"Zo kwaad als wilde wesp": hoe zowel oorlog in Iran als nieuwe kieswet Donald Trump op ramkoers met zijn senatoren brengt

Het had gisteren een gezellige lunch moeten worden tussen Donald Trump en de Republikeinse senatoren in het Congres. Gezellig was het echter allesbehalve. Amerikaanse media melden dat de president een uur lang zijn frustraties heeft geuit tegen zijn partijgenoten. De discussie is op een bepaald moment ontaard in een wedstrijdje 'om het luidste roepen'.

Senator John Kennedy zegt dat Trump "even kwaad was als een wilde wesp". Senator Roger Marshall beschrijft de lunch als een "overleg tussen de dokters in een ziekenhuis, waarbij alle dokters tegen elkaar schreeuwen". Een senator die anoniem wil blijven, houdt het kort: "Het was zeer intens."

Er zijn meerdere verklaringen voor de spanningen. Ten eerste is er het conflict tussen de VS en Iran, waarbij de onderhandelingen aanslepen en veel onduidelijkheid met zich meebrengen. De Senaat heeft onlangs een resolutie goedgekeurd die de president verplicht om de toestemming van het Congres te vragen als hij nieuwe militaire acties tegen Iran wil opstarten. Vier Republikeinen hebben de partijlijn naast zich neergelegd en meegestemd met de Democraten.

De senator voor Louisiana Bill Cassidy was een van die 'rebellen'. Wanneer Trump tijdens de lunch luidop de vraag stelt wie het in zijn hoofd haalt om de resolutie goed te keuren, gaat Cassidy rechtstaan. "Wilt u het echt weten? U hebt het Amerikaanse volk niet verteld wat er echt aan de hand is. Het volk verdient meer uitleg dan het nu krijgt. De oorlog zou 4 weken duren en we zijn nu al 4 maanden verder." Daarop zouden Trump en Cassidy elkaar een tijdlang hebben overstemd met geschreeuw. Ondertussen is de resolutie in een nieuwe stemronde dan toch afgekeurd.

Het grootste spanningsveld van het moment is een wetsvoorstel dat Trump niet goedgekeurd krijgt: de 'SAVE America Act'. De president weigert een nieuwe wet rond huisvesting (die door zowel Republikeinen als Democraten is goedgekeurd) te ondertekenen, zolang 'SAVE' niet door het Congres geraakt.

De 'Save America'-wet zou een verplichting op identiteitspapieren invoeren als Amerikanen een stem willen uitbrengen tijdens de verkiezingen.

De lijst met documenten die geldig zijn, is ook vrij beperkt: alleen Amerikaanse paspoorten, geboortecertificaten en enkele lokale documenten zouden worden aanvaard. Een rijbewijs - zoals nu vaak wordt gebruikt als identificatiebewijs - is niet voldoende.

De staten - die de verkiezingen in eigen gebied organiseren - moeten ook beter toezicht houden op kiezerslijsten en mensen zonder stemrecht (gevangenen, overleden personen, etc.) sneller van de lijst halen. Bovendien zouden er zwaardere straffen komen voor verkiezingsfunctionarissen die mensen laten stemmen als die geen geldige bewijsdocumenten voorleggen.

Vandaag bepalen staten zelf hoe mensen zich moeten identificeren om te kunnen stemmen. Heel wat staten vragen nu al een identiteitsbewijs, maar die definitie is ruimer dan in ons land. Een rijbewijs, een studentenkaart, een ID-kaart van militairen of zelfs een toelatingsbewijs om een vuurwapen te dragen, kan voldoende zijn om je identiteit te verifiëren.

Een meer universele identiteitscontrole tijdens verkiezingen is dan ook een populair idee onder Amerikanen. Maar liefst 83 procent van de Amerikanen zou dat willen, onder wie 71 procent van de Democraten en 95 procent van de Republikeinen. Dat blijkt uit een peiling van Pew Research Center.

Analisten waarschuwen echter dat de 'SAVE America'-wet te vergaand is. Meer dan 21 miljoen Amerikanen zouden niet meteen de documenten voorhanden hebben om hun identiteit te bewijzen. 2,6 miljoen Amerikanen hebben geen enkel identiteitsbewijs in huis dat door de overheid is voorzien. In totaal komen die cijfers neer op 1 op de 10 stemgerechtigden, blijkt uit onderzoek van het Brennan Center for Justice en studies van de Universiteit van Maryland. 

Daarnaast zijn er praktische problemen waar veel kiezers op stuiten. Niet iedereen heeft een paspoort, aangezien heel wat Amerikanen alleen in eigen land op reis gaan. In Amerika nemen getrouwde vrouwen de achternaam van hun man over, waardoor de naam op hun geboortecertificaat niet langer hun huidige is. En dan zijn er nog de mensen die hun identiteitspapieren zijn kwijtgeraakt door natuurrampen, zoals orkanen, overstromingen, bosbranden of tornado's.

Volgens Trump is de 'Save America'-wet noodzakelijk om verkiezingsfraude tegen te gaan. De president zegt al jaren dat de Democratische partij fraude pleegt om de verkiezingen te winnen, bijvoorbeeld door mensen zonder papieren massaal over de grens te laten komen en hen te laten stemmen op verkiezingsdag. Dat Joe Biden volgens Trump de presidentsverkiezingen van 2020 "had gestolen", leidde tot de bestorming van het Capitool.

Uit onderzoek blijkt echter dat verkiezingsfraude amper voorkomt in de Verenigde Staten. En als er toch foutieve stembiljetten worden gedeponeerd, is dat volgens het Brennan Center vaker een vergissing door een verkiezingsambtenaar dan een poging van iemand zonder papieren om te stemmen.

De nieuwe wetgeving is eerder een poging van Trump om meer vat te krijgen op de 'midterms' die in november plaatsvinden. Dat zijn tussentijdse verkiezingen waarbij alle leden van het Huis van Afgevaardigden en een derde van de senatoren moeten worden verkozen.

Politicologen voorspellen dat de Democraten opnieuw een meerderheid zullen halen in het Huis en mogelijk ook in de Senaat. Dat zou de partij meer macht geven om de plannen van de president te boycotten en een nieuwe impeachmentprocedure met zich mee kunnen brengen.

Trump ziet het gevaar. "SAVE zal de midterms voor ons verzekeren", zei hij al tijdens een overleg met partijgenoten. "Als jullie het niet doen, zal dat tot grote problemen leiden."

De kans is echter klein dat de Senaat 'SAVE' snel goedkeurt. De Republikeinse leider John Thune laat weten dat hij niet voldoende steun vindt om het voorstel erdoor te krijgen. Sommige Republikeinen gaan bijvoorbeeld niet akkoord met de beperkingen die de president wil invoeren op 'mail-in voting', waarbij kiezers via de post hun stem uitbrengen.

Daarnaast zijn er 60 'ja'-stemmen nodig voor goedkeuring, terwijl er slechts 53 Republikeinse senatoren zijn. De Democraten hebben al gezegd dat ze de wet "dood verklaren zodra ze op tafel komt".

'SAVE' is alleszins niet de enige manier waarop Trump zijn invloed op de verkiezingen wil vergroten. Hij lanceerde eerder al het idee om het toezicht op de verkiezingen te "federaliseren" en uit handen te nemen van de staten. Daarnaast hertekenden verschillende staten ook al hun kiesdistricten, in de hoop zetels in het Huis af te snoepen van de andere partij.