Verschillende medewerkers uit de buitenschoolse kinderopvang voeren vandaag actie om hun bezorgdheid over het decreet buitenschoolse opvang en activiteiten (BOA-decreet) te uiten. Volgens hen leidt het decreet tot structurele jobonzekerheid en komt de kwaliteit van de opvang in het gedrang.
"Van opvoeding naar louter bewaking": waarom kinderbegeleiders protesteren tegen het nieuwe BOA-decreet
Stien Schoofs
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Medewerkers uit de buitenschoolse kinderopvang voeren vandaag actie op het Martelarenplein in Brussel. Ze protesteren tegen het nieuwe BOA-decreet, dat sinds 1 september lokale besturen de controle geeft over de erkenning, financiering en handhaving van opvang voor kinderen tussen 2,5 en 12 jaar.
Het decreet zorgt voor grote onzekerheid bij begeleiders: bij een overname door een nieuwe organisator verliezen ze soms hun loon, anciënniteit of verlofdagen. Ook de kwaliteit staat onder druk, omdat gemeenten zelf mogen bepalen hoeveel kinderen één begeleider opvangt – soms tot 50 kinderen per begeleider.
Vakbond ACV Puls en Ferm Kinderopvang eisen drie maatregelen: een bindend kwaliteitskader van de Vlaamse overheid, meer duurzame arbeidscontracten en een garantie op gelijkaardige loon- en arbeidsvoorwaarden bij een overname.
De uitrol van het BOA- legt de pijnpunten in de sector bloot, zeggen Ferm Kinderopvang en vakbond ACV Puls. Daarom voert ACV Plus, met steun van Ferm Kinderopvang, vandaag actie op het Martelarenplein in Brussel.
Om de frustraties te begrijpen, moeten we kijken naar de inhoud van het decreet. Het doel is een geïntegreerd aanbod te creëren voor elk gezin. Dat zou moeten leiden tot voldoende, veilige en diverse opvang van hoge kwaliteit.
Het BOA-decreet
Het BOA-decreet is een maatregel van de Vlaamse overheid. Het staat kort voor Buitenschoolse Opvang en Activiteiten en regelt hoe Vlaamse gemeenten de opvang en vrije tijd voor kinderen van 3 tot 12 jaar regelen. Dat zowel voor als na school, op woensdagnamiddagen, tijdens vakanties en schoolvrije dagen.
Het doel van het decreet is enerzijds om kinderen zoveel mogelijk keuzevrijheid te bieden in hun naschoolse activiteiten. Anderzijds wil Vlaanderen ouders zo ontlasten dat ze werk of een opleiding kunnen combineren met het gezin.
In het systeem dat sinds 1 september van kracht is, krijgen lokale besturen de regierol voor kinderen tussen 3 en 12 jaar. Steden en gemeenten beslissen voortaan zelf hoe ze de buitenschoolse opvang organiseren. "Hoe zij het begrip kwaliteit invullen, verschilt sterk per gemeente", merkt manager dienstverlening Kathleen Claes van Ferm Kinderopvang op. "Dat zien we nu al in de lokale kaders die worden uitgewerkt."
De subsidies gaan voortaan rechtstreeks naar de gemeenten. "De gemeente kiest vervolgens of ze de buitenschoolse opvang zelf organiseert, of de taak uitbesteedt aan externe partners", vult Michelle Clukkers, hr-manager van Ferm Kinderopvang,aan.
Structurele jobonzekerheid
Wanneer er zo'n komt, voelt het personeel vooral onzekerheid. "Zo'n contract loopt vaak voor 2, 5 of 10 jaar. Zodra die periode afloopt, vreest het personeel voor hun toekomst", aldus Clukkers.
De stabiliteit valt weg. Voor kinderen is continuïteit essentieel voor hun ontwikkeling
Kathleen Claes, Ferm Kinderopvang
Bovendien is er geen garantie dat de huidige organisator de opdracht binnenhaalt. Als een andere partij de opvang overneemt, is het maar de vraag of de vertrouwde begeleiders mogen blijven. "Soms zijn er afspraken over de overdracht van personeel, maar vaak ook niet. Begeleiders weten niet wie hun werkgever wordt of onder welke voorwaarden ze moeten werken. Soms verliezen ze hun , loon of verlofdagen."
