Mannen uit Oekraïne tussen 23 en 60 jaar zullen niet meer om tijdelijke bescherming kunnen vragen in de Europese Unie. Zij mogen volgens de Oekraïense wet het land niet verlaten, omdat ze vanaf 25 jaar gemobiliseerd kunnen worden. De Europese Commissie wil daar nu rekening mee houden. Wie hier al is, kan hier wel blijven.
Oekraïners met militaire verplichtingen kunnen geen tijdelijke bescherming meer vragen in de EU
De maatregel "houdt rekening met de evoluerende behoeften rond defensie en de heropbouw van Oekraïne" en komt er op vraag van de Oekraïense overheid, zegt Eurocommissaris voor Migratie Magnus Bunner.
De nieuwe beperking geldt ook voor mannen en vrouwen vanaf 18 jaar die zich vrijwillig hebben ingeschreven voor hun militaire dienst.
De maatregel moet het speciale statuut van de tijdelijke bescherming niet alleen in lijn brengen "met de legitieme behoeften" van Oekraïne, maar het beschermingskader zelf ook "geloofwaardig" houden, zegt Eurocommissaris Bunner.
Verschillende lidstaten hadden al opgeroepen tot zo'n beperking. De nieuwe maatregel wordt meteen van kracht zodra de lidstaten van de EU het licht op groen hebben gezet.
Er dreigde wel een probleem met de nieuwe maatregel, "want volgens Europese wetgeving mag er niet gediscrimineerd worden tussen mannen en vrouwen", legt VRT NWS-journaliste en migratie-experte Marjan Temmerman uit. "Maar dat heeft de Europese Commissie handig omzeild: het woord mannen komt niet voor in de nieuwe regel. Wel staat er dat wie volgens Oekraïense wetgeving militaire verplichtingen heeft, geen aanspraak meer maakt op het tijdelijk statuut."
In de praktijk gaat het natuurlijk vooral om mannen, want vrouwen hebben geen militaire verplichtingen in Oekraïne.
Extra jaar bescherming
Het statuut van de tijdelijke bescherming geldt al sinds het begin van de oorlog in Oekraïne. Toen Rusland Oekraïne in februari 2022 binnenviel, besloot de Europese Unie om een uitzonderingsprocedure te voorzien voor Oekraïense vluchtelingen. Zij moeten niet de traditionele asielprocedure doorlopen om verblijfsrecht te krijgen.
In totaal kregen al meer dan 4,4 miljoen Oekraïners zo'n tijdelijke bescherming. Meer dan 100.000 Oekraïners verblijven in België.
Dat regime van tijdelijke bescherming loopt normaal in maart 2027 af, maar de Commissie stelt voor om het nog met een jaar te verlengen, tot maart 2028. Ook de ruim 1 miljoen mannen die al eerder tijdelijke bescherming in de EU kregen, zullen hier nog een jaar langer kunnen blijven. Maar mannen tussen 23 en 60 die nog geen aanvraag hebben ingediend, zullen dat dus niet meer kunnen doen.
Dat extra jaar biedt de miljoenen Oekraïners in de EU opnieuw wat meer zekerheid, al blijven ze wel in een tijdelijk statuut hangen, wat het moeilijk maakt om plannen te maken en een nieuw leven op te bouwen.
Verschillende Oekraïners in ons land getuigden eerder al aan onze redactie over de stress die die onzekerheid met zich meebrengt.
