan stond al maanden op de planning, maar liep herhaaldelijk vertraging op. Volgens Starmer is het voorstel intussen helemaal uitgewerkt en is de financiering rond. 

"Wanneer de wereld zich bewapent en de agressie toeneemt, is de beste manier om oorlog te vermijden voorbereid te zijn", zei hij bij de voorstelling van het plan. Hij verwees daarbij naar de oorlog in Oekraïne, die volgens hem heeft aangetoond hoe snel technologie de manier van oorlog voeren verandert.

De extra middelen gaan onder meer naar een investering van 5 miljard pond (5,8 miljard euro) in drones en autonome (zelfsturende) wapens, de grootste investering ooit van de Britse strijdkrachten in die technologie.

De marine krijgt extra verkennings-, bewakings- en aanvalsdrones en moet uitgroeien tot een hybride vloot waarin bemande oorlogsschepen samenwerken met onbemande vaartuigen. 

Ook het leger krijgt onbemande grondvoertuigen, en de Royal Air Force wil gevechtsvliegtuigen laten samenwerken met autonome toestellen.

Daarnaast wordt de nucleaire afschrikking versterkt en investeert de regering in een nieuwe generatie stealthgevechtsvliegtuigen, die moeilijk op te sporen zijn door radar.

Starmer wil het plan volgende week voorstellen op de NAVO-top in Ankara. Daarmee wil hij aantonen dat het Verenigd Koninkrijk op koers ligt om tegen 2035 3,5 procent van het bruto binnenlands product aan defensie uit te geven.

Volgens de premier zijn de investeringen niet alleen nodig voor de veiligheid, maar ook voor de economie. Ze moeten bijna 60.000 banen creëren, de Britse defensie-industrie versterken en innovatie stimuleren. 'Back British' is daarbij zijn motto: de regering wil zoveel mogelijk investeren in eigen Britse bedrijven, technologie en start-ups.

NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte zegt alvast dat hij het investeringsplan verwelkomt en stelt dat "een sterker Britse defensie ons allemaal veiliger maakt". Hij noemt het plan inderdaad "een goede stap richting de 3,5 procent van het bbp voor defensie, die vorig jaar in Den Haag werd afgesproken".

Toch krijgt het plan ook kritiek. 

De Conservatieve oppositie noemt het "too little, too late". Volgens parlementslid James Cartlidge klinken sommige aangekondigde investeringen veelbelovend, maar zullen ze pas over enkele jaren effect hebben.

"De dreiging waar we vandaag mee te maken hebben, is er nu al." Hij verwijt Starmer bovendien dat die te weinig extra middelen heeft vrijgemaakt en dat de publicatie van het investeringsplan maanden vertraging opliep.

Volgens de Britse defensietop komt de krijgsmacht de komende 4 jaar zo'n 28 miljard pond (32,8 miljard euro) tekort om alle geplande investeringen uit te voeren. De aangekondigde extra 15 miljard pond volstaat volgens hen dus niet om dat gat volledig te dichten.

Voormalig minister van Defensie John Healey nam eerder deze maand ontslag omdat hij vond dat de regering onvoldoende middelen vrijmaakte om het land te beschermen.

Voormalig legercommandant Richard Barrons noemt het plan een stap vooruit, maar ook volgens hem blijft het Verenigd Koninkrijk kwetsbaar. "Om ons land snel en voldoende te kunnen verdedigen, moet er sneller meer gebeuren. Daarvoor is meer geld nodig dan vandaag op tafel ligt", zei hij op BBC Radio.

Starmer verdedigt de financiering van zijn plan. Een deel van het extra budget zal volgens hem komen uit investeringen die op andere plekken worden uitgesteld of geschrapt, zoals wegen- en energieprojecten. "Dat zijn belangrijke projecten, maar op dit moment is de bescherming van ons land de juiste prioriteit."

Volgens de premier is het niet de bedoeling de extra defensie-uitgaven met nieuwe schulden te financieren.

Het defensieplan is wellicht een van de laatste wapenfeiten van Starmer. Met de machtsoverdracht aan zijn vermoedelijke opvolger Andy Burnham, die later deze maand wordt verwacht, erkent de premier dat een volgende regering het plan verder zal moeten uitbouwen.