Dat raakt niet alleen de begeleiders, maar ook de kinderen. Claes: "De stabiliteit valt weg. Voor kinderen is continuïteit essentieel voor hun ontwikkeling. Nieuwe begeleiders hebben tijd nodig om die band en de nodige expertise op te bouwen."
Even groot is de onzekerheid wanneer een gemeente beslist om de buitenschoolse kinderopvang zelf in handen te nemen. Soms gaat het om lokale besturen die voor de eerste keer buitenschoolse kinderopvang organiseren en dan is het niet evident om de kwaliteit ervan te garanderen.
Van opvoeding naar bewaking
Daarnaast mogen lokale besturen zelf bepalen hoeveel kinderen 1 begeleider mag opvangen. Waar Ferm Kinderopvang streeft naar maximaal 14 kinderen per begeleider, leggen sommige gemeenten de lat veel lager.
In sommige gemeenten moet één begeleider 25 of zelfs 50 kinderen in de gaten houden. Dan verschuift de focus van opvoeding naar louter bewaking
Michelle Clukkers, Ferm Kinderopvang
"Je hebt gemeenten met hetzelfde idee, maar in sommige gemeenten moet één begeleider 25 of zelfs 50 kinderen in de gaten houden. Dan verschuift de focus van opvoeding naar louter bewaking", waarschuwt Clukkers.
"Je kunt simpelweg niet hetzelfde blijven aanbieden als er plots veel meer kinderen voor je neus staan", legt Claes uit. Het botst met de ambitie van het nieuwe decreet. "Kinderen hebben nood aan persoonlijke aandacht, maar dat is onmogelijk als je enkel nog bezig bent met bewaken."
Niet enkel negatief
Toch is het BOA-decreet niet enkel negatief volgens Ferm Kinderopvang. Zowel Claes als Clukkers zien ook sterktes. "Het decreet wil opvang beter integreren in de samenleving door verbindingen te leggen met bijvoorbeeld muziekscholen en lokaal sportaanbod", zegt Claes.
Het doel is dat kinderen meer in contact komen met hobby’s en sport, terwijl de druk op gezinnen afneemt. Claes: "We halen activiteiten naar de opvang toe, of we gaan met de kinderen naar buiten om de buurt te ontdekken."
Heel wat gemeenten gaan hier positief mee aan de slag en houden rekening met het personeel bij hun besluitvorming. "Soms verloopt de samenwerking uitstekend en investeert een lokaal bestuur echt in kinderen en personeel. Maar dat hangt sterk af van de beschikbare subsidies en de politieke keuzes van de gemeente."
Eisen voor meer zekerheid
Het personeel in de kinderopvang heeft dringend nood aan stabiliteit. Dat is de reden waarom ACV Puls en Ferm Kinderopvang vandaag actievoeren. "Door de nieuwe regelgeving dreigen er grote verschillen tussen gemeenten te ontstaan. Dat zorgt voor onzekerheid bij zowel de ouders als het personeel", klinkt het bij de vakbond.
Hoewel de organisaties de visie achter het BOA-decreet steunen, moet de uitvoering volgens hen fundamenteel anders. ACV Puls schuift daarom 3 concrete oplossingen naar voren. Ten eerste willen ze dat de Vlaamse overheid een kwaliteitskader uitwerkt met bindende eisen voor veilige gebouwen, de juiste diploma's en een werkbare personeelsbezetting.
Daarnaast pleit de vakbond voor duurzame arbeidscontracten met meer voltijdse jobs. Tot slot eisen ze een sluitende bescherming voor het personeel: bij een lokale overname of fusie moeten er gelijkwaardige loon- en arbeidsvoorwaarden gegarandeerd blijven.
Ferm Kinderopvang sluit zich volledig aan bij die laatste eis. Volgens de organisatie zou het personeel bij een overname automatisch moeten kunnen overgaan naar de nieuwe organisator. Dat haalt de onzekerheid bij de medewerkers weg en garandeert tegelijkertijd dat de kwaliteit en de stabiliteit voor de kinderen behouden blijven.
