"Meer dan 1.000 euro extra betalen": onrust bij gezinnen en organisatoren over hervorming buitenschoolse opvang

Hoewel het huidige schooljaar nog niet afgelopen is, zitten veel scholen en lokale besturen al met hun hoofd bij de eerste schoolbel op 1 september. Dan gaat het BOA-decreet (Buitenschoolse Opvang en Activiteiten) in werking. Dat legt de verantwoordelijkheid voor de organisatie van die opvang uitsluitend bij steden en gemeentes.

Het aanbod voor kinderen moet ook uitgebreid worden. Buitenschoolse kinderopvang mag niet enkel meer toezicht inhouden, maar moet de kinderen verschillende activiteiten aanbieden. Het doel is om ouders ruimte te geven, zodat zij langer kunnen werken.

Maar de hervorming gaat ook gepaard met kopzorgen. Zo raakte bekend dat de kostprijs van de opvang voor veel ouders omhoog zal gaan. En de organisatoren van de activiteiten voelen zich verplicht meer te doen met minder middelen.

Sarah Schmit is de mama van 2 kinderen die in het stedelijk onderwijs van Gent naar school gaan. De voorbije maanden voerde ze actie voor meer werkkrachten voor de kinderopvang. Dat er een hervorming aankomt zonder een oplossing voor het personeelstekort, roept vragen bij haar op.

"Ik blijf met veel vragen zitten. Ik heb van niemand uitleg gekregen over volgend jaar. Niet over waar de opvang doorgaat, welke begeleiders er zullen zijn of welke activiteiten er aangeboden worden. Het enige dat ik weet, is dat er een prijsverhoging zal zijn."

"Tot nu toe was er een forfaitair bedrag per avond en woensdagmiddag. De opvang schakelt nu over op 1 euro per begonnen halfuur.  En tegelijk is de korting voor gezinnen met meer dan 1 kind ook afgeschaft."

"Mijn partner en ik werken voltijds en kunnen vaak niet voor 17.30 uur aan de schoolpoort staan. Dat betekent dat we 120 euro extra per maand moeten betalen, of 1.111 euro per jaar. En daar hebben we de verhoogde prijzen van vakantieopvang en maaltijden nog niet bij gerekend. Concreet betekent dat dat we andere financiële keuzes zullen moeten maken."

"Laat me duidelijk zijn: het idee achter de hervorming is positief. Ik werk onregelmatige uren, soms vroege en dan weer late shiften. Dat maakt het moeilijk om mijn kinderen in te schrijven voor een buitenschoolse activiteit tijdens de week en ervoor te zorgen dat ze er altijd naartoe kunnen gaan."

"Maar ik zie niet in hoe ze die activiteiten gaan organiseren met de huidige bezetting. De opvang is nu al onderbemand door besparingen. De voorbije weken was er geen vooropvang en voor de nabewaking kregen we vaak één dag op voorhand de vraag om onze kinderen vroeger te komen halen."

"Dus de intentie van het decreet is de juiste. Maar je moet het doen met ambitie, en dus de nodige middelen, want anders blijft het een mooie verpakking, maar een lege doos. En dan zullen ouders minder lang gaan werken, terwijl het omgekeerde net de bedoeling is."

Nele Leirs is directeur van KIKOEN, dat de opvang voor 18 locaties in Grobbendonk, Olen en Balen organiseert. "Wij bereiden ons al sinds 2016 voor op dit decreet. Samen met lokale verenigingen bekijken we welke activiteiten we kunnen organiseren tijdens onze opvangmomenten of aansluitend erop."

"Vroeger zat alles in een apart hokje: de school, opvang en de vrijetijdsactiviteiten. Het doel van het BOA-decreet is om dat te doorbreken. In Grobbendonk werken we nu samen met de muziekacademie op hetzelfde terrein. We plannen ook workshops met sportverenigingen of schrijven in op evenementen in de lokale bib. Zo creëren we een rijkere vrijetijdsbeleving voor kinderen."

"Vroeger zaten we vaak in aparte gebouwen die vaak leeg stonden tijdens de schooldag, nu zitten we vaak in gedeelde ruimtes in de school zelf. Dat versterkt de samenwerking en zorgt voor een vlotte overgang tussen school en opvang."

"Ik hoor niet graag dat we tot nu toe ‘enkel’ toezicht hielden. Vrije tijd is voor kinderen een schaars goed geworden. Op school en tijdens hun hobby’s is er vaak een doel of verwachtingen, maar in de buitenschoolse opvang kunnen ze gewoon nog eens vrij spelen en hebben ze de ruimte om zelf te kiezen."

"Willen ze iets rustig doen, dan kan dat. Willen ze spelen met hun vrienden, dan kan dat ook.  Tijdens vakanties voorzien we ook activiteiten, maar ook dan is deelname een vrije keuze."

"Met het BOA-decreet vullen we dat vrije spel aan met extra kansen om nieuwe talenten en interesses te ontdekken: meer prikkels, om van iets anders te proeven. Bovendien hebben niet alle kinderen toegang tot die activiteiten. Door samen te werken met lokale partners maken we die kansen toegankelijker voor alle kinderen."

"Er wordt dus meer van ons verwacht, terwijl de beschikbare middelen onder druk staan. Ouders betalen eigenlijk maar 10 tot 15% van de totale kosten van buitenschoolse opvang. De rest komt van subsidies en de lokale besturen."

"In veel steden en gemeenten gaat de kostprijs voor ouders daarom omhoog, maar dat is voorlopig niet het geval voor onze vestigingen. Daar blijven de prijzen hetzelfde, of worden ze hoogstens geïndexeerd."

"In 2031 volgt er ook nog een belangrijk moment, want een deel van de financiering is slechts gegarandeerd tot dan. Eigenlijk gingen er minder middelen naar kinderopvang gaan, maar het budget is verlengd tot 2031. Want wat er daarna zal gebeuren is nog onduidelijk."

"We staan dus positief tegenover de geest van het decreet en de doelstellingen ervan. Het biedt kansen om kinderen een rijkere vrije tijd te bezorgen en lokale samenwerking te versterken, maar we zullen creatief moeten omspringen met de middelen."